Adhyaya 102

Verse 1

सूत उवाच । संप्रस्थितस्य रामस्य स्वकीयं सदनं प्रति । यदाश्चर्यमभून्मार्गे श्रूयतां द्विजसत्तमाः

सूत उवाच—स्वकीयं सदनं प्रति संप्रस्थितस्य रामस्य मार्गे यदाश्चर्यमभूत्, तच्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः।

Verse 2

नभोमार्गेण गच्छत्तद्विमानं पुष्पकं द्विजाः । अकस्मादेव सञ्जातं निश्चलं चित्रकृन्नृणाम्

नभोमार्गेण गच्छत् पुष्पकं विमानं, हे द्विजाः, अकस्मादेव निश्चलं बभूव; तद् नृणां चित्रकृदिवाभवत्।

Verse 3

अथ तन्निश्चलं दृष्ट्वा पुष्पकं गगनांगणे । रामो वायुसुतस्येदं वचनं प्राह विस्मयात्

अथ गगनाङ्गणे निश्चलं पुष्पकं दृष्ट्वा रामो विस्मयात् वायुसुतं प्रति इदं वचनं प्राह।

Verse 4

त्वं गत्वा मारुते शीघ्रं भूमिं जानीहि कारणम् । किमेतत्पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्

मारुते, त्वं शीघ्रं गत्वा भूमौ कारणं जानीहि—किमेतत् पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्?

Verse 5

कदाचिद्धार्यते नास्य गतिः कुत्रापि केनचित् । ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य पुष्पकस्य महात्मनः

कदाचिदपि नास्य गतिः कुत्रापि केनचिद् धार्यते—ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य महात्मनः पुष्पकस्य।

Verse 6

बाढमित्येव स प्रोच्य हनूमान्धरणीतलम् । गत्वा शीघ्रं पुनः प्राह प्रणिपत्य रघूत्तमम्

“बाढम्” इत्येव स प्रोच्य हनूमान् धरणीतलं शीघ्रं गत्वा, पुनः प्रत्यागत्य रघूत्तमं प्रणिपत्य प्राह।

Verse 7

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वर संज्ञितम् । यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम्; यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः।

Verse 8

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ । तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ; तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः।

Verse 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम्; तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं—सत्यमेतन्मयोदितम्।

Verse 11

सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं राक्षसैश्च पृथग्विधैः । अवतीर्य ततो हृष्टस्तस्मिन्क्षेत्रे समन्ततः

ततः स सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं नानाविधैश्च राक्षसैः सह अवतीर्य, तस्मिन्पुण्यक्षेत्रे समन्ततः हृष्टोऽभवत्।

Verse 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

स तीर्थं पुण्यान्यायतनानि च ददर्श। ततः पितामहविनिर्मितां चामुण्डां विलोक्य, कामप्रदायिनि कुण्डे स्नात्वा तीर्थशुद्धिं चकार।

Verse 13

ततो विलोकयामास पित्रा तस्य विनिर्मितम् । रामः स्वमिव देवेशं दृष्ट्वा देवं चतुर्भुजम्

ततः स पित्रा तस्य विनिर्मितं चतुर्भुजं देवेशं विलोकयामास। तं देवं दृष्ट्वा रामः स्वमिव इष्टदेवतां नमस्कृत्य पूजयामास।

Verse 14

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

राजवाप्यां स्नात्वा शुचिर्भूत्वा निजान्पितॄन् तर्पयामास। ततः स बहुपुण्यदेऽस्मिन्क्षेत्रे चिन्तयामास।

Verse 15

लिंगं संस्थापयाम्येव यद्वत्तातेन केशवः । तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणो दिवमाश्रितः

“अहं लिङ्गं संस्थापयाम्येव, यथा तातेन केशवः संस्थापितः। तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणोऽधुना दिवमाश्रितः।”

Verse 16

यस्तस्य नामनिर्दिष्टं लिंगं संस्थापयाम्यहम् । तं चापि मूर्तिमंतं च सीतया सहितं शुभम् । क्षेत्रे मेध्यतमे चात्र तथात्मानं दृषन्मयम्

यत् तस्य नाम्ना निर्दिष्टं लिङ्गं तदहं प्रतिष्ठापयामि। अत्र मेध्यतमे क्षेत्रे सीतासहितां शुभां मूर्तिं च, आत्मनश्च दृषन्मयीं प्रतिमां स्थापयामि।

Verse 17

एवं स निश्चयं कृत्वा प्रासादानां च पंचकम् । स्थापयामास सद्भक्त्या रामः शस्त्रभृतां वरः

एवं निश्चयं कृत्वा रामः शस्त्रभृतां वरः। सद्भक्त्या प्रासादानां पञ्चकं स्थापयामास॥

Verse 18

ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाश्च विशेषतः । लिंगानि स्थापयामासुः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

ततः सर्वे वानराः, राक्षसाश्च विशेषतः। स्वानिस्वानि लिङ्गानि पृथक् पृथक् स्थापयामासुः॥

Verse 19

तत्रैव सुचिरं कालं स्थितास्ते श्रद्धयाऽन्विताः । ततो जग्मुरयोध्यायां विमानवरमाश्रिताः

तत्रैव ते सुचिरं कालं श्रद्धया समन्विताः स्थिताः। ततः विमानवरमारुह्य अयोध्यां जग्मुः॥

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा रामेश्वरो महान् । लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तस्तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

एतत् सर्वं युष्मभ्यमाख्यातं, यथा महान् रामेश्वरः। लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तः तस्मिन् सुशोभने तीर्थे विराजते॥

Verse 21

यस्तौ प्रातः समुत्थाय सदा पश्यति मानवः । स कृत्स्नं फलमाप्नोति श्रुते रामायणेऽत्र यत्

यः प्रातः समुत्थाय नित्यं तौ देवौ पश्यति मानवः, स अत्र श्रुते रामायणे यत् कृत्स्नं फलं प्रोक्तं तत् सर्वं प्राप्नोति।

Verse 22

अथाष्टम्यां चतुर्दश्यां यो रामचरितं पठेत् । तदग्रे वाजिमेधस्य स कृत्स्नं लभते फलम्

योऽष्टम्यां चतुर्दश्यां च रामचरितं पठति, स वाजिमेधयज्ञस्य यत् कृत्स्नं फलं तदग्रे लभते।

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमवितः । पुष्पकं प्रेरयामास तत्क्षेत्रं प्रति राघवः

सूत उवाच—तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितः राघवः पुष्पकं तत्क्षेत्रं प्रति तत्क्षणात् प्रेरयामास।