Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 160
Devanagari script
षष्टिसहस्राणि तथा ग्रामाणां पांगुदेशकः । त्रिंशत्साहस्र उक्तश्च ग्रामाणां च वरेंदुकः
Transliteration
ṣaṣṭisahasrāṇi tathā grāmāṇāṃ pāṃgudeśakaḥ | triṃśatsāhasra uktaśca grāmāṇāṃ ca vareṃdukaḥ
Translation
तथा पाङ्गुदेशे षष्टिसहस्राणि ग्रामाणि कथ्यन्ते; वरेंदुकदेशे च त्रिंशत्साहस्राणि ग्रामाणि प्रकीर्तितानि।
Word by Word
षष्टि-सहस्राणिsixty thousand (villages)
षष्टि-सहस्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootषष्टि (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; संख्यावाचकसमासः (sixty-thousands)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थे (also/and then)
ग्रामाणाम्of villages
ग्रामाणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
पांगु-देशकःPāṅgudeśaka (a regional designation/person)
पांगु-देशकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाङ्गु (प्रातिपदिक) + देशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पाङ्गोः देशकः)
त्रिंशत्-साहस्रम्thirty thousand
त्रिंशत्-साहस्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; संख्यावाचकसमासः (thirty-thousand)
उक्तःis said/declared
उक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘said/declared’
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
ग्रामाणाम्of villages
ग्रामाणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
वरेंदुकःVareṃduka (a name/designation)
वरेंदुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरेंदुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम/उपाधि
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: A sage-narrator recites a scroll-map of Bhārata, pointing to named regions while scribes tally village-counts; the land appears as a mandala with labeled compartments.
Characters & Entities
P
Pāṃgu-deśaV
VareṃdukaFAQs
Cataloguing lands is presented as part of Purāṇic knowledge—an ordered vision of the world supportive of dharma and sacred memory.
None; the verse continues the regional listing.
None.