Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

सुरातोयेन दैत्यानां मोहकार्यर्णवेन हि । पुष्करं तु ततो द्वीपं द्विगुणं तावता वृतम्

surātoyena daityānāṃ mohakāryarṇavena hi | puṣkaraṃ tu tato dvīpaṃ dviguṇaṃ tāvatā vṛtam

सुरातोयेन दैत्यानां मोहकार्यर्णवेन हि। पुष्करं तु ततो द्वीपं द्विगुणं तावता वृतम्॥

surā-toyenawith liquor-like water
surā-toyena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsurā (प्रातिपदिक) + toya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (surā-rūpaṃ toyam)
daityānāmof the Daityas
daityānām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
moha-kārya-arṇavenaby the ocean that is the effect of delusion
moha-kārya-arṇavena:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmoha (प्रातिपदिक) + kārya (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (mohasya kāryaḥ arṇavaḥ / mohakāryaḥ arṇavaḥ)
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/indeed)
puṣkaramPuṣkara (island)
puṣkaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
tubut/then
tu:
Sambandha-bodhaka (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (but/and then)
tataḥthereafter
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (thereafter)
dvīpamisland
dvīpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; apposition to puṣkaram
dviguṇamtwofold (in size)
dviguṇam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (twofold)
tāvatāby that much extent
tāvatā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Roottāvat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक
vṛtamsurrounded
vṛtam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√vṛ (धातु) → vṛta (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Tirtha: Puṣkaradvīpa / Surā-samudra

Type: kshetra

Scene: A vast concentric ring of Puṣkaradvīpa beyond prior dvīpas; surrounding it, a dark amber-gold ocean of surā with swirling, dizzying wave patterns; shadowy Daitya silhouettes at the periphery to indicate delusion.

P
Puṣkaradvīpa
D
Daitya
S
Surā-samudra (liquor ocean)

FAQs

Delusion (moha) is portrayed as a cosmic principle too—intoxicants symbolize the forces that cloud discernment, especially for asuric tendencies.

None; Puṣkaradvīpa here is a cosmographic continent, not the terrestrial Puṣkara-tīrtha of Rajasthan.

None.