Adhyaya 250

Verse 1

वाण्युवाच । बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं कथितुं नैव शक्यते । तवोद्देशेन वक्ष्यामि महेन्द्र शृणु तत्त्वतः

वाण्युवाच—बिल्वपत्रस्य माहात्म्यं सम्यक् कथयितुं न शक्यते। तथापि तवोद्देशेन वक्ष्यामि; महेन्द्र, तत्त्वतः शृणु॥

Verse 2

विहारश्रममापन्ना देवी गिरिसुता शुभा । ललाटफलके तस्याः स्वेदबिन्दुरजायत

विहारश्रममापन्ना शुभा देवी गिरिसुता। तस्याः ललाटफलके स्वेदबिन्दुरजायत॥

Verse 3

स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च । महातरुरयं जातो मन्दरे पर्वतोत्तमे

स भवान्या विनिक्षिप्तो भूतले निपपात च। तस्मादयं महातरुर्मन्दरे पर्वतोत्तमेऽजायत॥

Verse 4

ततः शैलसुता तत्र रममाणा ययौ पुनः । दृष्ट्वा वनगतं वृक्षं विस्मयोत्फुल्ललोचना

ततः शैलसुता देवी तत्र रममाणा पुनर्ययौ। वनमध्ये स्थितं वृक्षं दृष्ट्वा विस्मयेनोत्फुल्ललोचना बभूव॥

Verse 5

जयां च विजयां चैव पप्रच्छ च सखीद्वयम् । कोऽयं महातरुर्दिव्यो विभाति वनमध्यगः । दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्

जयां च विजयां चैव सखीद्वयं पप्रच्छ सा। कोऽयं दिव्यो महातरुर्वनमध्यगः प्रभाति॥ दृश्यते रुचिराकारो महाहर्षकरो ह्ययम्॥

Verse 6

जयोवाच । देवि त्वद्देहसंभूतो वृक्षोऽयं स्वेदबिन्दुजः । नामाऽस्य कुरु वै क्षिप्रं पूजितः पापनाशनः

जयोवाच—देवि, त्वद्देहसंभूतोऽयं वृक्षः स्वेदबिन्दुजः। अस्य नाम कुरु वै क्षिप्रं; पूजितः पापनाशनः॥

Verse 7

पार्वत्युवाच । यस्मात्क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः

पार्वत्युवाच—यस्मात् क्षोणीतलं भित्त्वा विशिष्टोऽयं महातरुः प्रादुरभूत्, तस्मादेषोऽतिविशेषः॥

Verse 8

उदतिष्ठत्समीपे मे तस्माद्बिल्वो भवत्वयम् । इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसंचयम्

उदतिष्ठत् समीपे मे, तस्माद्बिल्वो भवत्वयम्। इमं वृक्षं समासाद्य भक्तितः पत्रसञ्चयम् आददीत॥

Verse 9

आहरिष्यत्यसौ राजा भविष्यत्येव भूतले । यः करिष्यति मे पूजां पत्रैः श्रद्धासमन्वितः

भूतले नूनमुत्पत्स्यते राजा यः पत्राण्याहृत्य श्रद्धासमन्वितः मम पूजां करिष्यति।

Verse 10

यंयं काममभिध्यायेत्तस्य सिद्धिः प्रजायते । यो दृष्ट्वा बिल्वपत्राणि श्रद्धामपि करिष्यति

यं यं काममभिध्यायेत् तस्य सिद्धिः प्रजायते; यो बिल्वपत्राणि दृष्ट्वा श्रद्धामपि करिष्यति।

Verse 11

पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः । पत्राग्रप्राशने यस्तु करिष्यति मनो यदि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं स्वयम

पूजनार्थाय विधये धनदाऽहं न संशयः। पत्राग्रप्राशने यस्तु मनो यदि करिष्यति, तस्य पापसहस्राणि स्वयमेव विलयं यास्यन्ति।

Verse 12

शिरः पत्राग्रसंयुक्तं करोति यदि मानवः । न याम्या यातना ह्यस्य दुःखदात्री भविष्यति

शिरसि पत्राग्रसंयुक्तं यदि मानवः करोति, तस्य याम्या यातना दुःखदात्री न भविष्यति।

Verse 13

इत्युक्त्वा पार्वती हृष्टा जगाम भवनं स्वकम् । सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता

इत्युक्त्वा हृष्टा पार्वती स्वकं भवनं जगाम; सखीभिः सहिता देवी गणैरपि समन्विता।

Verse 14

वाण्युवाच । अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः । तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः

वाण्युवाच—अयं बिल्वतरुः श्रेष्ठः पवित्रः पापनाशनः। तस्य मूले स्थिता देवी गिरिजा नात्र संशयः॥

Verse 15

स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी । पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्या यनी स्मृता

स्कन्धे दाक्षायणी देवी शाखासु च महेश्वरी। पत्रेषु पार्वती देवी फले कात्यायनी स्मृता॥

Verse 16

त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले । पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखांगकेषु च

त्वचि गौरी समाख्याता अपर्णा मध्यवल्कले। पुष्पे दुर्गा समाख्याता उमा शाखाङ्गकेषु च॥

Verse 17

कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया । शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाऽज्ञया

कण्टकेषु च सर्वेषु कोटयो नवसंख्यया। शक्तयः प्राणिरक्षार्थं संस्थिता गिरिजाज्ञया॥

Verse 18

तां भजंति सुपत्रैश्च पूजयंति सनातनीम् । यंयं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्

तां भजन्ति सुपत्रैश्च पूजयन्ति सनातनीम्। यं यं कामयते कामं तस्य सिद्धिर्भवेद्ध्रुवम्॥

Verse 19

महेश्वरी सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री । हरं च दृष्ट्वाथ पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुश्चकार सा

सा गिरिजा महेश्वरी विशुद्धरूपा जनमोक्षदात्री। हरं दृष्ट्वा पलाशमाश्रितं स्वलीलया बिल्ववपुः चकार॥

Verse 250

इति श्रीस्कांदेमहापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातु र्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने बिल्वोत्पत्तिवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने ‘बिल्वोत्पत्तिवर्णन’नाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः॥