Adhyaya 64

Verse 1

एवं तत्र स्थिते तीरे देव्याराधनतत्परे । सप्तलिंगार्चनरते भीमनन्दननन्दने

एवं तत्र तीरे स्थिते देव्याराधनतत्परे। सप्तलिङ्गार्चनरते भीमनन्दननन्दने।

Verse 2

ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः । तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्

ततः कालेन केनापि द्यूतेन पराजिताः पाण्डवाः, तीर्थस्नानार्थं भुवि क्रमशो विचरन्तस्तत्राजग्मुः।

Verse 3

प्रागेव चंडिकां देवीं क्षेत्रादीशानतः स्थिताम् । आसेदुर्मार्गखिन्नास्ते द्रौपदीपंचमास्तदा

प्रागेव ते क्षेत्रस्य ईशानदिशि स्थितां चण्डिकां देवीं समासेदुः; मार्गखिन्नास्ते तदा द्रौपदीपञ्चमाः समागताः।

Verse 4

तत्रैव चोपविष्टोऽभूत्तदानीं चंडिकागणः । बर्बरीकश्च तान्वीरान्समायातानपश्यत

तत्रैव तदानीं चण्डिकागण उपविष्टोऽभूत्; बर्बरीकश्च समायातान् तान् वीरान् अपश्यत्।

Verse 5

परं नासौ वेद पाण्डून्पाण्डवास्तं च नो विदुः । आजन्म यस्मान्नैवाभूत्पाण्डूनां चास्य संगमः

स तु पाण्डुं न वेद; पाण्डवाश्च तं न विदुः। यतो जन्मतः प्रभृति पाण्डुसूनुभिः सहास्य संगमो नैवाभूत्।

Verse 6

ततः प्रविश्य वै तस्मिन्देवीमासाद्य पांडवाः । पिंडकाद्यं तत्र मुक्त्वा तृषा प्रैक्षि जलं तदा

ततः तस्मिन् स्थाने प्रविश्य देवीं समासाद्य पाण्डवाः, पिण्डकादीन् तत्र निक्षिप्य, तृषार्ताः सन्तो जलं प्रैक्षन्त तदा।

Verse 7

ततो भीमः कुण्डमध्यं जलं पातुं विवेश ह । प्रविशंतं च तं प्राह युधिष्ठिर इदं वचः

ततः भीमः कुण्डमध्यं जलपानाय विवेश ह। तं प्रविशन्तं दृष्ट्वा युधिष्ठिर इदं वचः प्राह॥

Verse 8

उद्धृत्य भीम तोयं त्वं पादौ प्रक्षाल्य भो बहिः । ततः पिबाऽन्यथा दोषो महांस्त्वामुपपत्स्यते

उद्धृत्य भीम तोयं त्वं पादौ प्रक्षाल्य भो बहिः। ततः पिब; अन्यथा दोषो महान् त्वामुपपत्स्यते॥

Verse 9

एतद्राज्ञो वचो भीमस्तृषा व्याकुललोचनः । अश्रुत्वैव विवेशासौ कुण्डमध्ये जलेच्छया

एतद्राज्ञो वचो भीमस्तृषा व्याकुललोचनः। अश्रुत्वैव विवेशासौ कुण्डमध्ये जलेच्छया॥

Verse 10

स च दृष्ट्वा जलं पातुं तत्रैव कृतनिश्चयः । मुखं हस्तौ च चरणौ क्षालयामास शुद्धये

स च दृष्ट्वा जलं पातुं तत्रैव कृतनिश्चयः। मुखं हस्तौ च चरणौ क्षालयामास शुद्धये॥

Verse 11

यतः पीतं जलं पुंसामप्रक्षाल्य च यद्भवेत् । प्रेताः पिशाचास्तद्रूपं संक्रम्य प्रपिबंति तत्

यतः पुंसां जलं पीतं यद्यप्रक्षाल्य जायते। प्रेताः पिशाचाश्च तद्रूपं संक्रम्य तत् प्रपिबन्ति॥

Verse 12

एवं प्रक्षालयाने च पादौ तत्र वृकोदरे । उपरिस्थस्तदा प्राह सत्यं सुहृदयो वचः

एवं तत्र वृकोदरः पादौ प्रक्षालयन् स्थितः। उपरिस्थस्तदा कश्चित् सुहृद्भावसमुद्भवं सत्यं वचनमब्रवीत्॥

Verse 13

दुर्मते भोः किमेतत्त्वं कुरुषे पापनिश्चयः । देवीकुण्डे क्षालयसि मुखं पादौ करौ च यत्

दुर्मते भोः किमेतत्त्वं कुरुषे पापनिश्चयः। देवीकुण्डे क्षालयसि मुखं पादौ करौ च यत्॥

Verse 14

यतो देवी सदानेन जलेन स्नाप्यते मया । दत्र प्रक्षिपंस्तोयं मलपापान्न बिभ्यसि

यतो देवी सदानेन जलेन स्नाप्यते मया। अत्र प्रक्षिपंस्तोयं मलपापान्न बिभ्यसि॥

Verse 15

मलाक्ततोयं यन्नाम अस्पृश्यं तन्नरैरपि । कुतो देवैश्च तत्पापं स्पृश्यते तत्त्वतो वद

मलाक्ततोयं यन्नाम अस्पृश्यं तन्नरैरपि। कुतो देवैश्च तत्पापं स्पृश्यते तत्त्वतो वद॥

Verse 16

शीघ्रं च त्वं निःसरास्मात्कुण्डाद्भूत्वा बहिः पिब । यद्येवं पाप मूढोऽसि तीर्थेषु भ्रमसे कुतः

शीघ्रं च त्वं निःसरास्मात्कुण्डाद्भूत्वा बहिः पिब। यद्येवं पापमूढोऽसि तीर्थेषु भ्रमसे कुतः॥

Verse 17

भीम उवाच । किमेतद्भाषसे क्रूर परुषं राक्षसाधम । यतस्तोयानि जंतूनामुपभो गार्थमेव हि

भीम उवाच—हे क्रूर राक्षसाधम! किं त्वं एतादृशं परुषं वचनं भाषसे? यतो हि तोयं प्राणिनामुपभोगार्थं जीवनधारणार्थं च भवति।

Verse 18

तीर्थेषु कार्यं स्नानं चेत्युक्तं मुनिवरैरपि । अंगप्रक्षालनं स्नानमुक्तं मां निंदसे कुतः

तीर्थेषु स्नानं कर्तव्यमिति मुनिवरैरपि उक्तम्। अङ्गप्रक्षालनमेव स्नानमिति च निर्दिष्टम्; तर्हि मां कुतो निन्दसि?

Verse 19

यदि न क्रियते पानमंगप्रक्षालनं तथा । तत्किमर्थं पूर्तधर्माः क्रियन्ते धर्मशालिभिः

यदि पानं न क्रियते, तथा अङ्गप्रक्षालनं न क्रियते, तर्हि पूर्तधर्माः किमर्थं धर्मशालिभिः क्रियन्ते?

Verse 20

सुहृदय उवाच । स्नातव्यं तीर्थमुख्येषु सत्यमेतन्न संशयः । चरेषु किं तु संविश्य स्थावरेषु बहिः स्थितः

सुहृदय उवाच—तीर्थमुख्येषु स्नातव्यं सत्यमेतत्, न संशयः। चरेषु तु संविश्य स्नानं युक्तम्; स्थावरेषु तु बहिः स्थितः।

Verse 21

स्थावरेष्वपि संविश्य तन्न स्नानं विधीयते । न यत्र देवस्नानार्थं भक्तैः संगृह्यते जलम्

स्थावरेष्वपि संविश्य तन्न स्नानं विधीयते; विशेषतः यत्र देवस्नानार्थं भक्तैः संगृह्यते जलम्।

Verse 22

यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरस्तत्र विधीयते । संवेशेऽपि क्रमश्चायं पादौ प्रक्षाल्य यद्बहिः

यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरः स्यात् तत्र स्नानं विधीयते। तथापि क्रम एषः—बहिः स्थित्वा पादौ प्रक्षाल्य ततः प्रविशेत्॥

Verse 23

ततः स्नानं प्रकर्तव्यमन्यथा दोष उच्यते । किं न श्रुतस्त्वया प्रोक्तः श्लोकः पद्मभुवा पुरा

ततः स्नानं प्रकर्तव्यं, अन्यथा दोष उच्यते। किं न श्रुतस्त्वया पूर्वं पद्मभुवा पुरा प्रोक्तः श्लोकः॥

Verse 24

मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीनाश्रु च । गंडूषाश्चैव मुञ्चति ये ते ब्रह्महणैः समाः

मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीवनाश्रु च। गण्डूषांश्चापि ये तीर्थे मुञ्चन्ति ते ब्रह्महणैः समाः॥

Verse 25

तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवमजितेन्द्रियः । तत्किमर्थं दुराचार तीर्थेष्वटसि बालिश

तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवं अजितेन्द्रियः। तत्किमर्थं दुराचार तीर्थेष्वटसि बालिश॥

Verse 26

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स हि तीर्थफलं लभेत्

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम्। निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स एव तीर्थफलं लभेत्॥

Verse 27

भीम उवाच । अधर्मो वापि धर्मोऽस्तु निर्गंतुं नैव शक्नुयाम् । क्षुधा तृषा मया नित्यं वारितुं नैव शक्यते

भीम उवाच । अधर्मो वा धर्मो वा भवतु, निर्गन्तुं नाहं शक्नोमि । मम नित्यं क्षुधातृष्णे वारयितुं न शक्येते ॥

Verse 28

सुहृदय उवाच । जीवितार्थे भवान्कस्मात्पापं प्रकुरुते वद । किं न श्रुतस्त्वया श्लोकः शिबिना यः समीरितः

सुहृदय उवाच । जीवितार्थं भवान् कस्मात् पापं करोति, वद । शिबिना समीरितो यः श्लोकः, किं न श्रुतस्त्वया ॥

Verse 29

मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना

मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना ॥

Verse 30

भीम उवाच । काकारवेण ते मह्यं कर्णौ बधिरतां गतौ । पास्याम्येव जलं चात्र कामं विलप शुष्य वा

भीम उवाच । काकारवेण ते मह्यं कर्णौ बधिरतां गतौ । पिबाम्येव जलं चात्र; कामं विलप, शुष्य वा ॥

Verse 31

सुहृदय उवाच । क्षत्रियाणां कुले जातस्त्वहं धर्माभिरक्षिणाम् । तस्मात्ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथंचन

सुहृदय उवाच । क्षत्रियाणां कुले जातोऽहं धर्माभिरक्षिणाम् । तस्मात् ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथञ्चन ॥

Verse 32

तद्वराकाथ शीघ्रं त्वमस्मात्कुंडाद्विनिःसर

ततः रे वराक, शीघ्रमेव अस्मात् कुण्डात् विनिःसर।

Verse 33

इष्टकाशकलैः शीघ्रं चूर्णयिष्येऽन्यथा शिरः । इत्युक्त्वा चेष्टकां गृह्य मुमोच शिरसः प्रति

अन्यथा इष्टकाखण्डैः शीघ्रं तव शिरश्चूर्णं करिष्ये—इत्युक्त्वा इष्टकां गृहीत्वा शिरसि प्रति मुमोच।

Verse 34

भीमश्च वंचयित्वा तामुत्प्लुत्य बहिराव्रजत् । भर्त्सयंतौ ततश्चोभावन्योन्यं भीमविक्रमौ

भीमः तां वञ्चयित्वा उत्प्लुत्य बहिर्निर्गतः। ततः उभौ भीमविक्रमौ परस्परं भर्त्सयामासतुः।

Verse 35

युयुधाते प्रलंबाभ्यां बाहुभ्यां युद्धपारगौ । व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ

युद्धपारगौ तौ प्रलम्बाभ्यां बाहुभ्यां युयुधाते। व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ उभौ नियुद्धकुशलौ।

Verse 36

मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः । ततो मुहूर्तात्कौरव्यः पर्यहीयत पांडवः

मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः। ततः मुहूर्तात् कौरव्यः प्राबल्यं लेभे, पाण्डवः परिहीयत।

Verse 37

हीयमानस्ततो भीम उद्यतोऽभूत्पुनः पुनः । अहीयत ततोऽप्यंग ववृधे बर्बरीककः

हीयमानोऽपि भीमस्तु पुनः पुनरुद्यतः। तथाप्यङ्ग क्षयं यातो बर्बरीकस्तु वर्धितः॥

Verse 38

ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव । निष्पिपेष ततः क्रुद्धस्तदद्भुतमिवाभवत्

ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव। क्रुद्धो निष्पिपेषैनं तदद्भुतमिवाभवत्॥

Verse 39

मूर्छितं चैवमादाय विस्फुरन्तं पुनःपुनः । सागराय प्रचलितः क्षेप्तुं तत्र महांभसि

मूर्छितं तं समादाय विस्फुरन्तं पुनः पुनः। सागरं प्रति सञ्चक्रे क्षेप्तुं तत्र महांभसि॥

Verse 40

ददृशुः पांडवा नैतद्देव्या नयनयंत्रिताः

नैतत् पाण्डवाः पश्यन् देव्याः नयनयन्त्रिताः। तिरस्कृतदृशोऽभूवन् तस्या मायावशेन ते॥

Verse 41

तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण । आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्

तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण। आश्चर्यमासीद्दिवि देवतानां देवीभिराकाशतले निरीक्ष्य तम्॥

Verse 42

सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा । निरीक्ष्य भगवान्रुद्रो वियत्स्थः समभाषत

सागरस्य तटं प्राप्य बर्बरीके गते तदा । तं निरीक्ष्य वियत्स्थो भगवान् रुद्रः समभाषत ॥

Verse 43

भोभो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल । मुंचैनं भरतश्रेष्ठं भीमं तव पितामहम्

भो भो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल । मुञ्चैनं भरतश्रेष्ठं भीमं तव पितामहम् ॥

Verse 44

अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः । कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ

अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन् भ्रातृभिर्युतः । कृष्णया चाप्यदस्तीर्थं स्नातुमेवाभ्युपाययौ ॥

Verse 45

सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनंदनः । अपापो वा सपापो वा पूज्य एव पितामहः

सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनन्दनः । अपापो वा सपापो वा पूज्य एव पितामहः ॥

Verse 46

सूत उवाच । इति रुद्रवचः श्रुत्वा सहसा तं विमुच्य सः । न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः

सूत उवाच । इति रुद्रवचः श्रुत्वा सहसा तं विमुच्य सः । न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः ॥

Verse 47

क्षम्यतां क्षम्यतां चेति पुनः पुनरवोचत । शिरश्च ताडयन्स्वीयं रुरोद च मुहुर्मुहुः

स पुनः पुनः “क्षम्यतां क्षम्यताम्” इति प्रार्थयामास; स्वशिरः स्वहस्ताभ्यां ताडयन् मुहुर्मुहुः रुरोद।

Verse 48

तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः । भीमसेनः समालिंग्य आघ्राय च वचोऽब्रवीत्

तं तथा परिशोचन्तं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः दृष्ट्वा भीमसेनः समालिङ्ग्य, स्नेहेन शिरः आघ्राय, ततः वचोऽब्रवीत्।

Verse 49

वयं त्वां नैव जानीमस्त्वं चास्माञ्जन्मकालतः । अत्र वासश्च ते पुत्र भैमेः कृष्णाच्च संश्रुतः

वयं त्वां नैव जानीमः, त्वं चास्मान् जन्मकालतः न जानीषे; किन्तु पुत्र, अत्र ते वासः भैमेन कृष्णया च संश्रुतः।

Verse 50

परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् । दुःखितानां यतः सर्वा स्मृतिर्लुप्ता भवेत्स्फुटम्

परं नः सर्वं विस्मृतं, नानादुःखैः प्रमुह्यताम्; दुःखितानां हि सर्वा स्मृतिः स्फुटं लुप्ता भवेत्।

Verse 51

तदस्माकमिदं दुःखं सर्वकालविधानतः । मा शोचस्त्वं च तनय न ते दोषोऽस्ति चाण्वपि

तदेतदस्माकं दुःखं सर्वकालविधानतः; मा शोच त्वं तनय, न ते दोषोऽस्ति चाण्वपि।

Verse 52

यतः सर्वः क्षत्रियस्य दंड्यो विपथिसंस्थि तः । आत्मापिदंड्यः साधूनां प्रवृत्तः कुपथाद्यदि

यतः कश्चिदपि विपथस्थितः क्षत्रियेण दण्ड्य एव; यदि आत्मा अपि कुपथं प्रवर्तते, तदा साधूनां सन्निधौ सापि दण्ड्या भवति।

Verse 53

पितृमातृसुहृद्भ्रातृपुत्रादीनां किमुच्यते । अतीव मम हर्षोऽयं धन्योहं पूर्वजाश्च मे

पितृमातृसुहृद्भ्रातृपुत्रादिषु किं पुनरुच्यते? अतीव मम हर्षोऽयं; धन्योऽहं, धन्याश्च मे पूर्वजाः।

Verse 54

यस्य त्वीदृशकः पौत्रो धर्मज्ञो धर्मपालकः । वरार्हस्त्वं प्रशंसार्हो भवान्येषां सतां तथा

यस्य त्वीदृशकः पौत्रो धर्मज्ञो धर्मपालकः, स वरार्हः प्रशंसार्हश्च; तथा येऽन्ये सतां जनाः।

Verse 55

तस्माच्छोकं विहायेमं स्वस्थो भवि तुमर्हसि

तस्मादेतं शोकं विहाय स्वस्थो भवितुमर्हसि।

Verse 56

बर्बरीक उवाच । पापं मां ताततात त्वं ब्रह्मघ्नादपि कुत्सितम् । अप्रशस्यं नार्हसीह द्रष्टुं स्प्रष्टुमपि प्रभो

बर्बरीक उवाच—पापोऽहं तात, तातामह च; ब्रह्मघ्नादपि कुत्सितोऽहं, अप्रशस्यः। प्रभो, नाहं द्रष्टुं योग्यः, स्प्रष्टुमपि नाहं योग्यः।

Verse 57

सर्वेषामेव पापानां निष्कृतिः प्रोच्यते बुधैः । पित्रोरभक्तस्य पुनर्निष्कृतिर्नैव विद्यते

सर्वेषामेव पापानां निष्कृतिः बुधैः प्रोच्यते; किन्तु पितृमातृभक्तिहीनस्य पुनर्निष्कृतिः कदापि न विद्यते।

Verse 58

तद्येन देहेन मया ताततातोऽभिपीडितः । तत्त्वमेव समुत्स्रक्ष्ये महीसागरसंगमे

येनैव देहेन मया पितामहौ पितरं चाभिपीडितौ, तमेव देहं समुत्सृज्ये महीसागर-सङ्गमे।

Verse 59

मैवं भवेयमन्येषु अपि जन्मसु पातकी । न मामस्मादभिप्रायादर्हः कोऽपि निवर्तितुम्

अन्येष्वपि जन्मसु मा भवेयं पातकी एवम्; अस्मादभिप्रायान्मां निवर्तयितुं कश्चिदपि नार्हति।

Verse 60

यतोंऽशेन विलुप्येत प्रायश्चित्तान्निवारकः । एवमुक्त्वा समुत्प्लुत्य ययौ चैवार्णवं बली

प्रायश्चित्तं यतोऽल्पांशेनापि विलुप्येत, तन्निवारकं किञ्चिदपि न स्यात्; इत्युक्त्वा बली समुत्प्लुत्य साक्षादर्णवं ययौ।

Verse 61

समुद्रोऽपि चकंपे च कथमेनं निहन्म्यहम् । ततः सिद्धांबिकायाश्च देव्यस्तत्र चतुर्दश

समुद्रोऽपि चकम्प—‘कथमेनं निहन्म्यहम्?’ ततस्तत्र सिद्धाम्बिकायाश्चतुर्दश देव्यः प्रादुरभवन्।

Verse 62

समालिंग्य च संस्थाप्य रुद्रेण सहिता जगुः । अज्ञातविहिते पापे नास्ति वीरेंद्र कल्मषम्

तं समालिङ्ग्य सम्यक् संस्थाप्य रुद्रेण सहिता जगुः— “अज्ञातविहिते पापे, हे वीरेन्द्र, न ते कल्मषम्।”

Verse 63

शास्त्रेषूक्तमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि । अमुं च पृष्ठलग्नं त्वं पश्य भोः स्वं पितामहम्

इदं वाक्यं शास्त्रेषु प्रोक्तं; नान्यथा कर्तुमर्हसि। पश्य च, भोः, स्वं पितामहम्— स पृष्ठलग्नोऽस्ति।

Verse 64

पुत्रपुत्रेति भाषंतमनु त्वा मरणोन्मुखम् । अधुना चेत्स्वकं देहं वीर त्वं परित्यक्ष्यसि

“पुत्र, पुत्र” इति भाषमानः स त्वामनु याति मरणोन्मुखम्। अधुना चेत्, हे वीर, स्वकं देहं परित्यक्ष्यसि…

Verse 65

ततस्त्यक्ष्यति भीमोऽपि पातकं तन्महत्तव । एवं ज्ञात्वा धारय त्वं स्वशरीरं महामते

ततः भीमोऽपि तव तन्महत् पातकं त्यक्ष्यति। एवं ज्ञात्वा, हे महामते, स्वशरीरं धारय।

Verse 66

अथ चेत्त्यक्तुकामस्त्वं तत्रापि वचनं शृणु । स्वल्पेनैव च कालेन कृष्णाद्देवकिनंदनात्

अथ चेत् त्यक्तुकामस्त्वं, तत्रापि वचनं शृणु। स्वल्पेनैव कालेन कृष्णात् देवकीनन्दनात् (समाधानं भविष्यति)।

Verse 67

देहपातस्तव प्रोक्तस्तं प्रतीक्ष यदीच्छ सि । यतो विष्णुकराद्वत्स देहपातो विशिष्यते

देहपातस्तव पूर्वमेव प्रोक्तः; यदि इच्छसि तं कालं प्रतीक्षस्व। यतो हे वत्स, विष्णुकरात् देहत्यागोऽतिशयेन श्रेष्ठः स्मृतः।

Verse 68

तस्मात्प्रतीक्ष तं कालमस्माकं प्रार्थितेन च । एवमुक्तो निववृते बर्बरीकोऽपि दुर्मनाः

तस्मात् अस्माभिः प्रार्थितेन तं कालं प्रतीक्षस्व। इत्युक्तो बर्बरीकोऽपि दुर्मनाः सन् निववृते।

Verse 69

रुद्रं देवीश्च चामुंडां सोपालंभं वचोऽब्रवीत् । त्वमेव देवि जानासि रक्ष्यते शार्ङ्गधन्विना

रुद्रं देवीश्च चामुण्डां च सोपालम्भं वचोऽब्रवीत्—“त्वमेव देवि जानासि, शार्ङ्गधन्विना कथं रक्ष्यतेऽयम्।”

Verse 70

पांडवा भूमिलाभार्थे तत्ते कस्मादुपेक्षितम् । त्वया च समुपागत्य रक्षितोऽयं वृकोदरः

“पाण्डवा भूमिलाभार्थं यतन्ते; तत् ते कस्मादुपेक्षितम्? त्वया च समुपागत्य रक्षितोऽयं वृकोदरः।”

Verse 71

देव्युवाच । अहं च रक्षयिष्यामि स्वभक्तं कृष्णमृत्युतः । यस्माच्च चंडिकाकृत्ये कृतोऽनेन महारणः । तस्माच्चंडिलनाम्नायं विश्वपूज्यो भविष्यति

देव्युवाच—“अहमपि स्वभक्तं कृष्णं मृत्योः रक्षयिष्यामि। यस्माच्च चण्डिकाकृत्येऽनेन महारणः कृतः, तस्माच्चण्डिलनाम्नायं विश्वपूज्यो भविष्यति।”

Verse 72

एवमुक्त्वा गताः सर्वे देवा देव्यस्त्वदृश्यताम् । भीमोऽपि तं समादाय पांडुभ्यः सर्वमूचिवान्

एवमुक्त्वा ततः सर्वे देवाः देव्यश्च तत्रैव तिरोऽभवन् । भीमोऽपि तं सहादाय पाण्डवेभ्यः सर्ववृत्तान्तमाचचक्षे ॥

Verse 73

विस्मिताः पांडवास्तं च पूजयित्वा पुनः पुनः । यथोक्तविधिना चक्रुस्तीर्थस्नानमतंद्रिताः

विस्मिताः पाण्डवास्तं तु पूजयित्वा पुनः पुनः । यथोक्तविधिना तीर्थस्नानं चक्रुरतन्द्रिताः ॥

Verse 74

भीमोपि यत्र रुद्रेण मोक्षितस्तत्र सुप्रभम् । लिंगं संस्थापयामास भीमेश्वरमिति श्रुतम्

भीमोऽपि यत्र रुद्रेण मोक्षितस्तत्र सुप्रभम् । लिङ्गं संस्थापयामास भीमेश्वरमिति श्रुतम् ॥

Verse 75

ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । रात्रौ संपूज्य भीमेशं जन्मपापाद्विमुच्यते

ज्येष्ठमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । रात्रौ संपूज्य भीमेशं जन्मपापाद्विमुच्यते ॥

Verse 76

यथैव लिंगानि सुपूजितानि सप्तात्र मुख्यानि महाफलानि । भीमेश्वरं लिंगमिदं तथैव समस्तपापापहरं सुपूज्यम्

यथैव लिङ्गानि सुपूजितानि सप्तात्र मुख्यानि महाफलानि । भीमेश्वरं लिङ्गमिदं तथैव समस्तपापापहरं सुपूज्यम् ॥