Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23
Devanagari script
स संवर्तो न चाक्रामत्येष शल्यमसंशयम् । प्रष्टव्योऽभिमतं चासावुपाश्रित्य विनीतवत्
Transliteration
sa saṃvarto na cākrāmatyeṣa śalyamasaṃśayam | praṣṭavyo'bhimataṃ cāsāvupāśritya vinītavat
Translation
स संवर्तो न चाक्रामत्येष शल्यमसंशयम्। तस्मादुपाश्रित्य विनीतवत् तं प्रष्टव्यं यदभिमतं भवेत्॥
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)
संवर्तःSaṃvarta (proper name)
संवर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंवर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
नnot
न:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
चand
च:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
अक्रामत्stepped/advanced
अक्रामत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्
एषःthis (person)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
शल्यम्thorn; obstacle
शल्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअसंशय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणम् (adverbial usage: indeclinable sense)
प्रष्टव्यःshould be asked
प्रष्टव्यः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√शंस्/प्रच्छ् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्तः (gerundive/obligatory), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (to be asked)
अभिमतम्the desired (thing)
अभिमतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभि-√मन् (धातु) + क्त (कृत्) / अभिमत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
चand
च:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
असौthat (person)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उपाश्रित्यhaving approached/taken refuge
उपाश्रित्य:
Sambandha (पूर्वकाल/हेतु)
TypeVerb
Rootउप-आ-√श्रि (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive)
विनीतवत्like a humble person
विनीतवत्:
Sambandha/Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविनीत (प्रातिपदिक; √नी + क्त) + वत् (तद्धित)
Formउपमान-अव्ययम् (adverb: ‘like/as’)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Characters & Entities
S
SaṃvartaFAQs
Approach to spiritual authority must be through humility (vinaya); true sages are restrained even in unusual situations.
The wider Kāśī setting remains the sacred backdrop, though this verse focuses on recognizing Saṃvarta.
A behavioral discipline is implied: approach a sage respectfully and inquire without arrogance.