Adhyaya 49

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत यथा प्रोक्तं कुंभजे शरजन्मना । देवदेवस्य चरितं विश्वेशस्य परात्मनः

व्यास उवाच—शृणु सूत, कुम्भजेन शरजन्मना यथा प्रोक्तं, देवदेवस्य विश्वेशस्य परात्मनश्चरितम्।

Verse 2

अगस्त्य उवाच । सेनानीः कथय त्वं मे ततो निर्वाणमंडपात् । निर्गत्य देवो देवेंद्रैः सहितः किं चकार ह

अगस्त्य उवाच—हे सेनानीन्, निर्वाणमण्डपात् निर्गत्य देवो देवेंद्रैः सहितः ततः किं चकार?

Verse 3

स्कंद उवाच । मुक्तिमंडपतः शंभुर्ब्रह्मविष्णुपुरोगमः । शृंगारमंडपं प्राप्य यच्चकार वदामि तत्

स्कन्द उवाच—मुक्तिमण्डपात् शम्भुः ब्रह्मविष्णुपुरोगमः । शृङ्गारमण्डपं प्राप्य यच्चकार तदहं वदामि ॥

Verse 4

प्राङ्मुखस्तूपविश्येशः सहास्माभिः सहेशया । ब्रह्मणाधिष्ठितः सव्ये वामपार्श्वेथ शार्ङ्गिणा

प्राङ्मुखोऽधिष्ठितस्तूपे सहास्माभिः सहेशया । सव्ये ब्रह्मा समासीनो वामे शार्ङ्गधरो हरिः ॥

Verse 5

वीज्यमानो महेंद्रेण ऋषिभिः परितो वृतः । गणैः पृष्ठप्रदेशस्थैर्जोषं तिष्ठद्भिरादरात्

वीज्यमानो महेन्द्रेण ऋषिभिः परितो वृतः । गणैः पृष्ठप्रदेशस्थैर्जोषं तिष्ठद्भिरादरात् ॥

Verse 6

उदायुधैः सेव्यमानश्चावसन्मानभूरिभिः । ब्रह्मणे विष्णवे शंभुः पाणिमुत्क्षिप्य दक्षिणम्

उदायुधैः सेव्यमानः पूज्यमानो बहुमानतः । शम्भुर्ब्रह्मविष्ण्वोः प्रति दक्षिणं पाणिमुत्क्षिपत् ॥

Verse 7

दर्शयामास देवेशो लिंगं पश्यत पश्यत । इदमेव परं ज्योतिरिदमेव परात्परम्

दर्शयामास देवेशो लिङ्गं—पश्यत पश्यत । इदमेव परं ज्योतिरिदमेव परात्परम् ॥

Verse 8

इदमेव हि मे रूपं स्थावरं चाति सिद्धिदम् । एते पाशुपता सिद्धा आबाल ब्रह्मचारिणः

इदमेव मम स्वरूपं स्थावरं निश्चलं च, तथापि परमसिद्धिप्रदं भवति। एते पाशुपताः सिद्धाः, आबाल्यादेव ब्रह्मचारिणः।

Verse 9

जितेंद्रियास्तपोनिष्ठाः पंचार्थज्ञाननिर्मलाः । भस्मकूटशया दाताः सुशीला ऊर्ध्वरेतसः

जितेन्द्रियाः तपोनिष्ठाः पञ्चार्थज्ञाननिर्मलाः। भस्मकूटशयाः दातारः सुशीलाः ऊर्ध्वरेतसः।

Verse 10

लिंगार्चनरता नित्यमनन्येंद्रियमानसाः । सदैव वारुणाग्नेय स्नानद्वय सुनिर्मलाः

लिङ्गार्चनरता नित्यं अनन्येन्द्रियमानसाः। सदैव वारुणाग्नेय-स्नानद्वयेन सुनिर्मलाः।

Verse 11

कंदमूलफलाहाराः परतत्त्वार्पितेक्षणाः । सत्यवंतो जितक्रोधा निर्मोहा निष्परिग्रहाः

कन्दमूलफलाहाराः परतत्त्वार्पितेक्षणाः। सत्यवन्तो जितक्रोधा निर्मोहा निष्परिग्रहाः।

Verse 12

निरीहा निष्प्रपंचाश्च निरातंका निरामयाः । निर्भगा निरुपायाश्च निःसंगा निर्मलाशयाः

निरीहाः निष्प्रपञ्चाश्च निरातङ्का निरामयाः। निर्भागाः निरुपायाश्च निःसङ्गा निर्मलाशयाः।

Verse 13

निस्तीर्णोदग्रसंसारा निर्विकल्पा निरेनसः । निर्द्वंद्वा निश्चितार्थाश्च निरहंकारवृत्तयः

उदग्रसंसारसागरं निस्तीर्णाः, निर्विकल्पा निरेनसश्च; निर्द्वन्द्वा निश्चितार्था निरहंकारवृत्तयश्च भवन्ति।

Verse 14

सदैव मे महाप्रीता मत्पुत्रा मत्स्वरूपिणः । एते पूज्या नमस्याश्च मद्बुद्ध्यामत्परायणैः

सदैव मे महाप्रीता मत्पुत्रा मत्स्वरूपिणः; मद्बुद्ध्या मत्परायणैरेते पूज्या नमस्याश्च।

Verse 15

अर्चितेष्वेष्वहं प्रीतो भविष्यामि न संशयः । अस्मिन्वैश्वेश्वरे क्षेत्रे संभोज्याः शिवयोगिनः

एष्वर्चितेष्वहं प्रीतो भविष्यामि न संशयः; अस्मिन्वैश्वेश्वरे क्षेत्रे शिवयोगिनः संभोज्याः।

Verse 16

कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैक परिसंख्यया । अयं विश्वेश्वरः साक्षात्स्थावरात्मा जगत्प्रभुः

सम्यक्परिसंख्यया एकैककर्मणि कोटिभोज्यफलं भवति; अयं विश्वेश्वरः साक्षात् स्थावरात्मा जगत्प्रभुः।

Verse 17

सर्वेषां सर्वसिद्धीनां कर्ता भक्तिजुषामिह । अहं कदाचिद्दृश्यः स्यामदृश्यः स्यां कदाचन

सर्वेषां सर्वसिद्धीनां कर्ता भक्तिजुषामिह; अहं कदाचिद्दृश्यः स्याम्, अदृश्यः स्यां कदाचन।

Verse 18

आनंदकानने चात्र स्वैरं तिष्ठामि देवताः । अनुग्रहाय सर्वेषां भक्तानामिह सर्वदा

आनन्दकानने चात्र स्वैरं तिष्ठामि देवताः। अनुग्रहाय सर्वेषां भक्तानामिह सर्वदा॥

Verse 19

स्थास्यामि लिंगरूपेण चिंतितार्थफलप्रदः । स्वयंभून्यस्वयंभूनि यानि लिंगानि सर्वतः । तानि सर्वाणि चायांति द्रष्टुं लिंगमिदं सदा

स्थास्यामि लिङ्गरूपेण चिन्तितार्थफलप्रदः। स्वयंभून्यस्वयंभूनि यानि लिङ्गानि सर्वतः। तानि सर्वाणि चायान्ति द्रष्टुं लिङ्गमिदं सदा॥

Verse 20

अहं सर्वेषु लिंगेषु तिष्ठा्म्येव न संशयः । परं त्वियं परामूर्तिर्मम लिंगस्वरूपिणी

अहं सर्वेषु लिङ्गेषु तिष्ठाम्येव न संशयः। परं त्वियं परामूर्तिर्मम लिङ्गस्वरूपिणी॥

Verse 21

येन लिंगमिदं दृष्टं श्रद्धया शुद्धचक्षुषा । साक्षात्कारेण तेनाहं दृष्ट एव दिवौकसः

येन लिङ्गमिदं दृष्टं श्रद्धया शुद्धचक्षुषा। साक्षात्कारेण तेनाहं दृष्ट एव दिवौकसः॥

Verse 22

श्रवणादस्य लिंगस्य पातकं जन्मसंचितम् । क्षणात्क्षयति शृण्वंतु देवा ऋषिगणैः सह

श्रवणादस्य लिङ्गस्य पातकं जन्मसञ्चितम्। क्षणात्क्षयति शृण्वन्तु देवा ऋषिगणैः सह॥

Verse 23

स्मरणादस्य लिंगस्य पापं जन्मद्वयार्जितम् । अवश्यं नश्यति क्षिप्रं मम वाक्यान्न संशयः

अस्य लिङ्गस्य स्मरणमात्रेण जन्मद्वयार्जितं पापं नूनं क्षिप्रं नश्यति—एतन्मम वचनं, नात्र संशयः।

Verse 24

एतल्लिंगं समुद्दिश्य गृहान्निष्क्रमणक्षणात् । विलीयते महापापमपि जन्मत्रयार्जितम्

एतल्लिङ्गं समुद्दिश्य गृहान्निष्क्रमणक्षणादेव जन्मत्रयार्जितं महापापमपि विलीयते।

Verse 25

दर्शनादस्य लिंगस्य हयमेधशतोद्भवम् । पुण्यं लभेत नियतं ममानुग्रहतोमराः

अस्य लिङ्गस्य दर्शनमात्रेण हयमेधशतोद्भवं पुण्यं नित्यं लभेत—अमराः—ममानुग्रहात्।

Verse 26

स्वयंभुवोस्य लिंगस्य मम विश्वेशितुः सुराः । राजसूयसहस्रस्य फलं स्यात्स्पर्शमात्रतः

सुराः! मम विश्वेशितुः स्वयंभुवोऽस्य लिङ्गस्य स्पर्शमात्रतः राजसूयसहस्रस्य फलं भवति।

Verse 27

पुष्पमात्र प्रदानाच्च चुलुकोदकपूवर्कम् । शतसौवर्णिकं पुण्यं लभते भक्तियोगतः

चुलुकोदकपूर्वकं पुष्पमात्रं प्रदाय भक्तियोगतः शतसौवर्णिकतुल्यं पुण्यं लभते।

Verse 28

पूजामात्रं विधायास्य लिंगराजस्य भक्तितः । सहस्रहेमकमलपूजाफलमवाप्यते

लिङ्गराजस्यास्य भक्त्या पूजामात्रं विधायापि सहस्रहेमकमलपूजाफलमवाप्यते।

Verse 29

विधाय महती पूजां पंचामृतपुरःसराम् । अस्य लिंगस्य लभते पुरुषार्थचतुष्टयम्

पञ्चामृतपुरःसरां महतीं पूजां विधायास्य लिङ्गस्य पुरुषार्थचतुष्टयं लभते।

Verse 30

वस्त्रपूतजलैर्लिंगं स्नापयित्वा ममामराः । लक्षाश्वमेधजनितं पुण्यमाप्नोति सत्तमः

वस्त्रपूतजलैर्लिङ्गं स्नापयित्वा ममामराः सत्तमः लक्षाश्वमेधजनितं पुण्यमाप्नोति।

Verse 31

सुगंधचंदनरसैर्लिंगमालिप्य भक्तितः । आलिप्यते सुरस्त्रीभिः सुगंधैर्यक्षकर्दमैः

सुगन्धचन्दनरसैर्लिङ्गमालिप्य भक्तितः सुरस्त्रीभिः सुगन्धैर्यक्षकर्दमैश्च तत्सममालिप्यते।

Verse 32

सामोद धूपदानैश्च दिव्यगंधाश्रयो भवेत् । घृतदीपप्रबोधैश्च ज्योतीरूप विमानगः

सामोदधूपदानैश्च दिव्यगन्धाश्रयो भवेत् घृतदीपप्रबोधैश्च ज्योतीरूपो विमानगः।

Verse 33

कर्पूरवर्तिदीपेन सकृद्दत्तेन भक्तितः । कर्पूरदेहगौरश्रीर्भवेद्भालविलोचनः

कर्पूरवर्तियुक्तं दीपं भक्त्या सकृदेव विश्वेश्वराय दत्त्वा, कर्पूरसदृशगौरकान्तियुतं देहशोभां प्राप्नोति, भालविलोचनवत् शुभदीप्तिमान् भवति।

Verse 34

दत्त्वा नैवेद्यमात्रं तु सिक्थेसिक्थे युगंयुगम् । कैलासाद्रौ वसेद्धीमान्महाभोगसमन्वितः

नैवेद्यमात्रमपि दत्त्वा युगंयुगं पुनः पुनः, धीमान् महाभोगसमन्वितः कैलासाद्रौ वासं प्राप्नोति।

Verse 35

विश्वेशे परमान्नं यो दद्यात्साज्य सशर्करम् । त्रैलोक्यं तर्पितं तेन सदेवपितृमानवम्

यो विश्वेश्वराय साज्यं सशर्करं परमान्नं ददाति, तेन त्रैलोक्यं सदेवपितृमानवं तर्पितं भवति।

Verse 36

मुखवासं तु यो दद्याद्दर्पणं चारुचामरम् । उल्लोचं सुखपर्यंकं तस्य पुण्यफलं महत्

यो मुखवासं दर्पणं चारुचामरम्, उल्लोचं सुखपर्यङ्कं च ददाति, तस्य पुण्यफलं महद्भवति।

Verse 37

संख्या सागररत्नानां कथंचित्कर्तुमिष्यते । मुखवासादिदानस्य कः संख्यामत्र कारयेत्

सागररत्नानां संख्या कथंचित् कर्तुं शक्येत; मुखवासादिदानस्य तु पुण्यपरिमाणं कः संख्यातुं समर्थः?

Verse 38

पूजोपकरणद्रव्यं यो घंटा गडुकादिकम् । भक्त्या मे भवने दद्यात्स वसेदत्र मेंतिके

यो भक्त्या मम भवने पूजोपकरणद्रव्यं घंटागडुकादिकं दद्यात्, स मम निकटेऽत्रैव वसेत्।

Verse 39

यो गीतवाद्यनृत्यानामेकं मत्प्रीतये व्यधात् । तस्याग्रतो दिवारात्रं भवेत्तौर्यत्रिकं महत्

यो मत्प्रीतये गीतवाद्यनृत्यानामेकमपि करोति, तस्याग्रतो दिवारात्रं महत्तौर्यत्रिकं भवेत्।

Verse 40

चित्रलेखनकर्मादि प्रासादे मेऽत्र कारयेत् । यः सचित्रान्महाभोगान्भुंक्ते मत्पुरतः स्थितः

योऽत्र मम प्रासादे चित्रलेखनकर्मादि कारयेत्, स मत्पुरतः स्थितः सचित्रान् महाभोगान् भुङ्क्ते।

Verse 41

सकृद्विश्वेश्वरं नत्वा मध्ये जन्मसुधीर्नरः । त्रैलोक्यवंदितपदो जायते वसुधापतिः

यः सकृदपि विश्वेश्वरं नत्वा जीवनमध्येसुधीर्नरः, स त्रैलोक्यवन्दितपदो वसुधापतिरिव जायते।

Verse 42

यस्तु विश्वेवरं दृष्ट्वा ह्यन्यत्रापि विपद्यते । तस्य जन्मांतरे मोक्षो भवत्येव न संशयः

यस्तु विश्वेश्वरं दृष्ट्वा ह्यन्यत्रापि विपद्यते, तस्य जन्मान्तरे मोक्षो भवत्येव न संशयः।

Verse 43

विश्वेशाख्या तु जिह्वाग्रे विश्वनाथकथाश्रुतौ । विश्वेशशीलनं चित्ते यस्य तस्य जनिः कुतः

यस्य जिह्वाग्रे विश्वेशाख्या नित्यं वर्तते, कर्णयोः विश्वनाथकथाश्रवणरसः, चित्ते च विश्वेशस्य निरन्तरं शीलनं—तस्य जनिः पुनः कथं भवेत्?

Verse 44

लिंगं मे विश्वनाथस्य दृष्ट्वा यश्चानुमोदते । स मे गणेषु गण्येत महापुण्यबलाश्रितः

यो मे विश्वनाथस्य लिङ्गं दृष्ट्वा हर्षेणानुमोदते, स महापുണ्यबलाश्रितः मम गणेषु गण्येत।

Verse 46

ममापीदं महालिंगं सदा पूज्यतमं सुराः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्यं देवर्षि मानवैः

इदं मम महालिङ्गं सुरैरपि सदा पूज्यतमम्; तस्मात् सर्वप्रयत्नेन देवैः ऋषिभिः मानवैश्च पूजनीयम्।

Verse 47

यैर्न विश्वेश्वरो दृष्टो यैर्न विश्वेश्वरः स्मृतः । कृतांतदूतैस्ते दृष्टास्तैः स्मृता गर्भवेदना

यैर्न विश्वेश्वरो दृष्टो यैर्न विश्वेश्वरः स्मृतः, ते कृतान्तदूतैर्दृश्यन्ते; तेषां गर्भवेदनाः पुनः स्मर्यन्ते।

Verse 48

यैरिदं प्रणतं लिंगं प्रणतास्ते सुरासुरैः । यस्यै केन प्रणामेन दिक्पालपदमल्पकम् । दिक्पालपदतः पातः पातः शिवनतेर्नहि

यैः इदं प्रणतं लिङ्गं, ते सुरासुरैरपि प्रणम्यन्ते। अन्येन केनचित् प्रणामेन दिक्पालपदमल्पकं लभ्यते; दिक्पालपदात् पातो भवेत्, शिवनतौ तु पातो नास्ति।

Verse 49

शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्तास्तथ्यं ब्रुवे तच्च परोपकृत्यै । न भूर्भुवः स्वर्गमहर्जनांतर्विश्वेशतुल्यं क्वचिदस्ति लिंगम्

शृण्वन्तु देवर्षिगणाः समस्ताः—परोपकृत्यै सत्यं ब्रवीमि। भूर्भुवःस्वर्गमहर्जनलोकेषु विश्वेशतुल्यं लिङ्गं क्वचिदपि नास्ति॥

Verse 50

न सत्यलोके न तपस्यहो सुरा वैकुंठकैलासरसातलेषु । तीर्थं क्वचिद्वै मणिकर्णिकासमं लिंगं च विश्वेश्वरतुल्यमन्यतः

न सत्यलोके न तपोलोके, न वैकुण्ठे कैलासे रसातले वा। मणिकर्णिकासमं तीर्थं क्वचिदपि नास्ति, विश्वेश्वरतुल्यं लिङ्गं चान्यत्र न विद्यते॥

Verse 51

न विश्वनाथस्य समं हि लिंगं न तीर्थमन्यन्मणिकर्णिकातः । तपोवनं कुत्रचिदस्ति नान्यच्छुभं ममानंदवनेन तुल्यम्

विश्वनाथस्य समं लिङ्गं नास्ति; मणिकर्णिकातोऽन्यत् तीर्थं न समम्। कुत्रचिदपि नान्यत् तपोवनं, ममानन्दवनेन तुल्यं शुभं न विद्यते॥

Verse 52

वाराणसी तीर्थमयी समस्ता यस्यास्तुनामापि हि तीर्थतीर्थम् । तत्रापि काचिन्मम सौख्यभूमिर्महापवित्रा मणिकर्णिकासौ

वाराणसी समस्ता तीर्थमयी; यस्याः नामापि तीर्थतीर्थम्। तत्रापि मम सौख्यभूमिः काचित्—महापवित्रा सा मणिकर्णिका॥

Verse 53

स्थानादमुष्मान्ममराजसौधात्प्राच्यां मनागीशसमाश्रितायाम् । सव्येपसव्ये च कराः क्रमेण शतत्रयी यापि शतद्वयी च

अमुष्मात् स्थानात् मम राजसौधात् प्राच्यां मनाग् ईशसमाश्रितायाम्। सव्येऽपसव्ये च कराः क्रमेण—शतत्रयी यापि शतद्वयी च॥

Verse 54

हस्ताः शतं पंच सुरापगायामुदीच्यवाच्योर्मणिकर्णिकेयम् । सारस्त्रिलोक्याः परकोशभूमिर्यैः सेविता ते मम हृच्छया हि

सुरापगायां उदिच्यवाच्योर्मध्ये स्थितेयं मणिकर्णिका पञ्चोत्तरशतहस्तविस्तीर्णा। सा त्रिलोक्याः सारभूता परकोशभूमिश्च; यैः सेविता ते मम हृच्छया नितरां प्रियाः।

Verse 55

अस्मिन्ममानंदवने यदेतल्लिंगं सुधाधाम सुधामधाम । आसप्त पातालतलात्स्वयंभु समुत्थितं भक्तकृपावशेन

अस्मिन् ममानन्दवने एतल्लिङ्गं सुधाधाम सुधामधाम च। भक्तकृपावशेन स्वयम्भू भूत्वा सप्तपातालतलादपि स्वयं समुत्थितम्।

Verse 56

येस्मिञ्जनाः कृत्रिमभावबुद्ध्या लिंगं भजिष्यंति च हेतुवादैः । तेषां हि दंडः पर एष एव नगर्भवासाद्विरमंति ते ध्रुवम्

ये जनाः कृत्रिमभावबुद्ध्या हेतुवादैश्च लिङ्गं भजन्ति, तेषां परो दण्ड एष एव—ते ध्रुवं गर्भवासात् न विरमन्ति।

Verse 57

यद्यद्धितं स्वस्य सदैव तत्तल्लिंगेत्र देयं मम भक्तिमद्भिः । इहाप्यमुत्रापि न तस्य संक्षयो यथेह पापस्य कृतस्य पापिभिः

यद्यद्धितं स्वस्य मन्यते, तत्तत् मम भक्तिमद्भिः सदैव अस्मिन् लिङ्गे अर्पणीयम्। तस्य पुण्यस्य इहामुत्र च न संक्षयः, यथा पापिभिः कृतं पापम् इह न नश्यति।

Verse 58

दूरस्थितैरप्यधिबुद्धिभिर्यैर्लिंगं समाराधि ममेदमत्र । मयैव दत्तैः शुभवस्तुजातैर्निःश्रेयसः श्रीर्वसं येत्सतस्तान्

दूरस्थितैरपि अधिबुद्धिभिः यैः ममेदं लिङ्गम् अत्र समाराधितम्, तेषां मयैव दत्तैः शुभवस्तुजातैः निःश्रेयसश्रीः सततं वसति।

Verse 59

शृणुष्व विष्णो शृणु सृष्टिकर्तः शृण्वंतु देवर्षिगणाः समस्ताः । इदं हि लिंगं परसिद्धिदं सतां भेदो मनागत्र न मत्सकाशतः

शृणुष्व विष्णो शृणु सृष्टिकर्तः शृण्वन्तु देवर्षिगणाः समस्ताः। इदं हि लिङ्गं सतां परसिद्धिदं, मम सन्निधेः किञ्चिदपि भेदो नास्ति॥

Verse 60

अस्मिन्हि लिंगेऽखिलसिद्धिसाधने समर्पितं यैः सुकृतार्जितं वसु । तेभ्योतिमात्राखिलसौख्यसाधनं ददामि निर्वाणपदं सुनिर्भयम्

अस्मिन् लिङ्गेऽखिलसिद्धिसाधने ये सुकृतार्जितं वसु समर्पयन्ति। तेभ्योऽतिमात्रं सकलसौख्यहेतुं ददामि निर्वाणपदं सुनिर्भयम्॥

Verse 61

उत्क्षिप्य बाहुं त्वसकृद्ब्रवीमि त्रयीमयेऽस्मिंस्त्रयमेव सारम् । विश्वेश लिंगं मणिकर्णिकांबु काशीपुरी सत्यमिदं त्रिसत्यम्

उत्क्षिप्य बाहुं त्वसकृद्ब्रवीमि त्रयीमयेऽस्मिन् त्रयमेव सारम्। विश्वेशलिङ्गं मणिकर्णिकाम्बु काशीपुरी—सत्यमिदं त्रिसत्यम्॥

Verse 62

उत्थाय देवोथ स शक्तिरीशस्तस्मिन्हि लिंगे कृतचारुपूजः । ययौ लयं ते च सुरा जयेति जयेति चोक्त्वा नुनुवुस्तमीशम्

उत्थाय देवोऽथ सशक्तिरीशस्तस्मिन् लिङ्गे कृतचारुपूजः। ययौ लयं ते च सुरा जयेति जयेति चोक्त्वा नुनुवुस्तमीशम्॥

Verse 63

स्कंद उवाच । क्षेत्रस्य मैत्रावरुणे विमुक्तस्य महामते । प्रभावस्यैकदेशोयं कथितः कल्मषापहः

स्कन्द उवाच—हे महामते, मैत्रावरुणे विमुक्तक्षेत्रस्य प्रभावस्यैकदेशोऽयं कथितः; एष कल्मषापहः॥

Verse 64

तवाग्रे तु यथाबुद्धि काशीविश्लेषतापि नः । अचिरेणैव कालेन काशीं प्राप्स्यस्यनुत्तमाम्

तवाग्रे यथाबुद्धि काशीवियोगोऽपि नः स्यात्; अचिरेणैव कालेन त्वमनुत्तमां काशीम् पुनः प्राप्स्यसि।

Verse 65

अस्ताचलस्य शिखरं प्राप्तवानेष भानुमान् । तवापि हि ममाप्येष मौनस्य समयोऽभवत्

अस्ताचलशिखरं प्राप्तवान् एष भानुमान्; तवापि ममापि च एष मौनस्य समयोऽभवत्।

Verse 66

व्यास उवाच । श्रुत्वेति स मुनिः सूत संध्योपास्त्यै विनिर्गतः । प्रणम्यौ मेयमसकृल्लोपामुद्रा समन्वितः

व्यास उवाच—श्रुत्वा तदेतत् स मुनिः, सूत, संध्योपास्त्यै विनिर्गतः; लोपामुद्रासमन्वितः स पुनः पुनः प्रणनाम।

Verse 67

रहस्यं परिविज्ञाय क्षेत्रस्य शशिमौलिनः । अगस्त्यो निश्चितमनाः शिवध्यानपरोभवत्

शशिमौलिनः क्षेत्रस्य रहस्यं सम्यक् परिज्ञाय, अगस्त्यो निश्चितमनाः शिवध्यानपरः अभवत्।

Verse 68

आनंदकाननस्येह महिमानं महत्तरम् । कोत्र वर्णयितुं शक्तः सूत वर्षशतैरपि

इह आनन्दकाननस्य महिमानं महत्तरम्; सूत, वर्षशतैरपि तं वर्णयितुं कः शक्तः?

Verse 69

यथा देव्यै समाख्यायि शिवेन परमात्मना । तथा स्कंदेन कथितं माहात्म्यं कुंभसंभवे

यथा देव्यै परमात्मना शिवेन सम्यगाख्यातं तथा कुम्भसम्भवेऽगस्त्याय स्कन्देनापि तन्माहात्म्यं कथितम्।

Verse 70

तवाग्रे च समाख्यातं शुकादीनां च सत्तम । इदानीं प्रष्टुकामोसि किं तत्पृच्छ वदामि ते

तवाग्रे शुकादिसत्तमानां च सन्निधौ पूर्वमेव समाख्यातम्। इदानीं प्रष्टुकामोऽसि; यत्किंचित् पृच्छ, तेऽहं वदामि।

Verse 71

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं सर्वकल्मषनाशनम् । समस्तचिंतितफलप्रदं मर्त्यो भवेत्कृती

इमं पुण्यमध्यायं श्रुत्वा सर्वकल्मषनाशनम्। समस्तचिन्तितफलप्रदं मर्त्यः कृत्यवान् भवेत्॥

Verse 99

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे विश्वेश्वरलिंगमहिमाख्यो नाम नवनवतितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखण्डे उत्तरार्धे ‘विश्वेश्वरलिङ्गमहिमा’ नाम नवनवतितमोऽध्यायः समाप्तः।