Adhyaya 219

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । काम्यानि तेऽधुना वच्मि श्राद्धानि पृथिवीपते । यैः कृतैः समवाप्नोति मर्त्यो हृदयसंस्थितम्

भर्तृयज्ञ उवाच—हे पृथिवीपते, अधुना ते काम्यानि श्राद्धानि वक्ष्यामि; यैः कृतैर्मर्त्यो हृदयसंस्थितं कामं समवाप्नोति॥

Verse 2

यो नारीं वांछते क्ष्माप रूपाढ्यां शीलमण्डनाम् । इह लोके परे चैव तस्यार्हं प्रथमं दिनम्

हे नृप, यो नारीं रूपाढ्यां शीलमण्डनाम् वाञ्छति, स इह लोके परे च स्वस्य विधिपूर्वकं प्रथमदिने कर्म आचरेत्।

Verse 3

श्राद्धीयप्रेतपक्षस्य मुख्यभूतं च यन्नृप । य इच्छेत्कन्यकां श्रेष्ठां सुशीलां रूपसंयु ताम् । द्वितीयादिवसे तेन श्राद्धं कार्यं महीपते

हे नृप, प्रेतपक्षीयश्राद्धेषु यत् मुख्यं मन्यते; यः श्रेष्ठां कन्यकां सुशीलां रूपसंयुतां इच्छेत्, तेन द्वितीयदिने श्राद्धं कर्तव्यं महीपते।

Verse 4

यो वांछति नरोऽश्वांश्च वायुवेगसमाञ्जवे । तृतीयादिवसे श्राद्धं तेन कार्यं विपश्चिता

यो नरः वायुवेगसमाञ्जवान् अश्वान् वाञ्छति, तेन तृतीयदिने श्राद्धं कर्तव्यम्—इति विपश्चितः प्राहुः।

Verse 5

यो वांछति पशून्मुख्यान्कुप्याकुप्यधनानि च । चतुर्थ्यां तेन कर्तव्यं श्राद्धं पितृप्रतुष्टये

यो मुख्यान् पशून् कुप्याकुप्यधनानि च वाञ्छति, तेन चतुर्थ्यां पितृप्रतुष्टये श्राद्धं कर्तव्यम्।

Verse 6

पुत्रान्वांछति योऽभीष्टान्सुशीलान्वंशमंडनान् । पञ्चम्यां तेन कर्तव्यं सदा श्राद्धं नराधिप

हे नराधिप, योऽभीष्टान् पुत्रान् सुशीलान् वंशमण्डनान् वाञ्छति, तेन पञ्चम्यां सदा श्राद्धं कर्तव्यम्।

Verse 7

यः श्राद्धं वंशजैर्दत्तं परलोकगतो नृप । वांछते तेन कर्तव्यं षष्ठ्यां श्राद्धं विपश्चिता

हे नृप, यः परलोकं गतः स्ववंशजैर्दत्तं श्राद्धं वाञ्छति, तस्यार्थं विपश्चिता षष्ठ्यां श्राद्धं कर्तव्यम्।

Verse 8

कृषिसिद्धिं य इच्छेत ग्रैष्मिकीं शारदीमपि । सप्तम्यां युज्यते तस्य श्राद्धं कर्तुं न संशयः

यः कृषिसिद्धिं इच्छेत् ग्रैष्मिकीं शारदीमपि, तस्य सप्तम्यां श्राद्धं कर्तुं युज्यते, न संशयः।

Verse 9

य इच्छेत्पण्यसंसिद्धिं व्यवहारसमुद्भवाम् । अष्टम्यां युज्यते श्राद्धं तस्य कर्तुं नराधिप

हे नराधिप, यः पण्यसंसिद्धिं व्यवहारसमुद्भवाम् इच्छेत्, तस्य अष्टम्यां श्राद्धं कर्तुं युज्यते।

Verse 10

नवम्यां श्राद्धकृन्नाना चतुष्पदगणाल्लंभेत् । सौभाग्यं रोगनाशं च तथा वल्लभसंगमम्

नवम्यां श्राद्धकृत् नाना चतुष्पदगणान् लभेत्, सौभाग्यं रोगनाशं च तथा वल्लभसंगमम्।

Verse 11

दशमीदिवसे श्राद्धं यः करोति समाहितः । तस्य स्याद्वांछिता सिद्धिः सर्वकृत्येषु सर्वदा

दशमीदिवसे यः श्राद्धं समाहितः करोति, तस्य सर्वकृत्येषु सर्वदा वाञ्छिता सिद्धिः स्यात्।

Verse 12

एकादश्यां धनं धान्यं श्राद्धकर्ता लभेन्नरः । तथा भूपप्रसादं च यच्चान्यन्मनसि स्थितम्

एकादश्यां श्राद्धकर्ता नरो धनधान्यसमृद्धिं लभते; भूपप्रसादं च, मनसि स्थितं यच्चान्यदिष्टं तत्सर्वमवाप्नोति।

Verse 13

यः करोति च द्वादश्यां श्राद्धं श्रद्धासमन्वितः । पुत्रांस्तु प्रवरांश्चैव स पशून्वांछिताल्लंभेत्

यो द्वादश्यां श्रद्धासमन्वितः श्राद्धं करोति, स प्रवरान् पुत्रान् च वाञ्छितान् पशूनपि लभते।

Verse 14

यो वांछति नरो मुक्तिं पितृभिः सह चात्मनः । असंतानश्च यस्तस्य श्राद्धे प्रोक्ता त्रयोदशी

यो नरो पितृभिः सहात्मनः मोक्षं वाञ्छति, असंतानश्च यः; तस्य श्राद्धे त्रयोदशी विधीयते।

Verse 15

संतानकामो यः कुर्यात्तस्य वंशक्षयो भवेत् । न संतानविवृद्धयै च तस्य प्रोक्ता त्रयोदशी

संतानकामो यः त्रयोदशीश्राद्धं कुर्यात्, तस्य वंशक्षयो भवेत्; अतः संतानविवृद्ध्यर्थं तस्य त्रयोदशी न प्रोक्ता।

Verse 16

श्राद्धकर्मणि राजेंद्र श्रुतिरेषा पुरातनी । अपि नः स कुले भूयाद्यो नो दद्यात्त्रयोदशीम्

श्राद्धकर्मणि राजेन्द्र एषा पुरातनी श्रुतिः—यो नो त्रयोदशीं न दद्यात्, स नः कुले भूयादपि मा।

Verse 17

पायसं मधुसर्पिर्भ्यां वर्षासु च मघासु च । मघात्रयोदशीयोगे पायसेन यजेत्पितॄन्

मधुसर्पिर्भ्यां संस्कृतं पायसं वर्षाकाले विशेषतः मघानक्षत्रे च । मघा-त्रयोदशीयोगे पायसेन पितॄन् सम्यगर्चयेत् ॥

Verse 18

पितरस्तस्य नेच्छंति तद्वर्षं श्राद्धसत्क्रियाम् । पुण्यातिशयभीतेन पिंडदानं निराकृतम्

तस्य पितरः तद्वर्षे श्राद्धसत्क्रियाम् नाभ्युपगच्छन्ति । पुण्यातिशयभीत्या पिण्डदानं निराकृतं भवति ॥

Verse 19

शक्रेण तद्दिने पुत्रमरणं दर्शितं भयम् । येषां च शस्त्रमृत्युः स्यादपमृत्युरथापि वा

तद्दिने शक्रेण पुत्रमरणस्य भयङ्करं संकटं प्रदर्शितम् । केषाञ्चित् शस्त्रमृत्युः स्यात्, अपमृत्युरथापि वा ॥

Verse 20

उपसर्गमृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम् । वह्निना तु प्रदग्धानां जलमृत्यु मुपेयुषाम्

उपसर्गेण मृतानां च विषमृत्युमुपेयुषाम् । वह्निना प्रदग्धानां जलमृत्युमुपेयुषाम् ॥

Verse 21

सर्पव्यालहतानां च शृंगैरुद्बन्धनैरपि । एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यं चतुर्दश्यां नराधिप

सर्पव्यालहतानां च शृङ्गैः उद्बन्धनैरपि । चतुर्दश्यां नराधिप एकोद्दिष्टं प्रकर्तव्यम् ॥

Verse 22

तेषां तस्मिन्कृते तृप्तिस्ततस्तत्पक्षजा भवेत्

तत्कर्मणि कृते तेषां तृप्तिर्भवति निश्चयात् । तस्मिन्नेव पक्षे तदनुरूपं फलं प्राप्यते ॥

Verse 23

सर्वे कामाः पुरः प्रोक्ता युष्माकं ये मया नृप । अमावास्यादिने श्राद्धात्तानाप्नोति न संश यः

नृप, मया पुरा युष्माकं ये कामाः प्रोक्ताः समस्ततः । अमावास्यादिने श्राद्धात् तान् आप्नोति न संशयः ॥

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं काम्यश्राद्धफलं नृप । यच्छ्रुत्वा वांछितान्कामान्सर्वानाप्नोति मानवः

नृप, एतत् समाख्यातं मया ते काम्यश्राद्धफलं समम् । एतच्छ्रुत्वा मनुष्यः सन् वाञ्छितान् कामान् आप्नुयात् ॥

Verse 219

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे काम्यश्राद्धवर्णनंनामैकोनविंशोत्तरद्विशततमोऽ ध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे ‘काम्यश्राद्धवर्णनम्’ नाम द्विशतैकोनविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः ॥