Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् । केवलं धर्मबुद्ध्या यद्धर्मदानं तदुच्यते
Transliteration
pātrebhyo dīyate nityamanapekṣya prayojanam | kevalaṃ dharmabuddhyā yaddharmadānaṃ taducyate
Translation
पात्रेभ्यः सततं दानं यत् प्रयोजनमनपेक्ष्य, केवलं धर्मबुद्ध्या क्रियते—तदेव ‘धर्मदानम्’ इति कथ्यते।
Word by Word
पात्रेभ्यःto the worthy recipients
पात्रेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative; here दान-सम्प्रदानार्थे चतुर्थी-तुल्यप्रयोगः), बहुवचन
दीयतेis given
दीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अनपेक्ष्यwithout expecting
अनपेक्ष्य:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअपेक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive), ‘अपेक्ष्य’ = अपेक्षां कृत्वा/अपेक्षां विना
प्रयोजनम्a motive/purpose
प्रयोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
केवलम्only, purely
केवलम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/क्रियाविशेषण)
धर्मबुद्ध्याwith a sense/intention of dharma
धर्मबुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधर्म + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य बुद्धिः)
यत्which (that)
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक/यत्-तत्-सम्बन्ध
धर्मदानम्dharma-gift (righteous giving)
धर्मदानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मार्थं/धर्मस्य दानम्)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; यत्-तत्-सम्बन्धे ‘that’
उच्यतेis said/called
उच्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)
Characters & Entities
P
Pātra (worthy recipient)FAQs
The highest charity is performed for dharma alone—without bargaining for results—and directed to worthy recipients.
No tīrtha is mentioned; the emphasis is on the inner purity and proper recipient in dāna.
Give consistently to qualified recipients, without expectation of personal gain, as an act of dharma.