Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14
Devanagari script
रक्तस्य चरमस्यात्र गर्ता द्व्यंजलयः स्मृताः । गेयः प्रवर्तमानास्ते देहं संधारयंत्युत
Transliteration
raktasya caramasyātra gartā dvyaṃjalayaḥ smṛtāḥ | geyaḥ pravartamānāste dehaṃ saṃdhārayaṃtyuta
Translation
रक्तस्य चरमस्यात्र गर्ता द्व्यञ्जलयः स्मृताः। प्रवहन्तस्तु ते देहं संधारयन्त्युत॥
Word by Word
raktasyaof blood
raktasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrakta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
caramasyaof the outermost/last
caramasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootcarama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषणम् (रक्तस्य इति)
atrahere
atra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb)
gartāḥpits/cavities
gartāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgarta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
dvi-aṃjalayaḥof two handfuls (measure)
dvi-aṃjalayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक) + aṃjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समासः (द्वि + अञ्जलयः)
smṛtāḥare regarded/said
smṛtāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsmṛ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि-भावः ‘are considered’
geyaḥto be sung/recited
geyaḥ:
Vidhyartha (Injunctive quality/विध्यर्थ)
TypeAdjective
Rootgai (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्) कृदन्तः, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘गातव्यः’ (to be sung/recited)
pravartamānāḥproceeding, functioning
pravartamānāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra + vṛt (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्तः (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (ते इति)
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
dehamthe body
deham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
saṃdhārayantisupport, sustain
saṃdhārayanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + dhṛ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
utaalso, indeed
uta:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootuta (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अर्थक-अव्ययम् (particle: also/indeed)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Skanda Dialogue
Listener: dvija
Visual Art Cues
Scene: Two cupped hands (añjali) shown as a unit of measure beside a stylized blood-reservoir vessel; red stream-lines flow onward, encircling a human figure to indicate sustenance.
FAQs
It highlights interdependence within the body—mirroring dharma’s principle that life is upheld by orderly functions and right balance.
None; the verse is physiological in theme.
None directly.