Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
तद्वयं शरणं प्राप्ताः पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः । धर्मरक्षा कराश्चेति संचिंत्य त्रातुमर्हसि
Transliteration
tadvayaṃ śaraṇaṃ prāptāḥ pīḍitāḥ kṣuttṛṣārditāḥ | dharmarakṣā karāśceti saṃciṃtya trātumarhasi
Translation
ततो वयं शरणं प्राप्ताः, पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः; त्वं धर्मरक्षक इति सञ्चिन्त्य, नः त्रातुमर्हसि।
Word by Word
तत्therefore/so
तत्:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयुक्तम् (discourse particle: ‘therefore/so’)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative plural)
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular); ‘प्राप्ताः’ इत्यस्य कर्म
प्राप्ताःhaving reached/come to
प्राप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past active sense PPP used adjectivally); पुल्लिङ्गे, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; ‘वयम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पीडिताःafflicted/oppressed
पीडिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle/क्त); पुल्लिङ्गे, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः
क्षुत्-तृषा-अर्दिताःtormented by hunger and thirst
क्षुत्-तृषा-अर्दिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + तृषा (प्रातिपदिक) + अर्द् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formसमासः (द्वन्द्वः) ‘क्षुत् च तृषा च’ इति; ततः ‘(ताभ्याम्) अर्दिताः’ इति; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle/क्त); पुल्लिङ्गे, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः
धर्म-रक्षाprotection of dharma
धर्म-रक्षा:
Karta (Predicate-noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + रक्षा (प्रातिपदिक)
Formसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘धर्मस्य रक्षा’; स्त्रीलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः
कराःdoers/agents (makers)
कराः:
Karta (Predicate-noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः; ‘धर्मरक्षा’ इत्यनेन सह समुच्चितम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति-अव्ययम् (quotative particle)
संचिन्त्यhaving reflected
संचिन्त्य:
Kriya-viseshana (Adverbial to verb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्-चिन्त् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund); ‘having considered’
त्रातुम्to save
त्रातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formतुमुनन्तः (infinitive); परस्मैपदी-धातोः; ‘to protect/save’
अर्हसिyou ought/are fit (to)
अर्हसि:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present); मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Suras (the Devas), addressing Svayambhū (Brahmā)
Visual Art Cues
Scene: Devas, parched and weakened, approach the Self-born Lord with folded hands, explicitly invoking him as dharma’s protector and begging rescue.
Characters & Entities
D
DharmaD
DevasFAQs
Śaraṇāgati—taking refuge in rightful divine authority—is presented as the dharmic remedy when oppression overwhelms.
No tīrtha is mentioned; the verse focuses on dharma-protection and refuge.
None; it is a petition for protection grounded in dharma.