Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 178

Devanagari script

न चाप्रीतिर्न च द्वंद्वो न द्वेषो नापि च क्लमः । पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनुक्रोशप्रियास्तु ताः

Transliteration

na cāprītirna ca dvaṃdvo na dveṣo nāpi ca klamaḥ | parvatodadhivāsinyo hyanukrośapriyāstu tāḥ

Translation

न चाप्रीतिः न च द्वन्द्वः, न द्वेषो नापि क्लमः। पर्वतोदधिवासिन्यः ताः खलु अनुक्रोशप्रियाः आसन्॥

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अप्रीतिः: displeasure; lack of affection
• अप्रीतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• द्वन्द्वः: conflict; duality
• द्वन्द्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• द्वेषः: hatred
• द्वेषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावन/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• क्लमः: fatigue
• क्लमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्लम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पर्वत-उदधि-वासिन्यः: (they) dwelling in mountains and oceans
• पर्वत-उदधि-वासिन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषसमासः (पर्वतेषु उदधौ च वसन्त्यः)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• अनुक्रोश-प्रियाः: fond of compassion
• अनुक्रोश-प्रियाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुक्रोश (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (अनुक्रोशः प्रियः यासाम्)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• ताः: they
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

Speaker

Mahākāla

Visual Art Cues

Scene: Peaceful beings living between a mountain range and a calm ocean; no weapons, no quarrel; gestures of kindness—offering water, helping one another—under a clear sky.

Characters & Entities

• Mountains
• Ocean

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion and inner contentment are signs of a dharmic age; where they prevail, conflict and hatred fade.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is glorified; the verse uses broad sacred-geographical imagery (mountains and oceans).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes ethical and psychological conditions of Kṛta Yuga.