Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
यत्किंचित्साध्यते लोके मूलं तस्य च कामना । कथं कामं विनिंदति तस्मात्ते मोक्षसाधकाः
Transliteration
yatkiṃcitsādhyate loke mūlaṃ tasya ca kāmanā | kathaṃ kāmaṃ viniṃdati tasmātte mokṣasādhakāḥ
Translation
यत्किञ्चित् साध्यते लोके तस्य मूलं कामना; तर्हि कामं कथं निन्देत? तस्मात् मोक्षसाधका अपि तामेव (सूक्ष्मां) कामनाम् आश्रयन्ति।
Word by Word
यत्whatever
यत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः ‘यत्…तस्य’
किञ्चित्anything, something
किञ्चित्:
Karma/Karta (Indefinite ‘something’/अनिश्चित)
TypeNoun
Rootकिम् + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थक सर्वनाम
साध्यतेis accomplished
साध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगः (passive)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
मूलम्the root, basis
मूलम्:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof that
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुं, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कामनाdesire, longing
कामना:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootकामना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथम्how?
कथम्:
Prashna (Question/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
कामम्desire
कामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विनिन्दतिcondemns
विनिन्दति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिन्द् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—वि; धातु—निन्द् (निन्दँ कुत्सायाम्)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतु/निष्कर्षार्थक निपातवत् ‘therefore’
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic) ‘तव/ते’
मोक्षसाधकाःmeans/agents of liberation
मोक्षसाधकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष + साधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—मोक्षस्य साधकाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
Speaker
Indra
Visual Art Cues
Scene: A symbolic ‘tree of action’ whose root is labeled kāmanā; branches bear fruits labeled dharma, artha, kāma, mokṣa; a yogin waters only the mokṣa branch, showing sublimation.
Characters & Entities
I
IndraK
Kāma (Manmatha)M
MokṣaFAQs
Desire is the driving intention behind action; spiritual life refines desire rather than merely denying it.
No tīrtha is specified in this verse; the focus is ethical-philosophical discourse.
None; it frames a principle about motivation and attainment.