Adhyaya 196
सूत उवाच—अनर्तदेशाधिपतिः स्वदुहितरं रत्नवतीं यौवनप्राप्तां परमसौन्दर्यसम्पन्नां दृष्ट्वा कन्यादानधर्मं चिन्तयामास। कार्यकारणलोभेन अयोग्यवराय कन्याप्रदानं महादोषकरं, अनिष्टफलप्रदं चेति नीतिवचनं प्रतिपाद्यते। योग्यं वरं न लभमानः स नृपः प्रसिद्धान् चित्रकारान् पृथिव्यां प्रेषयामास—युवानः कुलीनाः गुणवन्तश्च नृपाः ये, तेषां रूपचित्राणि समाहृत्य रत्नवत्यै दर्शयन्तु, यथा सा धर्म्यं वरं वृणुयात्, पितुः दोषश्च न्यूनो भवेत्। चित्रेषु दाशार्णाधिपतिः बृहद्बलः सर्वगुणसम्पन्नः योग्य इति निश्चितः। ततः अनर्तनृपः तं प्रति दूतं प्रेषयित्वा विवाहाय आमन्त्रणं कृतवान्—प्रसिद्धां परमसुन्दरीं रत्नवतीं दातुमिति। प्रस्तावं श्रुत्वा बृहद्बलः प्रहृष्टः सन् चतुरङ्गबलसमेतः शीघ्रं अनर्तेशस्य नगरं प्रति प्रस्थितः; एवं दाशार्णाधिपति–अनर्तेशयोः मैत्रीयात्रा आरभ्यते।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः । अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् । आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्
सूत उवाच—अथ पार्थिव आनर्तः स्वसुतां यौवनोपेतां प्रेक्ष्य, अनौपम्यरूपसम्पन्नां वरवर्णिनीं, चिन्तयामास—कस्यैषां कन्यकां प्रददाम्यहमिति।
Verse 2
अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् । कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति
यो निजकन्यकां कार्यकारणलोभेन अनर्हाय वराय दद्यात्, स नरकं प्रगच्छति।
Verse 3
एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः । न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्
एवं चिन्तयतः तस्य महान् कालो व्यवस्थितः; स च तद्योग्यं कञ्चिद् अनुत्तमं वरं नापश्यत्।
Verse 4
अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये । चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा
अथ स सर्वभूताश्रयेषु सञ्चरितुं समर्थान् चित्रकर्मणि विख्यातान् नरान् चित्रकरान् तदा संप्रेषयामास।
Verse 5
गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् । लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्
मम वाक्येन यूयं भूमितले सर्वान् नृपान् गच्छत; पट्टमध्ये लिखित्वा तु ततः परं दर्शयत।
Verse 6
सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् । पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि
येन मम सुताऽसौ अभिष्टं नराधिपं दृष्ट्वा पत्यर्थं साध्वी वरयेत, तदा मम दोषो न भवेन्न हि।
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा । प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा धरणीपृष्ठे प्रस्थिता, पार्थिवानां गृहेषु च।
Verse 8
ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् । रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः । रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्
ते महीपालान् न्यौवनस्थान् वयोऽन्वितान् रूपौदार्यगुणोपेतान् लिखित्वा, तस्य भूपस्य शासनात् रत्नवत्याः अग्रतः क्रमेणैव दर्शयामासुः।
Verse 9
अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया
अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया ॥
Verse 10
तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह
तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह ॥
Verse 11
गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्
गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम् ॥
Verse 12
समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्
समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम् ॥
Verse 13
गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्
गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम् ॥
Verse 14
सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् । परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति । सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः
सोऽपि तेषां वाक्यमनुत्तमं सहसा श्रुत्वा परमां तुष्टिमवाप्य तत्पुरं प्रति प्रस्थितः। पार्थिवश्चतुरङ्गेण महता सैन्येन युक्तः॥
Verse 196
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनं नाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः॥