Adhyaya 13

Verse 1

। सूत उवाच । एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः । पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि

। सूत उवाच । एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः । पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि ॥

Verse 2

तत आराधयामास देवदेवं महेश्वरम् । कृत्वा तदाऽश्रमं तत्र श्रद्धया परया युतः

ततः परं स परां श्रद्धां धारयन् देवदेवं महेश्वरम् । तत्राश्रमं कृत्वा श्रद्धया समाराधयामास ॥

Verse 3

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

स नृपः फलाहारो बभूव यावद्वर्षशतं ततः । पश्चात् शीर्णपर्णाशनः तावत्कालं समाहितः ॥

Verse 4

ततः परं जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः । वायुभक्षस्ततोऽभूत्स यावद्वर्षशतं परम्

ततः परं स जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः । ततः परं वायुभक्षोऽभूत् स यावद्वर्षशतं परम् ॥

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य वर्षशते गते । चतुर्थे वायुभक्षस्य दर्शने समुपस्थितः

ततः तेन परितुष्टो महादेवः तस्य वर्षशते गते, वायुभक्षस्य चतुर्थे दर्शने समुपस्थितः।

Verse 6

प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि मत्तः प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुर्लभं त्रिदशैरपि

प्रोवाच—परितुष्टोऽस्मि; मत्तः प्रार्थय वाञ्छितम्। अहं ते संप्रदास्यामि त्रिदशैरपि दुर्लभम्॥

Verse 7

राजोवाच । एतत्पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम् । हाटकेश्वरमाहात्म्यात्सर्वपापक्षयापहम्

राजोवाच—एतत् पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम्। हाटकेश्वरमाहात्म्यात् सर्वपापक्षयापहम्॥

Verse 8

तस्मात्तव निवासेन भूयान्मेध्यतमं पुनः । एतन्मे वांछितं देव देहि तुष्टिं गतो यदि

तस्मात् तव निवासेन भूयात् मेध्यतमं पुनः। एतन्मे वाञ्छितं देव, देहि तुष्टिं गतो यदि॥

Verse 9

मयैतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् । पुरं शर्वाऽमराधीश श्रद्धापूतेन चेतसा

मया एतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम्। पुरं शर्व, अमराधीश, श्रद्धापूतेन चेतसा॥

Verse 10

तस्मिंस्त्वया सदा वासः कर्तव्यो मम वाक्यतः । निश्चलत्वेन येन स्याद्गणैः सर्वैः समन्वितम्

तस्मात् मम वचनात् त्वया तत्रैव सदा निश्चलेन भावेन वासः कर्तव्यः, येन सर्वैर्गणैः समन्वितं तत् सदा भवेत्।

Verse 11

भगवानुवाच । अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप । अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये

भगवानुवाच—हे भूमिप! अहम् अत्र तव स्थाने अचलो भविष्यामि; ‘अचलेश्वर’ इत्येव नाम्ना जगत्त्रये ख्यातो भविष्यामि।

Verse 12

यो मामत्र स्थितं मर्त्यो वीक्षयिष्यति भक्तितः । भविष्यंत्यचलास्तस्य सर्वदैव विभूतयः

यो मर्त्यो भक्त्या मामत्र स्थितं वीक्षयिष्यति, तस्य सर्वदा विभूतयोऽचलाः भविष्यन्ति।

Verse 13

माघशुक्लचतुर्दश्यां मम लिंगस्य यो नरः । श्रद्धया परया युक्तः कर्ता यो घृतकंबलम्

माघशुक्लचतुर्दश्यां यः नरः परया श्रद्धया युक्तो मम लिङ्गाय घृतकम्बलं समर्पयति…

Verse 14

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धके यौवनेऽपि वा । तद्यास्यति क्षयं तस्य तमः सूर्योदये यथा

बाल्ये वयसि वार्धके यौवने वा कृतं यत् पापं, तत् तस्य क्षयं यास्यति—तमः सूर्योदये यथा।

Verse 15

तस्मात्स्थापय मे लिंगं त्वमत्रैव महीपते । अहं येन करोम्येव तत्र वासं सदाचलः

तस्मात्, हे महीपते, मम लिङ्गम् अत्रैव स्थापय। येनैव कर्मणा अहं तत्र सदाचलः स्थिरो नित्यं वासं करिष्यामि।

Verse 16

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा चकाराशु प्रासादं सुमनोहरम्

सूत उवाच—एवमुक्त्वा स देवेशः ततः अदर्शनं गतः। सोऽपि राजा त्वरितं सुमनोहरं प्रासादं कारयामास।

Verse 19

ततः संचिंतयामास भूपालः किं महेश्वरः । सांनिध्यं निश्चलो भूत्वा लिंगेऽत्रैव करिष्यति

ततः भूपालः संचिन्तयामास—किं महेश्वरः निश्चलो भूत्वा अत्रैव लिङ्गे सांनिध्यं करिष्यति?

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे जाता वाणी गगनगोचरा । हर्षयन्ती महीपालं चमत्कारं सुनिस्वना

एतस्मिन्नन्तरे गगनगोचरा वाणी जाता—सुनिस्वना चमत्काररूपा—महीपालं हर्षयन्ती।

Verse 21

मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि । अस्मिन्वासं सदात्रैव लिंगे कर्तास्मि नित्यशः

मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि। अस्मिन् लिङ्गे अत्रैव अहं सदानित्यं वासं कर्तास्मि।

Verse 22

तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप । तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः

तथान्यदपि ते वक्ष्यामि प्रत्ययार्थं नृप; तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ, स्वयमेव च यत्नतः सम्यग् वीक्षस्व।

Verse 23

सदा मे निश्चला छाया लिंगस्यास्य भविष्यति । एकैव पृष्ठदेशस्था न दिक्संस्था भविष्यति

सदा मेऽस्य लिङ्गस्य छाया निश्चला भविष्यति; एकैव पृष्ठदेशस्था, न दिक्संस्था कदाचन।

Verse 24

सूत उवाच । ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् । तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे

सूत उवाच—ततः स तां लिङ्गसम्भवां छायां वीक्षयामास; सा तद्रूपा नित्यं निश्चला, दिवाकरे तद्दिक्संस्थेऽपि।

Verse 25

ततो हर्षं परं गत्वा प्रणिपत्य च तं भुवि । कृतकृत्यमिवात्मानं स मेने पार्थिवोत्तमः

ततः स परं हर्षं गत्वा तं भुवि प्रणिपत्य; कृतकृत्यमिवात्मानं मेने स पार्थिवोत्तमः।

Verse 26

अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा । तस्य लिंगस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी

अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा; तस्य लिङ्गस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी।

Verse 27

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यस्य स्याद्भुवि भो द्विजाः । न स पश्यति तां छायामेषोऽन्यः प्रत्ययः परः

भो द्विजाः, यस्य भुवि षण्मासाभ्यन्तरे मृत्युः नियता, स तां छायां न पश्यति; एषोऽन्यः परः प्रत्ययः।

Verse 28

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः । अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरांतिके

सूत उवाच—एवं स भगवान् तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः, अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरान्तिके।

Verse 29

निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः । क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः

निश्चलत्वेन देवेशोऽष्टषष्टिषु क्षेत्रेषु मध्यमः; तत्र वसति महेश्वरस्य वाक्यानुसारतः।

Verse 30

तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् । कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्

तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम्; कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्।

Verse 31

तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम् । तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः

तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तान्तं तत्प्रभावजम्; तदहं सम्प्रवक्ष्यामि, श्रूयतां द्विजसत्तमाः।

Verse 32

अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम् । वांछितं मनसः सर्वे लभंते सकलं फलम्

अचलेश्वरस्य माहात्म्येन तस्मिन्पुण्यक्षेत्रे नरा द्रुतं मनोवाञ्छितं सर्वं लभन्ते, सकलं फलमवाप्नुवन्ति।

Verse 33

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

केचिद् स्वर्गं परे मोक्षं धनधान्यसुतादिकं च याचन्ते। यो यं काममभिध्याय अचलेश्वरं पूजयेत्, स मर्त्यः तं तमेव स्वल्पायासेन द्रुतं लभते।

Verse 34

अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि । स्वर्गं यांति तथा मोक्षं प्राप्नुवन्ति च सम्मुखम्

अथ सहस्राक्षं दृष्ट्वा भुवि सर्वे पापनराः स्वर्गं यान्ति, तथा सम्मुखमेव मोक्षं च प्राप्नुवन्ति।

Verse 35

ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम् । मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च

ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिं, मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च समाह्वयत्।

Verse 36

सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम् । स्वयमेव सहस्राक्षो रहस्ये द्विजसत्तमाः

सर्वान् मूर्तान् समाहूय ततः सहस्राक्षः स्वयमेव रहस्ये द्विजसत्तमान् सादरं प्रोवाच।

Verse 37

नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति । यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः

नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति । यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः ॥

Verse 38

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः ॥

Verse 39

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि ॥

Verse 40

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः ॥