Adhyaya 161

Verse 1

सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः

सूत उवाच । अथ तेन द्विजाः सर्वे ब्रह्मस्थाने निवेशिताः । चातुश्चरणसंज्ञाश्च ततस्तस्य निवेशिताः ॥

Verse 2

सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान्

सोऽपि केशान्परित्यज्य सर्वगात्रसमुद्भवान् । निजपत्न्या समोपेतः प्रणम्य च द्विजोत्तमान् ॥

Verse 3

कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोयं मया द्विजाः

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह । भास्करस्यास्य विहितः प्रासादोऽयं मया द्विजाः ॥

Verse 4

पुष्पादित्य इति ख्यातिं प्रयातु भुवनत्रये । ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं नेष्यामहे क्षयम्

“पुष्पादित्य” इति नाम्ना भुवनत्रये ख्यातिं प्राप्नोतु। ब्राह्मणाः ऊचुः—वयं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तिं क्षयाय न नेष्यामः।

Verse 5

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामश्चित्तस्य हृदयंगमम् । अन्ये च ब्राह्मणाः प्रोचुः केचिन्मध्यस्थवृत्तयः

चेतसः हृदयंगमं प्रायश्चित्तं वयं प्रदास्यामः। अन्येऽपि ब्राह्मणाः प्रोचुः, केचिन्मध्यस्थवृत्तयः।

Verse 6

वृत्त्यर्थमस्य देवस्य लक्षं होमेऽत्र कल्प्यताम् । लक्षं तु सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धये

अस्य देवस्य वृत्त्यर्थं होमेऽत्र लक्षसंख्या कल्प्यताम्। सर्वविप्राणां प्रायश्चित्तविशुद्धयेऽपि तदेव लक्षं भवतु।

Verse 7

पुष्प उवाच । तस्मात्सर्वे द्विजश्रेष्ठा मन्नाम्ना कीर्तयंत्विमम् । पुष्पादित्यमिति ख्यातिं कीर्तयंतु तथानिशम्

पुष्प उवाच—तस्मात् सर्वे द्विजश्रेष्ठाः मन्नाम्ना इमं कीर्तयन्तु। “पुष्पादित्य” इति ख्यातिं तथानिशं कीर्तयन्तु।

Verse 8

अनया भार्यया मह्यं मान्या या स्थापिता पुरा । दुर्गाऽस्याश्चात्र नाम्ना वै भूयात्ख्याताऽत्र सत्पुरे

अनया भार्यया मह्यं या मान्या पुरा स्थापिता, सा अत्र सत्पुरे “दुर्गा” इति नाम्ना वै ख्याता भूयात्।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । दुःशीलेन पुराऽकारि प्रासादो हरसंभवः । दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिस्तुष्ट मानसैः

ब्राह्मणा ऊचुः—दुःशीलेन पुरा हरसम्भवः प्रासादः कारितः। दुर्वासःस्थापितस्यापि भवद्भिः तुष्टमानसैः अनुमोदितं भवति।

Verse 10

तथाप्यस्य तु दीनस्य प्रासादः क्रियतां द्विजाः

तथापि अस्य दीनस्य कृते, हे द्विजाः, प्रासादः क्रियताम्।

Verse 11

नाममात्रेण देवस्य दुःशीलेन यया पुरा । अनेनाराधितः पूर्वं स्वमांसैरेष भास्करः

पुरा दुःशीलेन नाममात्रेण देवः आराधितः। पूर्वं च अनेनैव भास्करः स्वमांसैः सम्यग् उपासितः।

Verse 12

तस्मान्न क्षतिरस्याथ दत्ते नाम्नि यथा पुरा । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च सा भवेत्

तस्मात् यथा पुरा नाम दत्तं तथा दाने क्षतिः नास्ति। ‘माहिका’ इति नाम्ना सा ‘माही’ इत्येव प्रसिद्धा भवेत्।

Verse 13

सूत उवाच । पुष्पेण दाने दत्तेऽथ संमतेनाग्रजन्मनाम् । मध्यमेन कृतं नाम पुष्पादित्य इति श्रुतम्

सूत उवाच—पुष्पेण दाने दत्तेऽथ अग्रजन्मनाम् संमतेन। मध्यमेन कृतं नाम ‘पुष्पादित्य’ इति श्रुतम्।

Verse 14

तत्पत्न्या चापि या तत्र दुर्गा देवी द्विजोत्तमाः । नाम्ना माहिकया नाम माहीत्येव च साऽभवत्

तस्य पत्नीभूता या तत्र दुर्गा देवी, हे द्विजोत्तमाः, सा ‘माहिका’ इति नाम्ना प्रसिद्धा, तत एव ‘माही’ इत्यपि ख्याता बभूव।

Verse 15

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । पुष्पा दित्यो यथा जातो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः

सूत उवाच—हे द्विजोत्तमाः, यद् यूयं पृष्टवन्तः, तत् सर्वं मया सम्यगाख्यातम्; पुष्पादित्यः कथं जातः, याज्ञवल्क्येन च कथं प्रतिष्ठितः।

Verse 16

अद्यापि कलिकाले स दृष्टो भक्त्या सुरेश्वरः । नाशयेद्दिनजं पापं नराणां नात्र संशयः

अद्यापि कलियुगे स सुरेश्वरः भक्त्या दर्शनं ददाति; नराणां दिनजं पापं नाशयति—अत्र न संशयः।

Verse 17

तथा च सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे द्विजोत्तमाः । अष्टोत्तरशतंयावत्फलहस्तः करोति यः । प्रदक्षिणां च सद्भक्त्या स लभेद्वांछितं फलम्

अपि च, हे द्विजोत्तमाः, सप्तमीयुक्ते रवेर्वारे यः फलहस्तः अष्टोत्तरशतपर्यन्तं सद्भक्त्या प्रदक्षिणां करोति, स वाञ्छितं फलं लभते।

Verse 18

माहीकामपि यो दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति । न स पश्यति कष्टानि तस्मिन्नहनि कर्हिचित्

यो माहीकां दुर्गां नित्यमेव प्रपश्यति, स तस्मिन्नहनि कदाचिदपि कष्टानि न पश्यति।

Verse 19

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यस्तां पूजयते नरः । तस्य संवत्सरंयावन्नापत्संजायते क्वचित्

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां यः तां देवीं भक्त्या पूजयते नरः । तस्य संवत्सरपर्यन्तं क्वचिदपि नापद् जायते ॥

Verse 161

इति श्रीस्कांदेमहापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्यवर्णनं नामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥