Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

एतस्मिन्नंतरे जातः कालो वर्षसहस्रिकः । तस्मिन्याते स भगवान्काले कमलसंभवः

Transliteration

etasminnaṃtare jātaḥ kālo varṣasahasrikaḥ | tasminyāte sa bhagavānkāle kamalasaṃbhavaḥ

Translation

एतस्मिन्नन्तरे वर्षसहस्रिको कालो जातः। तस्मिन्याते काले स भगवान् कमलसम्भवो ब्रह्मा प्रादुरभवत्।

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in this)

• अन्तरे: in the meantime/interval
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in the interval)

• जातः: arose/occurred
• जातः: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'arisen/occurred'

• कालः: time/period
• कालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• वर्षसहस्रिकः: lasting a thousand years
• वर्षसहस्रिकः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + इक (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रम्) + तद्धित -इक (possessing/consisting of) — Nominative singular, qualifying कालः

• तस्मिन्: in that (time)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (in that)

• याते: having passed
• याते: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative absolute with तस्मिन्: 'when it had passed'

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (he)

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (the Blessed Lord)

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular (at the time)

• कमलसंभवः: Kamalasambhava (Brahmā, born from the lotus)
• कमलसंभवः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कमलात् सम्भवः) — Nominative singular (epithet of Brahmā)

Speaker

Narrator (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A visual montage of seasons cycling over an unmoving sacred hermitage; then the lotus-born Brahmā appears—four-faced, seated on a lotus—radiant and calm, signaling cosmic attention to the completed thousand-year span.

Characters & Entities

• Kāla (Time)
• Kamala-saṃbhava (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and destiny unfold over long spans of time; divine response is shown as arriving when the ordained time matures.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is identified in this verse; it marks the narrative passage of time leading to Brahmā’s appearance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse only indicates a long duration (a thousand years), typically associated with tapas in Purāṇic accounts.