Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 109

Devanagari script

काश्यां यमश्च धनदः सह्ये गरुडकश्यपौ । नैमिषे वायुवरुणौ स्थाप्य लिंगं प्रमोदिताः

Transliteration

kāśyāṃ yamaśca dhanadaḥ sahye garuḍakaśyapau | naimiṣe vāyuvaruṇau sthāpya liṃgaṃ pramoditāḥ

Translation

काश्यां यमश्च धनदः सह्ये गरुडकश्यपौ । नैमिषे वायुवरुणौ स्थाप्य लिङ्गं प्रमोदिताः ॥

Word by Word

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सह्ये: in/at the Sahya (mountain region)
• सह्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सह्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (पर्वतवाचक)

• गरुड-काश्यपौ: Garuḍa and Kaśyapa
• गरुड-काश्यपौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गरुड (प्रातिपदिक) + काश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• नैमिषे: at Naimiṣa
• नैमिषे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थाननाम), सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• वायु-वरुणौ: Vāyu and Varuṇa
• वायु-वरुणौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• स्थाप्य: having installed
• स्थाप्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्थापय् (धातु √स्थाप्, णिच्)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Absolutive), ‘स्थापयित्वा’ अर्थे; धातु √स्थाप् (causative)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• प्रमोदिताः: were delighted
• प्रमोदिताः: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुद् (धातु √मुद्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकर्तरि कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī; Sahya; Naimiṣa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A triptych of consecrations: (1) Kāśī ghāṭs with Yama and Kubera installing a liṅga; (2) Sahya mountains with Garuḍa and Kaśyapa in forested heights; (3) Naimiṣa forest hermitage with Vāyu and Varuṇa, ritual fire and water symbolism—each ending in radiant joy.

Characters & Entities

• Kāśī
• Yama
• Dhanada (Kubera)
• Sahya
• Garuḍa
• Kaśyapa
• Naimiṣa
• Vāyu
• Varuṇa
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Establishing and honoring the liṅga at renowned tīrthas brings divine joy, merit, and spiritual fulfillment.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Kāśī, Sahya region, and Naimiṣa are directly named as liṅga स्थापना locales.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sthāpya liṅgam—establishing the Śiva-liṅga—is the featured meritorious act.