Adhyaya 159
सूत उवाच—क्षेत्रे देवालयपरिसरे मणिभद्रगृहे पुष्पः स्वजनैः सह हृष्टः समायाति; शङ्खभेरीवाद्यैर्मङ्गलघोषः प्रवर्तते। भास्करानुग्रहात् समृद्धिः प्राप्तेति कथ्यते; स पुष्पः बान्धवान् समाहूय लक्ष्म्याः चलत्वं स्मारयन् पूर्वं दीर्घदुःखमिव स्वावस्थां मनसि निधाय चिन्तयति। धनस्य क्षणभङ्गुरत्वं ज्ञात्वा सत्यव्रतपरिग्रहेण स सर्वेषां हिताय दाननिश्चयं करोति। ततः स्वजनानां यथायोग्यं वस्त्राभरणानि विभजति, वेदविद्भ्यः श्रद्धया ब्राह्मणेभ्यो धनवस्त्रादि ददाति, नटगायकादिभ्यः तथा अन्नवस्त्रं प्रयच्छति, विशेषतः दरिद्रान्धादीन् परितर्पयति। अन्ते भार्यया सह भुञ्जानः समागतजनान् विसर्जयति; प्राप्तसमृद्ध्या पश्चात् नियमेन यथोचितं जीवनं नयति। अयं अध्यायः क्षेत्रसम्बद्धे पवित्रे स्थाने दानधर्मेण समृद्धेः शुद्धिं, लोकसंग्रहं च दर्शयति।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । पुष्पोऽपि तां समादाय माहिकाख्यां वरांगनाम् । स तदा प्रययौ हृष्टो मणिभद्रस्य मंदिरम्
सूत उवाच । पुष्पोऽपि तां माहिकाख्यां वराङ्गनां समादाय तदा हृष्टो मणिभद्रस्य मन्दिरं प्रययौ ॥
Verse 2
शंखतूर्यनिनादेन सर्वैस्तैः स्वजनैर्वृतः । न कस्य तत्र संभूतो विकल्पस्तत्समुद्भवः
शङ्खतूर्यनिनादेन स्वजनैः सर्वैर्वृतः । तत्र कस्यापि नाभूत् तद्विकल्पः संशयो वा तत्समुद्भवः ॥
Verse 3
भास्करस्य प्रसादेन तथैवान्यस्य कर्हिचित् । सोऽपि मंदिरमासाद्य यथात्मपितृसंभवम्
भास्करस्य प्रसादेन कदाचिदन्यस्यापि प्रसादतः । सोऽपि मन्दिरमासाद्य यथात्मपितृसम्भवं सम्यगुपेतवान् ॥
Verse 4
उपविश्य ततो मध्ये बन्धून्सर्वान्समाह्वयत् । अद्य तावद्दिने मह्यं तुलाग्रं कमला श्रिता
ततः स मध्ये उपविश्य सर्वान् बन्धून् समाह्वयत्। हर्षसमन्वितोऽब्रवीत्—“अद्य मम तुलाग्रं कमला श्रिता” इति॥
Verse 5
चलितापि पुनश्चास्याः सुपत्न्या वाक्यतः स्थिता । कियंतं चैव कालं मे कार्पण्यं महदास्थितम्
चलितुमुद्यता सापि सुपत्न्या वाक्यतोऽस्याः पुनः स्थिता। स च चिन्तयामास—“कियन्तं कालं मे महत् कार्पण्यं समास्थितम्”॥
Verse 6
ज्ञातमद्य चला लक्ष्मीस्तेन त्यक्तं सुदूरतः । तस्माद्बंधुजनैः सार्धं देवैर्विप्रैश्च कृत्स्नशः । संविभक्तां करिष्यामि सत्येनात्मानमालभे
अद्य ज्ञातं मया—चला लक्ष्मीः; तेन सा सुदूरतस्त्यक्ता। तस्माद्बन्धुजनैः सार्धं देवैर्विप्रैश्च कृत्स्नशः संविभक्तां करिष्यामि; सत्येनात्मानमालभे॥
Verse 7
एवमुक्त्वा ततः सर्वान्समाहूय पृथक्पृथक् । स नामभिर्ददौ वस्त्रं भूषणानि यथार्हतः
एवमुक्त्वा ततः सर्वान् पृथक्पृथक् समाहूय, स नामभिः समुच्चार्य यथार्हतः वस्त्रं भूषणानि च ददौ॥
Verse 8
ततो वेदविदो विप्रान्समाहूय स नामभिः । एकैकस्य ददौ वित्तं सवस्त्रं श्रद्धयान्वितः
ततो वेदविदो विप्रान् स नामभिः समाहूय। एकैकस्य सवस्त्रं वित्तं ददौ श्रद्धयान्वितः॥
Verse 9
ततस्तु नर्तकेभ्यश्च दीनांधेभ्यो विशेषतः । ददौ भोज्यं समि ष्टान्नं सवस्त्रं च द्विजोत्तमाः
ततः स द्विजोत्तमः नर्तकेभ्यः दीनान्धेभ्यश्च विशेषतः समिष्टान्नं भोज्यं सवस्त्रं च ददौ।
Verse 10
ततस्तु स्वयमेवान्नं बुभुजे भार्यया सह । विसृज्य तान्समायातान्स्वजनान्ब्राह्मणैः सह
ततः स स्वयमेव भार्यया सहान्नं बुभुजे, समायातान् स्वजनान् ब्राह्मणैः सह ससम्मानं विसृज्य।
Verse 11
एवं तेन तदा प्राप्तं वित्तं च परसंभवम् । बुभुजे स्वेच्छया नित्यं तदा भार्यासमन्वितः
एवं तेन तदा परसंभवं वित्तं प्राप्तं; स तदा भार्यासमन्वितः स्वेच्छया नित्यं बुभुजे च।
Verse 159
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पविभवप्राप्तिवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ‘पुष्पविभवप्राप्तिवर्णन’नामैकोनषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।