Adhyaya 255

Verse 1

गालव उवाच । एवं ते लब्धशापाश्च पार्वतीशाप पीडिताः । अनपत्या बभूवुश्च तथा च प्रतिमानवाः

गालव उवाच—एवं ते लब्धशापाः पार्वतीशापपीडिताः; अनपत्याः बभूवुः, तथा च प्रतिमानवाः इव।

Verse 2

शालग्रामस्तु गंडक्यां नर्मदायां महेश्वरः । उत्पद्यते स्वयंभूश्च तावेतौ नैव कृत्रिमौ

शालग्रामो हि गण्डक्यां नर्मदायां महेश्वरः । स्वयम्भूभूतयोरेतौ न कदाचित्कृत्रिमौ ॥

Verse 3

चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामगतो हरिः । परीक्ष्यः पुरुषैर्नित्यमेकरूपः सदाशिवः

चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामस्थितो हरिः । भक्तैर्नित्यं परीक्ष्यः स एक एव सदाशिवः ॥

Verse 4

शालग्रामशिला यत्र गंडकीविमले जले । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्

यत्र शालग्रामशिला गण्डकीविमले जले । तत्र स्नात्वा पिबित्वा च ब्रह्मपदमवाप्नुयात् ॥

Verse 5

तां पूजयित्वा विधिवद्गंडकीसंभवां शिलाम् । योगीश्वरो विशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः

विधिवत्पूज्य तां शिलां गण्डकीसम्भवां शुभाम् । योगीश्वरः विशुद्धात्मा भवत्येव न संशयः ॥

Verse 6

एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवांस्तन्निशामय

एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवान् तन्निशामय ॥

Verse 7

यः शृणोति नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथाम् । गिरीशनृत्यसंबन्धामुमादेहार्द्धवर्णिताम्

यः कश्चिन्नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथां शृणोति—गिरीशनृत्यसम्बद्धाम्, उमादेहार्धवर्णिताम्—स पुण्यभाग्भवति।

Verse 8

ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां स गच्छेत्परमां गतिम् । श्लोकार्द्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा

ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां तां श्रुत्वा स परमा गतिं गच्छेत्—श्लोकार्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा श्रुत्वा पठित्वा वा।

Verse 9

यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

योऽविरोधेन पठेत्, मायामानविवर्जितः; स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति।

Verse 11

यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः । परां सिद्धि मवापुस्ते दुर्गाशिवसमीपतः

यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः दुर्गाशिवसमीपतः परां सिद्धिमवापुः, तथैव भक्तोऽपि सिद्धिं लभते।

Verse 12

वर्षाकाले च संप्राप्ते भक्तियोगे जनार्दने । महेश्वरेऽथ दुर्गायां न भूयः स्तनपो भवेत्

वर्षाकाले समुपस्थिते जनार्दने भक्तियोगे स्थितः, तथा महेश्वरे दुर्गायां च; स पुनः स्तनपो न भवेत्।

Verse 13

गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः । पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः

गणेशस्य नित्यं पूजां कुर्याद्, चातुर्मास्ये विशेषतः। लाभार्थं यः प्रयत्नेन पूजयति, स एव प्रयत्नो लाभप्रदः॥

Verse 14

सूर्यो नीरोगतां दद्याद्भक्त्या यैः पूज्यते हि सः । चातुर्मास्ये समायाते विशेषफलदो नृणाम्

भक्त्या येनार्कः पूज्यते, स तेषां नीरोगतां ददाति। चातुर्मास्ये समायाते तस्य पूजनं नृणां विशेषफलप्रदम्॥

Verse 15

इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्

इदं हि पंचायतनं गृहमेधिभिः सेव्यते नित्यम्। चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं तु चिंतितप्रदम्॥

Verse 16

शालग्रामगतं विष्णुं यः पूजयति नित्यदा । द्वारवतीचक्रशिलासहितं मोक्षदायकम्

शालग्रामस्थितं विष्णुं यो नित्यं पूजयत्यसौ। द्वारवतीचक्रशिलायुतं मोक्षदायकं पूजयति॥

Verse 17

चातुर्मास्ये विशेषेण दर्शनादपि मुक्तिदम् । यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं पूजिते पूजितं जगत्

चातुर्मास्ये विशेषेण तस्य दर्शनमपि मुक्तिदम्। यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं, पूजिते पूजितं जगत्॥

Verse 18

पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतो वै कलुषापहः । शालग्रामे किं पुनर्यच्छालग्रामगतो हरिः

पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतश्च स एव कलुषापहः। शालग्रामे तु किं पुनः, यत्र साक्षाद् हरिः शालग्रामगतः॥

Verse 19

पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं चापि धृतं जलम् । चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्

पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं च धृतं जलम्। चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्॥

Verse 20

तिलाः पुनंत्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज । चातुमास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्

तिलाः पुनन्त्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज। चातुर्मास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्॥

Verse 21

स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः । महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः

स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः। महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः॥

Verse 22

स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः । तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्

स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः। तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्॥

Verse 23

तावद्दरिद्रता लोके तावद्गर्जति पातकम् । तावत्क्लेशाः शरीरेऽस्मिन्न यावत्पूजयेद्धरिम्

यावत् हरिं न पूजयति तावत् लोके दरिद्रता वर्तते, तावत् पातकं गर्जति, तावत् अस्मिन् शरीरे क्लेशाः सन्ति।

Verse 24

स एव पूज्यते यत्र पंचक्रोशं पवित्रकम् । करोति सकलं क्षेत्रं न तवाऽशुभसंभवः

यत्र स एव पूज्यते तत्र पञ्चक्रोशं पवित्रं भवति; स सकलं क्षेत्रं शुद्धं करोति, तत्र तव अशुभसम्भवो न भवति।

Verse 25

एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः । एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्

एतदेव महाभाग्यं, एतदेव महातपः; एष एव परो मोक्षः—यत्र लक्ष्मीशस्य पूजनं क्रियते।

Verse 26

शंखश्च दक्षिणावर्त्तो लक्ष्मीनारायणात्मकः । तुलसी कृष्णसारोऽत्र यत्र द्वारवती शिला । तत्र श्रीर्विजयो विष्णुर्मुक्तिरेवं चतुष्टयम्

यत्र दक्षिणावर्तः शङ्खो लक्ष्मीनारायणात्मकः, यत्र तुलसी कृष्णसारश्च, यत्र द्वारवतीशिला च; तत्र चतुष्टयं वर्तते—श्रीर्विजयो विष्णुः मुक्तिश्च।

Verse 27

लक्ष्मीनारायणे पूजां विधातुर्मनुजस्य तु । ददाति पुण्यमतुलं मुक्तो भवति तत्क्षणात्

लक्ष्मीनारायणयोः पूजां विधत्ते यो मनुजः, स अतुलं पुण्यं लभते, तत्क्षणादेव मुक्तो भवति।

Verse 28

चातुर्मास्ये विशेषेण पूज्यो लक्ष्मीयुतो हरिः

चातुर्मास्ये विशेषेण लक्ष्मीसहितो हरिः पूजनीयः।

Verse 29

कुर्वतस्तस्य देवस्य ध्यानं कल्मषनाशनम् । तुलसीमञ्जरीभिश्च पूजितो जन्मनाशनः

तस्य देवस्य ध्यानं कुर्वतः कल्मषं नश्यति; तुलसीमञ्जरीभिः पूजितः स जन्मनाशनः।

Verse 30

पूजितो बिल्वपत्रेण चातुर्मास्येऽघहृत्तमः

चातुर्मास्ये बिल्वपत्रेण पूजितः स अघहृत्तमः भवति।

Verse 31

सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः । काले सृजत्यत्ति च हेलया वा तं प्राप्य भक्तो न हि सीदतीति

सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः। काले सृजत्यत्ति च हेलया वा; तं प्राप्य भक्तो न हि सीदति।

Verse 255

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये लक्ष्मीनारायणमहिमवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोअध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये ‘लक्ष्मीनारायणमहिमवर्णनम्’ नाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः।