Adhyaya 240

Verse 1

ब्रह्मोवाच । हरेर्दीपस्तु मद्दीपादधिकोऽयं प्रकुर्वतः । वैकुण्ठवास एव स्यान्ममैश्वर्यमवांछितम्

ब्रह्मोवाच—हरेः प्रदीपो मम प्रदीपात् अधिकतरः; एतत् कृत्वा वैकुण्ठवासो निश्चयेन स्यात्, ममैश्वर्यमपि अनवाञ्छितं भवति।

Verse 2

नारद उवाच । दीपोऽयं विष्णुभवने मन्त्रवद्विहितो नरैः । सदा विशेषफलदश्चातुर्मास्येऽधिकः कथम्

नारद उवाच—अयं दीपो विष्णुभवने मन्त्रवद्विधिना नरैः कृतः; सदा विशेषफलदः सन् चातुर्मास्ये कथम् अधिकफलप्रदः भवति?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विष्णुर्नित्याधिदैवं मे विष्णुः पूज्यः सदा मम । विष्णुमेनं सदा ध्याये विष्णुर्मत्तः परो हि सः

ब्रह्मोवाच—विष्णुर्नित्याधिदैवं मे, विष्णुः सदा मम पूज्यः। विष्णुमेनं सदा ध्याये; विष्णुः मत्तः पर एव हि।

Verse 4

स विष्णु वल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः । चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः

स विष्णुवल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः। चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः।

Verse 5

विष्णुर्दीपेन संतुष्टो यथा भवति पुत्रक । तथा यज्ञसहस्रैश्च वरं नैव प्रयच्छति

पुत्रक, विष्णुर्दीपेन यथा सन्तुष्टो भवति, तथा यज्ञसहस्रैः अपि वरं नैव शीघ्रं प्रयच्छति।

Verse 6

स्वल्प व्ययेन दीपस्य फलमानंतकं नृणाम् । अनंतशयने प्राप्ते पुण्यसंख्या न विद्यते

स्वल्पव्ययेन दीपदानस्य नृणां फलमनन्तं भवति। अनन्तशयने समर्पिते पुण्यसंख्या न विद्यते॥

Verse 7

तस्मात्सर्वात्मभावेन श्रद्धया संयुतेन च । दीपप्रदानं कुरुते हरेः पापैर्न लिप्यते

तस्मात् सर्वात्मभावेन श्रद्धासंयुक्तेन च। यो दीपप्रदानं करोति स हरेः पापैर्न लिप्यते॥

Verse 8

उपचारैः षोडशकैर्यतिरूपे हरौ पुनः । दीपप्रदाने विहिते सर्वमुद्द्योतितं जगत्

उपचारैः षोडशकैः यतिरूपे हरौ पुनः। दीपप्रदाने विधिवत्कृते जगत्सर्वं प्रकाशते॥

Verse 9

दीपादनंतरं ब्रह्मन्नन्नस्य च निवेदनम् । त्रयोदश्या भक्तियुक्तैः कार्यं मोक्षपदस्थितैः

दीपदानानन्तरं ब्रह्मन् अन्नस्यापि निवेदनम्। त्रयोदश्यां भक्तियुक्तैर्मोक्षपदस्थितैः कार्यम्॥

Verse 10

अमृतं संपरित्यज्य यदन्नं देवता अपि । स्पृहयंति गृहस्थस्य गृहद्वारगताः सदा

अमृतं परित्यज्य देवता अपि यदन्नं स्पृहयन्ति। गृहस्थस्य गृहद्वारगताः सदा तदेव॥

Verse 11

हरौ सुप्ते विशेषेण प्रदेयः प्रत्यहं नरैः । फलैरर्घ्यो विष्णुतुष्ट्यै तत्कालसमुदा हृतैः

हरौ सुप्ते विशेषेण चातुर्मास्यकाले नरैः प्रत्यहं विष्णुतुष्ट्यै तत्कालसमुदाहृतफलैः अर्घ्यं प्रदेयम्।

Verse 12

तांबूलवल्लीपत्रैश्च तथा पूगफलैः शुभैः । द्राक्षाजंब्वाम्रजफलैरक्रोडैर्दाडिमैरपि

ताम्बूलवल्लीपत्रैः शुभैः पूगफलैश्च तथा द्राक्षाजम्ब्वाम्रजफलैरक्रोडैर्दाडिमैरपि अर्घ्यं समर्पयेत्।

Verse 13

बीजपूरफलैश्चैव दद्यादर्घ्यं सुभक्तितः । शंखतोयं समादाय तस्योपरि फलं शुभम्

बीजपूरफलैश्चैव सुभक्तितोऽर्घ्यं दद्यात्। शङ्खतोयं समादाय तस्योपरि शुभं फलं स्थापयेत्।

Verse 14

मंत्रेणानेन विप्रेन्द्र केशवाय निवेदयेत् । पुनराचमनं देयमन्नदानादनंतरम्

मन्त्रेणानेन विप्रेन्द्र केशवाय निवेदयेत्। अन्नदानादनन्तरं पुनराचमनं देयम्।

Verse 15

आर्तिक्यं च ततः कुर्यात्सर्वपापविनाशनम् । चतुर्दश्या नमस्कुर्याद्विष्णवे यतिरूपिणे

ततः सर्वपापविनाशनम् आरार्तिक्यं कुर्यात्। चतुर्दश्यां यतिरूपिणे विष्णवे नमस्कुर्यात्।

Verse 16

पंचदश्या भ्रमः कार्यः सर्वदिक्षु द्विजैः सह । सप्तसागरजै स्तोयैर्दत्तैर्यत्फलमाप्यते

पञ्चदश्यां सर्वदिक्षु द्विजैः सह भ्रमणं कार्यम्। सप्तसागरसमुद्भवैः स्तोयैर्दत्तैः यत्फलमवाप्यते तत्समं फलम्॥

Verse 17

तत्तोयदानाच्च हरेः प्राप्यते विष्णुवल्लभैः । चतुर्वारभ्रमीभिश्च जगत्सर्वं चराचरम्

तत्तोयदानात् विष्णुवल्लभैर्भक्तैः हरिः प्राप्यते। चतुर्वारं भ्रमणैश्च चराचरं जगत्सर्वं परिगृहीतमिव भवति॥

Verse 18

क्रांतं भवति विप्राग्र्य तत्तीर्थगमनादिकम् । षोडश्या देवसायुज्यं चिन्तयेद्योगवित्तमः

विप्राग्र्य, एतेन तत्तीर्थगमनादिकं सर्वं कृतार्थं भवति। षोडश्यां योगवित्तमः देवसायुज्यं चिन्तयेत्॥

Verse 19

आत्मनश्च हरेर्नित्यं न मूर्तिं भावयेत्तदा । मूर्तामूर्तस्वरूप त्वाद्दृश्यो भवति योगवित्

तदा आत्मनः हरेश्च नित्यं मूर्तिं न भावयेत्। मूर्तामूर्तस्वरूपत्वात् योगवित् द्रष्टा भवति॥

Verse 20

तस्मिन्दृष्टे निवर्तेत सदसद्रूपजा क्रिया । आत्मानं तेजसां मध्ये चिन्तयेत्सूर्यवर्चसम्

तस्मिन् दृष्टे सदसद्रूपजा क्रिया निवर्तते। तेजसां मध्ये सूर्यवर्चसमात्मानं चिन्तयेत्॥

Verse 21

अहमेव सदा विष्णुरित्यात्मनि विचारयन् । लभते वैष्णवं देहं जीवन्मुक्तो द्विजो भवेत्

अहमेव नित्यं विष्णुरिति स्वात्मनि सम्यग्विचारयन् वैष्णवं देहमवाप्नोति; स द्विजो जीवन्नेव मुक्तो भवति।

Verse 22

चातुर्मास्ये विशेषेण योगयुक्तो द्विजो भवेत् । इयं भक्तिः समादिष्टा मोक्षमार्गप्रदे हरौ

चातुर्मास्ये विशेषतः योगयुक्तो द्विजो भवेत्; हरौ समादिष्टेयम् भक्तिर्मोक्षमार्गप्रदा।