Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
सात्त्विकाच्चाप्यहंकाराद्विद्वि कर्मेद्रियाणि च । एकादशं मनश्चैव राजसं च द्वयोर्विदुः
Transliteration
sāttvikāccāpyahaṃkārādvidvi karmedriyāṇi ca | ekādaśaṃ manaścaiva rājasaṃ ca dvayorviduḥ
Translation
सात्त्विकादहंकारादिन्द्रियाणि कर्मेन्द्रियाणि च जायन्ते, एकादशं मनश्च; राजसं तु तयोर्द्वयोः प्रवर्तकं विदुः।
Word by Word
सात्त्विकात्from the sāttvika (aspect)
सात्त्विकात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसात्त्विक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
अहंकारात्from ego (ahaṃkāra)
अहंकारात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअहंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
विदुःthey know, they state
विदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
कर्मेन्द्रियाणिorgans of action
कर्मेन्द्रियाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्म + इन्द्रिय (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (कर्मणः इन्द्रियाणि)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एकादशम्the eleventh / making eleven
एकादशम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; संख्याविशेषण
मनःmind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
राजसम्rājasa (active)
राजसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
द्वयोःof the two
द्वयोः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन; संख्याशब्द
विदुःthey know, they state
विदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
Speaker
Nārada
Visual Art Cues
Scene: A central figure representing ahaṃkāra emits eleven rays: five sensory faculties, five action faculties, and one mind-ray; a red rājasa current animates them like wind in a wheel, suggesting activation and movement.
Characters & Entities
A
AhaṃkāraI
IndriyasK
KarmendriyasM
ManasR
RajasS
SattvaFAQs
Mind and senses are products of guṇas; mastering rājasa restlessness and cultivating sāttvika clarity is key for dharmic living and spiritual progress.
None.
None.