Adhyaya 277

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कि नामानो द्विजास्ते च वाराणस्याः समागताः । एकादशप्रकारोऽसौ येषां रुद्रः प्रभक्तितः । तत्संज्ञाश्च समाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

ऋषय ऊचुः—वाराणस्यां समागतास्ते द्विजाः के नामानः? येषां रुद्रः प्रभक्तित एकादशप्रकारः; तेषां संज्ञाश्च विस्तरेण ब्रूहि, महामुने।

Verse 2

सूत उवाच । एकस्तेषां मृगव्याधो विख्यातो भुवनत्रये । द्वितीयः सर्वसंज्ञश्च निंदितश्च तृतीयकः

सूत उवाच—तेषां मध्ये एको मृगव्याधो नाम भुवनत्रये विख्यातः; द्वितीयः सर्वसंज्ञ इति, तृतीयश्च निन्दित इति प्रसिद्धः।

Verse 3

महायशाश्चतुर्थस्तु कथ्यते मुनिसत्तमाः । अजैकपाद इत्युक्तः पंचमो मुनि सत्तमाः

हे मुनिसत्तमाः, चतुर्थः महायशाः इति कथ्यते। पञ्चमः पुनः, हे मुनिवराः, अजैकपाद इत्युच्यते।

Verse 4

अहिर्बुध्न्यस्तथा षष्ठः पिनाकी सप्तमस्तथा । परं तपस्तथान्यस्तु दहनो नवमस्तथा

षष्ठः अहिर्बुध्न्यः, सप्तमः पिनाकी तथा। अन्यः परंतपाः, नवमः दहनः तथा कथ्यते।

Verse 5

ईश्वरो दशमः प्रोक्तः कपाली चांति मस्तथा । तेषामेतानि नामानि स्थितान्येव हि यानि च । रुद्राणामपि तान्येव विहितानि हरेण तु

दशमः ईश्वरः प्रोक्तः, अन्तिमः कपाली तथा। एतानि तेषां स्थितानि नामानि; रुद्राणामपि तान्येव नामानि हरेण विहितानि।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कानि दानानि शस्यानि तदर्थं वद नो द्रुतम् । जपश्चैव पुरा प्रोक्तस्त्वया कार्यो यथैव च

ऋषय ऊचुः— तदर्थं कानि दानानि प्रशस्तानि, तत् नो द्रुतं वद। तथा पुरा त्वया प्रोक्तः जपः कथं कार्यः, यथाविधि च ब्रूहि।

Verse 7

सूत उवाच । तदुद्दिश्य प्रदातव्यमेकैकस्य पृथक्पृथक् । प्रत्यक्षाश्च महाभाग दातव्या धेनवः क्रमात्

सूत उवाच— तान् उद्दिश्य एकैकस्य पृथक् पृथक् प्रदातव्यम्। हे महाभाग, क्रमात् प्रत्यक्षा धेनवोऽपि दातव्याः।

Verse 8

मृगव्याधाय प्रत्यक्षा गौर्देया च गुडोद्भवा । कपालिने प्रदातव्या नवनीतसमुद्भवा

मृगव्याधाय प्रत्यक्षां गुडसम्बद्धां गां दद्यात्; कपालिने तु नवनीतसम्बद्धां धेनुं समर्पयेत्।

Verse 9

अजपादाय चाज्योत्था अहिर्बुध्न्याय हेमजा । पिनाकिने प्रदातव्या धेनुर्लवणसम्भवा

अजपादाय आज्योद्भवां धेनुं दद्यात्; अहिर्बुध्न्याय हेमजां; पिनाकिने तु लवणसम्भवां धेनुं प्रदातव्या।

Verse 10

परंतपाय विप्रेन्द्रास्तथैव रसस म्भवा । अन्नजा दहनायोक्ता ईश्वराय जलोद्भवा

परंतपाय विप्रेन्द्राः रससम्भवां धेनुं दद्यात्; दहनाय अन्नजां नियोजयेत्; ईश्वराय जलोद्भवां समर्पयेत्।

Verse 11

एता ददाति यो विप्रा एतेषां च महात्मनाम् । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेतदाह पितामहः

एताः यो ददाति विप्राः एतेषां महात्मनाम्। स नूनं चक्रवर्ती भवेत्—इति पितामहः अब्रवीत्।

Verse 12

अन्यत्रापि प्रदत्ताश्च किं पुनर्भवसंनिधौ । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन एता देयाः प्रयत्नतः

अन्यत्रापि प्रदत्ताः फलन्ति; किं पुनर्भवसन्निधौ। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन एताः धेनवः प्रयत्नतः देयाः।

Verse 13

धेनवो यो न शक्तः स्यादेका देया प्रयत्नतः । सर्वेषामेव रुद्राणां भर्तृयज्ञवचो यथा

यो बहुधेनुदानेऽशक्तः स्यात्, स प्रयत्नतः एकां धेनुं दद्यात्; सा सर्वेषां रुद्राणां स्वत्वेन गृहीता, भर्तृयज्ञवचनानुसारतः।

Verse 277

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये एकादशरुद्रसमीपे दानमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ‘एकादशरुद्रसमीपे दानमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः।