Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
गजानामगलन्मेदः पेतुश्चापि रथा भुवि । तुरंगमाः श्वसंतश्च घर्मार्ता रथिनोपि च
Transliteration
gajānāmagalanmedaḥ petuścāpi rathā bhuvi | turaṃgamāḥ śvasaṃtaśca gharmārtā rathinopi ca
Translation
गजानां मेदः गलति स्म, रथाश्च भुवि पेतुः; तुरङ्गमाः श्वसन्ति स्म, रथिनोऽपि घर्मार्ता बभूवुः।
Word by Word
gajānāmof the elephants
gajānām:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootgaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, षष्ठी, बहुवचनम्
agalatoozed out, flowed
agalat:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgal (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
medaḥfat
medaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmedas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्
petuḥfell
petuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpat (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-कारकः (particle: also/even)
rathāḥchariots
rathāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
bhuvion the ground
bhuvi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
turaṃgamāḥhorses
turaṃgamāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootturaṃgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
śvasantaḥpanting
śvasantaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśvas (धातु)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (of turaṃgamāḥ)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
gharma-ārtāḥdistressed by heat
gharma-ārtāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootgharma (प्रातिपदिक) + ārta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (of turaṃgamāḥ)
rathinaḥcharioteers, riders
rathinaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrathin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
apialso
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formparticle (also/even)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formconjunction
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating
Visual Art Cues
Scene: A heat-haze battlefield: elephants with melting fat, chariots toppled, horses foaming and panting, charioteers wiping sweat and staggering; the sky glows copper-red.
Characters & Entities
B
Bhāskara (Sūrya)E
ElephantsH
HorsesC
CharioteersFAQs
Worldly strength collapses under overwhelming forces; humility arises when power meets its limit.
No tīrtha is mentioned; the verse describes battlefield devastation from heat.
None.