
सूत उवाच—अत्र दुःशीलनामकः पुरुषः स्वदोषयुक्तोऽपि गुरुपादस्मरणपरायणः सन् गुरोर्नाम्ना शिवायतनं प्रतिष्ठापयामास। तत् दक्षिणदिशि स्थितं “निम्बेश्वर” इति विख्यातं, भक्त्या आधारकर्म कृत्वा गुरोः पादयोः स्मृतिं न जहाति। तस्य भार्या शाकम्भरी नाम्ना दुर्गाप्रतिमां स्वनाम्ना प्रतिष्ठापयत्, एवं शिव–देवीयोः युगलतीर्थं समभवत्। उभौ शेषधनं पूजोपयोगाय विनियुज्य देवताभ्यः ब्राह्मणेभ्यश्च दत्त्वा भिक्षावृत्त्या जीवनं चक्रतुः। कालेन दुःशीलो देहं त्यक्तवान्; शाकम्भरी दृढनिश्चया पतिदेहं गृहीत्वा चिताग्निं प्रविवेश—एषा कथा धर्मोपदेशरूपा, न तु विधिनिर्देशः। ततः उभौ दिव्यविमानेन स्वर्गं ययतुः, श्रेष्ठाभिरप्सरोभिः सेवितौ। अन्ते फलश्रुतिः—एतत् दुःशीलस्य उत्तमाख्यानं पठन् अज्ञानकृतपापेभ्यः प्रमुच्यते; भक्तिदानतीर्थसम्बन्धस्य महिमा प्रकाश्यते।
Verse 1
सूत उवाच । दुःशीलोऽपि च तत्कृत्वा गुरोर्नाम्ना शिवालयम् । निम्बेश्वर इति ख्यातं दक्षिणां दिशमाश्रितम्
सूत उवाच—दुःशीलोऽपि तत्कर्म कृत्वा गुरोर्नाम्ना शिवालयं स्थापयामास। स निम्बेश्वर इति ख्यातो दक्षिणदिगाश्रितः।
Verse 2
चकार परया भक्त्या तत्पादाब्जमनुस्मरन् । तथा तस्य तु भार्या या नाम्ना शाकंभरी स्मृता
स परया भक्त्या तत्पादाब्जं निरन्तरमनुस्मरन् तद्विधानं चकार। तस्य भार्या च या शाकंभरीति नाम्ना स्मृता, सा अपि तथैव।
Verse 3
स्वनामांका तत्र दुर्गा तथा संस्थापिता तया । ततस्तु तद्धनं ताभ्यां किचिच्छेषं व्यवस्थितम्
तत्र सा स्वनामाङ्कां दुर्गां संस्थापयामास। ततः परं तयोर्धनात् किञ्चित् शेषं ताभ्यां व्यवस्थितं कृतम्।
Verse 4
पूजार्थं देवताभ्यां च ब्राह्मणेभ्यः समर्पितम् । भिक्षाभुजौ ततो जातौ दम्पती तौ ततः परम्
पूजार्थं तद्धनं देवताभ्यश्च ब्राह्मणेभ्यश्च समर्पितम्। ततः परं तौ दम्पती भिक्षाभुजौ जातौ।
Verse 5
कस्यचित्त्वथ कालस्य दुःशीलो निधनं गतः
कस्यचित्कालस्य पश्चात् दुःशीलो निधनं गतः।
Verse 6
शाकंभर्यपि तत्कायं गृहीत्वा हव्यवाहनम् । प्रविष्टा नृपशार्दूल निर्विकल्पेन चेतसा
शाकंभर्यपि तस्य देहं गृहीत्वा हव्यवाहनं प्रविष्टा, हे नृपशार्दूल, निर्विकल्पेन चेतसा।
Verse 7
ततो विमानमारुह्य वराप्सरःसुसेवितम् । गतौ तौ द्वावपि स्वर्गं संप्रहृष्टतनूरुहौ
ततो वराप्सरःसुसेवितं विमानमारुह्य तौ द्वावपि स्वर्गं गतौ, संप्रहृष्टतनूरुहौ।
Verse 8
एतं दुःशीलजं यस्तु पठेदाख्यानमुत्तमम् । स सर्वैर्मुच्यते पापैरज्ञानविहितैर्नृप
एतद् दुःशीलजमाख्यानमुत्तमं यः पठेत्, हे नृप, स अज्ञानविहितैः सर्वैः पापैर्मुच्यते।
Verse 275
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये निम्बेश्वरशाकंभर्युत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चसप्तत्युत्तरद्विशततमोद्भयायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ‘निम्बेश्वरशाकंभर्युत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम पञ्चसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः।