Adhyaya 126

Verse 1

सूत उवाच । एवं तस्य तपस्थस्य पुत्र्या सह द्विजोत्तमाः । आजग्मुर्ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः

सूत उवाच—एवं तस्य तपस्यतः पुत्र्या सह द्विजोत्तमाः। आजग्मुर्ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः॥

Verse 2

ब्राह्मणा ऊचुः । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः । अभावात्पार्थिवेन्द्रस्य संजातश्च पराभवः

ब्राह्मणा ऊचुः—सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः। अभावात्पार्थिवेन्द्रस्य संजातश्च पराभवः॥

Verse 3

ततश्च द्विजवर्यैः स संन्यस्तः पृथिवीपतिः । पृष्टश्च प्रार्थितश्चैव निजराज्यस्य रक्षणे । अन्यस्मिन्दिवसे प्राह कृतांजलिपुटः स्थितः

ततः स द्विजवर्यैः संन्यस्तः पृथिवीपतिः। पृष्टश्च प्रार्थितश्चैव निजराज्यस्य रक्षणे॥ अन्यस्मिन्दिवसे प्राह कृताञ्जलिपुटः स्थितः॥

Verse 4

राजोवाच । अनर्होऽहं द्विजश्रेष्ठाः संदेहं हर्तुमेव वः । रक्षां कर्तुं विशेषेण त्यक्तशस्त्रोऽस्मि चाधुना

राजोवाच—अनर्होऽहं द्विजश्रेष्ठाः सन्देहं हर्तुमेव वः। रक्षां कर्तुं विशेषेण त्यक्तशस्त्रोऽस्मि चाधुना॥

Verse 5

ब्राह्मणा ऊचुः । सर्वे वयं महाराज भूपस्याप्यधिका यतः । अहंकारेण दर्पेण निजं स्थानं समाश्रिताः

ब्राह्मणा ऊचुः—महाराज, वयं सर्वे भूपतेरप्यधिकाः स्म इति मन्यमानाः; अहंकार-दर्पाभ्यां स्वस्थानमेव समाश्रितवन्तः।

Verse 6

न कस्यचिन्महाराज कदापि च कथंचन । वर्तनायाश्च सन्देहः स्थानकृत्येऽपि संस्थितः

महाराज, कस्यचिदपि कदापि कथंचन वर्तनायाः सन्देहो न भवेत्; स्वस्थानकृत्येऽपि स्थितस्यापि।

Verse 7

असंख्याता कृता वृत्तिः पुराऽस्माकं महात्मना । ततः सा वृद्धिमानीता तत्परैः पार्थिवोत्तमैः

पुराऽस्माकं महात्मना असंख्याता वृत्तिः कृता; ततः तत्परैः पार्थिवोत्तमैः सा वृद्धिमानीता।

Verse 8

त्वया चैव विशेषेण यावद्राजा बृहद्बलः । आनर्तविषये राजा यो यः स्यात्स प्रयच्छति

त्वया च विशेषेण, यावद् बृहद्बलो राजा भवसि; आनर्तविषये यो यो राजा स्यात् स स प्रयच्छति।

Verse 9

सर्वां वृत्तिं गृहस्थानां यथायोग्यं प्रयत्नतः । तवाग्रे किं वयं ब्रूमस्त्वं वेत्सि सकलं यतः

गृहस्थानां सर्वां वृत्तिं यथायोग्यं प्रयत्नतः प्रददासि; तवाग्रे किं वयं ब्रूमः? त्वं हि सकलं वेत्सि।

Verse 10

यथा वृत्तिः पुरा दत्ता यथा संरक्षिता त्वया । तस्माच्चिन्तय राजेन्द्र स्थानं वर्तनसंभवम् । उपायं येन मर्यादा वृत्तिस्तस्मात्सुखेन तु

यथा पुरा वृत्तिर्दत्ता यथा च त्वया संरक्षिता । तस्माच्चिन्तय राजेन्द्र स्थानं वर्तनसम्भवम् ॥ उपायं च विनिर्णीय यथा मर्यादा वृत्तिश्च तस्मात्स्रोतसः सुखेनैव निरविघ्नं प्रवर्तेत ॥

Verse 11

ततः स सुचिरं ध्यात्वा गर्तातीर्थसमुद्भवान् । आकार्योपमन्युवंशस्य संभवान्वेदपारगान्

ततः स सुचिरं ध्यात्वा गर्तातीर्थसमुद्भवान् । उपमन्युवंशसम्भूतान् वेदपारगान् द्विजोत्तमान् आकारयामास ॥

Verse 12

प्रणिपातं प्रकृत्वाथ ततः प्रोवाच सादरम् । मदीयस्थान संस्थानां ब्राह्मणानां विशेषतः

प्रणिपातं प्रकृत्वाथ ततः सादरमब्रवीत् । मदीयस्थाने संस्थानां ब्राह्मणानां विशेषतः ॥

Verse 13

सर्वकृत्यानि कार्याणि भृत्यवद्विनयान्वितैः । नित्यं रक्षा विधातव्या युष्मदीयं वचोखिलम्

सर्वकृत्यानि कार्याणि भृत्यवद्विनयान्वितैः । नित्यं रक्षा विधातव्या युष्मदीयं वचोऽखिलम् ॥

Verse 14

एते संपालयिष्यन्ति मर्यादाकारमुत्तमम् । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः

एते संपालयिष्यन्ति मर्यादाकारमुत्तमम् । सन्देहेषु च सर्वेषु विवादेषु विशेषतः ॥

Verse 15

राजकार्येषु चान्येषु एते दास्यन्ति निर्णयम् । युष्मदीयं वचः श्रुत्वा शुभं वा यदि वाऽशुभम्

राजकार्येषु चान्येषु च एते युष्मदीयं वचः श्रुत्वा शुभमशुभं वा निर्णयं दास्यन्ति।

Verse 16

एते पाल्याः प्रसादेन पुष्टिं नेयाश्च शक्तितः । ईर्ष्यां सर्वां परित्यज्य मदीयस्थानवृद्धये

एते प्रसादेन पाल्याः, शक्तितः पुष्टिं नेयाश्च; ईर्ष्यां सर्वां परित्यज्य मदीयस्थानवृद्धये कुरुत।

Verse 17

बाढमित्येव तैः प्रोक्तः स राजा ब्राह्मणोत्तमान् । चमत्कापुरोद्भूतान्भूयः प्रोवाच सादरम्

बाढमित्येव तैः प्रोक्ते स राजा ब्राह्मणोत्तमान् चमत्कापुरोद्भूतान् भूयः सादरं प्रोवाच।

Verse 18

युष्माकं वर्तनार्थाय सर्वकृत्येषु सर्वदा । एते विप्रा मया दत्ता गर्तातीर्थसमुद्भवाः

युष्माकं वर्तनार्थाय सर्वकृत्येषु सर्वदा एते विप्रा मया दत्ताः—गर्तातीर्थसमुद्भवाः।

Verse 19

एतेषां वचनात्सर्वं युष्मदीयं प्रजायताम् । प्रतिष्ठा जायते नूनं चातुश्चरणसूचिता

एतेषां वचनात् सर्वं युष्मदीयं प्रजायताम्; नूनं प्रतिष्ठा जायते चातुश्चरणसूचिता।

Verse 20

नान्यथा ब्राह्मणश्रेष्ठाः स्वल्पं वा यदि वा बहु । प्रोक्तं लक्षमितैरन्यैर्युष्मदीयपुरोद्भवैः

नान्यथा, ब्राह्मणश्रेष्ठाः—स्वल्पं वा यदि वा बहु; युष्मदीयपुरोद्भवैर्लक्षमितैरन्यैरपि तथैव प्रोक्तम्।

Verse 21

सूत उवाच । ततस्ते ब्राह्मणा हृष्टास्तानादाय द्विजोत्तमान् । तेषां मतेन चक्रुश्च सर्वकृत्यानि सर्वदा

सूत उवाच—ततः ते ब्राह्मणाः हृष्टाः तान् द्विजोत्तमान् आदाय, तेषां मतेन सर्वकृत्यानि सर्वदा चक्रुः।

Verse 22

ततस्तत्र पुरे जाता मर्यादा धर्मवर्द्धिनी । सर्वकृत्येषु सर्वेषां तथा वृद्धिः पुरस्य च

ततः तत्र पुरे धर्मवर्द्धिनी मर्यादा जाता; सर्वकृत्येषु सर्वेषां तथा वृद्धिः, पुरस्य च।

Verse 23

तेऽपि तेषां प्रसादेन गर्त्तातीर्थभवा द्विजाः । परां विभूतिमास्थाय मोदन्ते सुखसंयुताः

तेऽपि तेषां प्रसादेन गर्त्तातीर्थभवा द्विजाः परां विभूतिमास्थाय सुखसंयुताः मोदन्ते।

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्पुरोत्तमम् । समभ्येत्य द्विजान्सर्वांस्ततः प्रोवाच सादरम्

कस्यचित् कालस्य अनन्तरं स राजा तत्पुरोत्तमं समभ्येत्य, सर्वान् द्विजान् पुरतः कृत्वा सादरं प्रोवाच।

Verse 25

युष्मदीयप्रसादेन क्षेत्रेऽत्र सुमहत्तपः । कृतं स्वर्गं प्रयास्यामि सांप्रतं तु द्विजोत्तमाः

युष्मत्प्रसादेनास्मिन् पुण्यक्षेत्रे मया सुमहत्तपः कृतम्। इदानीं हे द्विजोत्तमाः, अहं स्वर्गं प्रयास्यामि।

Verse 26

नास्माकमन्वये कश्चित्सांप्रतं वर्तते नृपः । तस्याहं लिंगमेतद्वै दर्शयामि द्विजोत्तमाः

अस्माकं राजवंशे सांप्रतम् कोऽपि नृपो न वर्तते। तस्मात् हे द्विजोत्तमाः, तस्य स्थानेऽहं एतल्लिङ्गं दर्शयामि।

Verse 27

पूजार्थं चापि वृत्त्यर्थं भोगार्थं च विशेषतः । तस्माद्युष्माभिरेवास्य पूजा कार्या प्रयत्नतः । रथयात्रा विशेषेण दयां कृत्वा ममोपरि

पूजार्थं वृत्त्यर्थं भोगार्थं च विशेषतः। तस्माद् युष्माभिरेवास्य पूजा प्रयत्नतः कार्या; विशेषेण रथयात्रां ममोपरि दयां कृत्वा।

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । सप्त विंशतिलिंगानि यथेष्टानि महीतले । चमत्कारसुतानां च पूज्यंते सर्वदैव तु

ब्राह्मणा ऊचुः—महीतले यथेष्टानि सप्तविंशतिलिङ्गानि सन्ति। चमत्कारसुतानां लिङ्गानि च सर्वदा एव पूज्यन्ते।

Verse 29

अष्टाविंशतिमं तद्वदेतल्लिंगं तवोद्भवम् । सर्वदा पूजयिष्यामो निश्चिन्तो भव पार्थिव

तद्वत् अष्टाविंशतितमं एतल्लिङ्गं तवोद्भवम्। वयं सर्वदा एतत् पूजयिष्यामः; निश्चिन्तो भव पार्थिव।

Verse 30

अस्य यात्रां करिष्यामः कार्तिके मासि सर्वदा । बलिपूजोपहारांश्च गीतवाद्यानि शक्तितः

वयं कार्तिकमासे सर्वदा अस्य देवस्य यात्रां करिष्यामः। शक्तितः बलिपूजोपहारान् गीतवाद्यानि च समर्पयिष्यामः॥

Verse 31

एवमुक्तः स तैर्हृष्टो गत्वात्मीयं तदाश्रमम् । स्नापयित्वाथ तल्लिंगं पूजां चक्रे प्रभक्तितः

एवमुक्तः स तैर्हृष्टः स्वाश्रमं गत्वा तल्लिङ्गं स्नापयित्वा ततः प्रभक्त्या पूजां चकार॥

Verse 32

सूत उवाच । एवं समर्पितं लिंगं तेन तद्धरसंभवम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां वंशोच्छेदे स्थिते द्विजाः

सूत उवाच—एवं तेन तद्धरसम्भवं लिङ्गं समर्पितम्। हे द्विजाः, सर्वेषां ब्राह्मणेन्द्राणां वंशोच्छेदे स्थिते सति…॥

Verse 33

सकलं कार्तिकं मर्त्यो यस्तच्छ्रद्धासमन्वितः । स्नापयेत्पूजयेच्चापि स नूनं मुक्तिमाप्नुयात्

यः कश्चिन्मर्त्यः सकलं कार्तिकं श्रद्धासमन्वितः तल्लिङ्गं स्नापयेत् पूजयेत् च, स नूनं मुक्तिमाप्नुयात्॥

Verse 34

सोमस्य दिवसे प्राप्ते वर्षं यावत्कृतक्षणः । तस्य पूजां करोत्येवं स्नापयित्वा विधानतः । सोऽपि मुक्तिं व्रजेन्मर्त्य एतत्तातान्मया श्रुतम्

सोमदिवसे प्राप्ते यः संवत्सरपर्यन्तं कृतनियमः विधानेन तल्लिङ्गं स्नापयित्वा एवं पूजां करोति, सोऽपि मर्त्यो मुक्तिं व्रजेत्। एतत् ताताः मया श्रुतम्॥