Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 94
Devanagari script
कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः
Transliteration
kaṣṭaṃ tayā mudā tatra prārabdhaṃ duścaraṃ tapaḥ | tataḥ saṃvatsare pūrṇe devadevo maheśvaraḥ
Translation
कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः ॥
Word by Word
कष्टम्hard, arduous
कष्टम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तपः)
तयाby her
तया:
Karta (Agent in instrumental/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; भाववाचक
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
प्रारब्धम्was begun
प्रारब्धम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + रभ् (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः—रभ् (आरम्भे), उपसर्गः—प्र
दुश्चरम्difficult to perform
दुश्चरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस् (उपसर्ग/अव्यय) + चर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—उपपद-तत्पुरुषः (दुष्करं चरितुम्) विशेषणम् (तपः)
तपःausterity
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
संवत्सरेwhen a year
संवत्सरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
पूर्णेwas completed
पूर्णे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (संवत्सरे)
देव-देवःthe god of gods
देव-देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः)
महेश्वरःMaheshvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)
Characters & Entities
K
KumārīM
Maheśvara (Śiva)FAQs
Austerity performed with sincerity and joy culminates in divine grace and direct vision (darśana) of Śiva.
The locality where Kumārī undertakes tapas becomes sanctified; its explicit Śiva-sthāna identity (Barkareśa) is named in later verses.
The practice highlighted is duścara tapas sustained for a complete year—an archetypal purāṇic model of vrata-like perseverance.