Adhyaya 35

Verse 1

स्कंद उवाच । जगज्जनन्याः पार्वत्याः पुरोगस्ते पुरारिणा । यथाख्यायि कथा पुण्या तथा ते कथयाम्यहम्

स्कन्द उवाच—जगज्जनन्याः पार्वत्याः पुरतः, पुरारिणा पूर्वं अगस्त्याय या पुण्या कथा यथाख्याता, तथैव तां तेऽहं कथयामि ॥

Verse 2

पुरा महीमिमां सर्वां ससमुद्राद्रिकाननाम् । ससरित्कां सार्णवां च सग्रामपुरपत्तनाम्

पुरा कश्चिन्महर्षिरिमां सर्वां महीम् अटत्—ससमुद्राद्रिकाननां, ससरित्कां सार्णवां च, सग्रामपुरपत्तनां च।

Verse 3

परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः । दुर्वासाः संपरिप्राप्तः शंभोरानंदकाननम्

एवं परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः दुर्वासाः शंभोरानन्दकाननं संपरिप्राप्तः।

Verse 5

विलोक्याक्रीडमखिलं बहुप्रासादमंडितम् । बहुकुंडतडागं च शंभोस्तोषमुपागमत् । पदेपदे मुनीनां च जितकाल महाभियाम् । दृष्टोटजानि रम्याणि दुर्वासा विस्मितोभवत्

अखिलं क्रीडवनं विलोक्य बहुप्रासादमण्डितं बहुकुण्डतडागयुक्तं च, दुर्वासाः शंभौ तोषं जगाम। पदे पदे च मुनीनां जितकालमहाभियाम् रम्याण्योटजानि दृष्ट्वा स विस्मितोऽभवत्।

Verse 6

सर्वर्तुकुसुमान्वृक्षान्सुच्छायस्निग्धपल्लवान् । सफलान्सुलताश्लिष्टान्दृष्ट्वा प्रीतिमगान्मुनिः

सर्वर्तुकुसुमान् वृक्षान् सुच्छायस्निग्धपल्लवान्, सफलान् सुलताश्लिष्टान् दृष्ट्वा मुनिः प्रीतिमगात्।

Verse 7

दुर्वासाश्चातिहृष्टोभू्द्दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान् । भूतिभूषितसर्वांगाञ्जटाजटितमौलिकान्

दुर्वासाश्चातिहृष्टोऽभूद् दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान्—भूतिभूषितसर्वाङ्गान् जटाजटितमौलिकान्।

Verse 8

कौपीनमात्र वसनान्स्मरारि ध्यान तत्परान् । कक्षीकृतमहालाबून्हुडुत्कारजितांबुदान्

स काश्यां कौपीनमात्रवसनान् स्मरारिध्यानतत्परान् तपस्विनो ददर्श; कक्षीकृतमहालाबून् वहन्तो ये, येषां सरलहुङ्काराः मेघगर्जितमिव जयन्ति।

Verse 9

करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान् । क्वचित्त्रिदंडिनो दृष्ट्वा निःसंगा निष्परिग्रहान्

क्वचित् स त्रिदण्डिनो मुनीन् ददर्श—निःसङ्गान् निष्परिग्रहान्; करण्डदण्डपानीयपात्रमात्रपरिग्रहान्।

Verse 10

कालादपि निरातंकान्विश्वेशशरणं गतान् । क्वचिद्वेदरहस्यज्ञानाबाल्यब्रह्मचारिणः

क्वचित् कालादपि निरातङ्कान् विश्वेशशरणं गतान् ददर्श; क्वचिद् वेदरहस्यज्ञानान् आबाल्यब्रह्मचारिणश्च।

Verse 11

विलोक्य काश्यां दुर्वासा ब्राह्मणान्मुमुदेतराम्

काश्यां ब्राह्मणान् विलोक्य दुर्वासाः परमं मुमुदे।

Verse 12

पशुष्वपि च या तुष्टिर्मृगेष्वपि च या द्युतिः । तिर्यक्ष्वपि च या हृष्टिः काश्यां नान्यत्र सा स्फुटम्

पशुष्वपि या तुष्टिः मृगेष्वपि या द्युतिः, तिर्यक्ष्वपि या हृष्टिः—सा काश्यां स्फुटं विद्यते, नान्यत्र।

Verse 13

इदं सुश्रेयसो व्युष्टिः क्वामरेषु त्रिविष्टपे । यत्रत्येष्वपि तिर्यक्षु परमानंदवर्धिनी

इदं हि परमश्रेयसः प्रभातसमुदयः; त्रिविष्टपेऽमरेषु क्व लभ्यते? अत्र हि स्थाननिवासिषु तिर्यग्योनिष्वपि परमानन्दः प्रवर्धते।

Verse 14

वरमेतेपि पशव आनंदवनचारिणः । सदानंदाः पुनर्देवाननंदनवनाश्रिताः

वरमेतेऽपि पशव आनन्दवनचारिणः, ये सदा आनन्दमयाः; देवा अपि नन्दनवनाश्रिताः पुनरानन्दिताः, न तु तादृशपरमानन्दभागिनः।

Verse 15

वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोपि हि शुभायतिः । नान्यत्रत्यो दीक्षितोपि स हि मुक्तेरभाजनम्

वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोऽपि हि शुभायतिः; नान्यत्रत्यो दीक्षितोऽपि स हि मुक्तेरभाजनम्।

Verse 16

वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी । सर्वापि न तथा क्षोणी न स्वर्गो नैव नागभूः

वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी; सर्वापि न तथा क्षोणी, न स्वर्गो नैव नागभूः।

Verse 17

स्थैर्यं बबंध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः । सर्वस्मिन्नपि भूभागे यथा स्थैर्यमगादिह

स्थैर्यं बबन्ध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः; सर्वस्मिन्नपि भूभागे यथा स्थैर्यमगादिह।

Verse 18

रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्मांडादखिलादपि । परिष्टुत्येति दुर्वासाश्चेतोवृत्तिमवाप ह

रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्माण्डादखिलादपि इति स्तुत्वा मुनिर्दुर्वासाः चित्तवृत्त्यन्तरमवाप ह।

Verse 19

तप्यमानोपि हि तपः सुचिरं स महातपाः । यदा नाप फलं किंचिच्चुकोप च तदा भृशम्

सुचिरं तपोऽपि तप्यमानः स महातपाः यदा किंचित्फलं नाप तदा भृशं चुकोप ह।

Verse 20

धिक्च मां तापसं दुष्टं धिक्च मे दुश्चरं तपः । धिक्च क्षेत्रमिदं शंभोः सर्वेषां च प्रतारकम्

धिक् मां दुष्टं तापसं धिक् मे दुश्चरं तपः। धिक् क्षेत्रमिदं शम्भोः सर्वेषां च प्रतारकम्॥

Verse 21

यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा । इति शप्तुं यदोद्युक्तः संजहास तदा शिवः

यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा—इति शप्तुमुद्युक्ते तदा शिवः संजहास ह।

Verse 22

तत्र लिंगमभूदेकं ख्यातं प्रहसितेश्वरम् । तल्लिंगदर्शनात्पुंसामानंदः स्यात्पदेपदे

तत्रैकं लिङ्गमभवद् ख्यातं प्रहसितेश्वरम्। तल्लिङ्गदर्शनादेव पुंसामानन्दः पदे पदे॥

Verse 23

उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिता । ईदृशेभ्यस्तपस्विभ्यो नमोस्त्विति पुनःपुनः

उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिताम् । ईदृशेभ्यस्तपस्विभ्यो नमोऽस्त्विति पुनःपुनः ॥

Verse 24

यत्रैव हि तपस्यंति यत्रैव विहिताश्रमाः । लब्धप्रतिष्ठा यत्रैव तत्रैवामर्षिणो द्विजाः

यत्रैव हि तपस्यन्ति यत्रैव विहिताश्रमाः । लब्धप्रतिष्ठा यत्रैव तत्रैवामर्षिणो द्विजाः ॥

Verse 25

मनाक्चिंतितमात्रं तु चेल्लभंते न तापसाः । क्रुधा तदैव जीयंते हारिण्या तपसां श्रियः

मनाक्चिन्तितमात्रं तु चेल्लभन्ते न तापसाः । क्रुधा तदैव जीयन्ते हारिण्या तपसां श्रियः ॥

Verse 26

तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकांक्षिभिः । अक्रोधनाः क्रोधना वा का चिंता हि तपस्विनाम्

तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकाङ्क्षिभिः । अक्रोधनाः क्रोधना वा का चिन्ता हि तपस्विनाम् ॥

Verse 27

इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिंतयेत् । तावत्तत्क्रोधजो वह्निर्व्यानशे व्योममंडलम्

इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिन्तयेत् । तावत्तत्क्रोधजो वह्निर्व्यानशे व्योममण्डलम् ॥

Verse 28

तत्कोधानलधूमोघैर्व्यापितं यन्नभोंगणम् । तद्दधाति नभोद्यापि नीलिमानं महत्तरम्

तस्य क्रोधानलधूमोघैर्व्याप्तं यन्नभोमण्डलम् । तदेव नभसि अद्यापि नीलिमानं महत्तरं दधाति ॥

Verse 29

ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णव नीरवत् । आः किमेतत्किमेतद्वै भाषमाणाः परस्परम्

ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णवनीरवत् । ‘आः किमेतत् किमेतद्वै’ इति परस्परं भाषमाणाः ॥

Verse 30

गर्जंतस्तर्जयंतश्च प्रोद्यता युधपाणयः । प्रमथाः परितस्थुस्ते परितो धाम शांभवम्

गर्जन्तस्तर्जयन्तश्च प्रोद्यतायुधपाणयः । प्रमथाः परितस्थुस्ते परितो धाम शांभवम् ॥

Verse 31

को यमः कोथवा कालः को मृत्युः कस्तथांतकः । को वा विधाता के लेखाः कुद्धेष्वस्मासु कः परः

‘को यमः कोऽथवा कालः को मृत्युः कस्तथान्तकः । को वा विधाता के लेखाः कुद्धेष्वस्मासु कः परः’ ॥

Verse 32

अग्निं पिबामो जलवच्चूर्णीकुर्मोखिलान्गिरीन् । सप्तापि चार्णवांस्तूर्णं करवाम मरुस्थलीम्

‘अग्निं पिबामो जलवत् चूर्णीकुर्मोऽखिलान् गिरीन् । सप्तापि चार्णवान् तूर्णं करवाम मरुस्थलीम्’ ॥

Verse 33

पातालं चानयामोर्ध्वमधो दध्मोथवा दिवम् । एकमेव हि वा ग्रासं गगनं करवामहे

पातालं नोर्ध्वमाकर्षेम, अथवा दिवमधो नयेम; गगनमप्येकमेव ग्रासं कृत्वा ग्रसाम इति।

Verse 34

ब्रह्मांडभांडमथवा स्फोटयामः क्षणेन हि । आस्फालयामो वान्योन्यं कालं मृत्युं च तालवत्

क्षणेनैव ब्रह्माण्डभाण्डं स्फोटयेम; कालं मृत्युं च तालवदन्योन्यमास्फालयाम इति।

Verse 35

ग्रसामो वाथ भुवनं मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । यत्र मुक्ता भवंत्येव मृतमात्रेण जंतवः

भुवनं वयं ग्रसाम, वाराणसीं पुरीं तु मुक्त्वा; यत्र जंतवो मृतमात्रेणैव मुक्ताः भवन्ति।

Verse 36

कुतोऽयं धूमसंभारो ज्वालावल्यः कुतस्त्वमूः । को वा मृत्युंजयं रुद्रं नो विद्यान्मदमोहितः

कुतोऽयं धूमसंभारः, कुतो वा ज्वालावलयः? मदमोहितः कः रुद्रं मृत्युंजयं न विजानीयात्?

Verse 37

इति पारिषदाः शंभोर्महाभय भयप्रदाः जल्पंतः कल्पयामासुः प्राकारं गगनस्पृशम्

इति शंभोः पारिषदाः महाभयभयप्रदाः परस्परं जल्पन्तो गगनस्पृशं प्राकारं कल्पयामासुः।

Verse 38

शकलीकृत्य बहुशः शिलावत्प्रलयानलम् । नंदी च नंदिषेणश्च सोमनंदी महोदरः

प्रलयानलं शिलावत् मन्यमानाः पुनः पुनः शकलीकृत्य व्यनाशयन्। तत्र नन्दी च नन्दिषेणश्च सोमनन्दी महोदरश्च—शिवगणानां महाबलाः सेनान्यः आसन्॥

Verse 39

महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः । मृत्युप्रकंपनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः

महाहनुः महाग्रीवः महाकालो जितान्तकः। मृत्युप्रकम्पनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः—एते शिवस्य भीषणपालकाः गणाः समवस्थिताः॥

Verse 40

क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः । द्विशिरास्त्रिशिराः सोमः पंचहस्तो दशाननः

क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः। द्विशिरास्त्रिशिराः सोमः पंचहस्तो दशाननः—एते विचित्ररूपा गणाः सर्वलोकविस्मयकराः आसन्॥

Verse 41

चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः । पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्

चण्डो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचण्डस्ताण्डवप्रियः। पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्—एते तीव्रतेजसो गणाः प्रज्वलिताः इव बभूवुः॥

Verse 42

क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः । चंडपाणिः शूलपाणिः पाशपाणिः करोदरः

क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः। चण्डपाणिः शूलपाणिः पाशपाणिः करोदरः—शिवाज्ञाकारिणोऽस्त्रधारिणो गणाः आसन्॥

Verse 43

दीर्घग्रीवोथ पिंगाक्षः पिंगलः पिंगमूर्धजः । बहुनेत्रो लंबकर्णः खर्वः पर्वतविग्रहः

ततः दीर्घग्रीवः पिङ्गाक्षः पिङ्गलः पिङ्गमूर्धजश्च; बहुनेत्रो लम्बकर्णः खर्वः पर्वतविग्रहश्च—विचित्रलक्षणा महाकायाः शिवगणाः आसन्।

Verse 44

गोकर्णो गजकर्णश्च कोकिलाख्यो गजाननः । अहं वै नैगमेयश्च विकटास्योट्टहासकः

गोकर्णो गजकर्णश्च, कोकिलाख्यो गजाननः; अहं च नैगमेयः, विकटास्यः ओट्टहासकश्च—एते गणाः नामतः कीर्तिताः।

Verse 45

सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः । दुराधर्षो दुःसहश्च गर्जनो रिपुतर्जनः

सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः; दुराधर्षो दुःसहश्च, गर्जनो रिपुतर्जनः—एते बलध्वनिभिः अजेयाः शिवगणाः।

Verse 46

इत्यादयो गणेशानाः शतकोटि दुरासदाः । काश्यां निवारयामासुरपि प्राभंजनीं गतिम्

इत्यादयो गणेशानाः शतकोटयः दुरासदाः; काश्यां तेऽपि प्राभञ्जनीं गतिं निवारयामासुः, तस्य वेगं स्तम्भयन्तः।

Verse 47

क्षुब्धेषु तेषु वीरेषु चकंपे भुवनत्रयम् । दुर्वाससश्च कोपाग्नि ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

तेषु वीरेषु क्षुब्धेषु भुवनत्रयं चकम्पे; दुर्वाससः कोपाग्निः ज्वालाभिः सर्वं व्याकुलीकृतवान्।

Verse 48

तदा विविशतुः काश्यां सूर्याचंद्रमसावपि । न गणैरकृतानुज्ञौ तत्तेजः शमितप्रभौ

तदा काश्यां सूर्यश्चन्द्रमसौ च विविशतुः; शिवगणानामनुज्ञामकृत्वा तयोस्तेजः शमितं प्रभा च प्रशान्ता बभूव।

Verse 49

निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः । मदंश एव हि मुनीरानसूये य एष वै

अतिक्षुब्धं प्रमथानीकं निवार्य उमाधवः प्राह— ‘अनसूये मुने, एष ममांश एव हि, मम शक्तेः कलैव।’

Verse 50

अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्

अथ दुर्वाससे लिङ्गादाविरासीৎ कृपानिधिः; महातेजोमयः शम्भुः मुनिशापात् पुरीमवन्।

Verse 51

माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः । इत्यनुक्रोशतो देवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः

‘मा भूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबन्धकः’ इति अनुक्रोशतः देवः तस्य प्रत्यक्षतां गतः।

Verse 52

उवाच च प्रसन्नोस्मि महाक्रोधन तापस । वरयस्व वरः कस्ते मया देयो विशंकितः

उवाच च— ‘प्रसन्नोऽस्मि महाक्रोधन् तापस; वरयस्व, वरः कस्ते मया देयो, मा विशङ्किथाः।’

Verse 53

ततो विलज्जितोगस्त्य शापोद्यतकरो मुनिः । अपराद्धं बहु मया क्रोधांधेनेति दुर्धिया

ततः शापोद्यतकरो मुनिर्विलज्जितोऽभवत्, हेऽगस्त्य; क्रोधान्धेन दुर्धिया मया बह्वपराधं कृतमिति स स्वयमेव न्यवेदयत्।

Verse 54

उवाच चेति बहुशो धिङ्मां क्रोधवशंगतम् । त्रैलोक्याभयदां काशीं शप्तुमुद्यतचेतसम्

स पुनः पुनरुवाच—धिग्मां क्रोधवशंगतम्; त्रैलोक्याभयदां काशीं शप्तुमुद्यतचेतसम्।

Verse 55

दुःखार्णव निमग्नानां यातायातेति खेदिनाम् । कर्मपाशितकंठानां काश्येका मुक्तिसाधनम्

दुःखार्णवे निमग्नानां, यातायातेषु खेदिनाम्; कर्मपाशितकण्ठानां काश्येका मुक्तिसाधनम्।

Verse 56

सर्वेषां जंतुजातानां जनन्येकैक्काशिका । महामृतस्तन्यदात्री नेत्री च परमं पदम्

सर्वेषां जन्तुजातानां जनन्येका हि काशिका; महामृतस्तन्यदात्री नेत्री च परमं पदम्।

Verse 57

जनन्या सह नो काशी लभेदुपमितिं क्वचित् । धारयेज्जननी गर्भे काशी गर्भाद्विमोचयेत्

जनन्या सह नो काशी लभेदुपमितिं क्वचित्; धारयेज्जननी गर्भे, काशी गर्भाद्विमोचयेत्।

Verse 58

एवंभूतां तु यः काशीमन्योपि हि शपिष्यति । तस्यैव शापो भविता न तु काश्याः कथंचन

एवंविधां तु यः काशीम् अन्योऽपि हि शपिष्यति । तस्यैव शापो भवति, न तु काश्याः कथञ्चन ॥

Verse 59

इति दुर्वाससो वाक्यं श्रुत्वा देवस्त्रिलोचनः । अतीव तुषितो जातः काशीस्तवन लब्धमुत्

इति दुर्वाससो वाक्यं श्रुत्वा देवस्त्रिलोचनः । अतीव तुषितो जातः काशीस्तवनलाभतः ॥

Verse 60

यः काशीं स्तौति मेधावी यः काशीं हृदि धारयेत् । तेन तप्तं तपस्तीव्रं तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः

यः काशीं स्तौति मेधावी यः काशीं हृदि धारयेत् । तेन तप्तं तपस्तीव्रं तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः ॥

Verse 61

जिह्वाग्रे वर्तते यस्य काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न तस्य गर्भवासः स्यात्क्वचिदेव सुमेधसः

जिह्वाग्रे वर्तते यस्य काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न तस्य गर्भवासः स्यात् क्वचिदेव सुमेधसः ॥

Verse 62

यो मंत्रं जपति प्रातः काशी वर्णद्वयात्मकम् । स तु लोकद्वयं जित्वा लोकातीतं व्रजेत्पदम्

यो मन्त्रं जपति प्रातः काशी वर्णद्वयात्मकम् । स तु लोकद्वयं जित्वा लोकातीतं व्रजेत् पदम् ॥

Verse 63

आनुसूयेय ते ज्ञानं काशीस्तवन पुण्यतः । यथेदानीं समुत्पन्नं तथा न तपसः पुरा

आनुसूयेय! काशीस्तवनस्य पुण्यप्रभावात् तव यदिदानीं ज्ञानं समुत्पन्नं, तत् पूर्वं केवलतपसा कदापि नाभवत्।

Verse 64

मुने न मे प्रियस्तद्वद्दीक्षितो मम पूजकः । यादृक्प्रियतरः सत्यं काशीस्तवन लालसः

मुने! मम दीक्षितोऽपि पूजकोऽपि तादृशः प्रियः न; सत्यं काशीस्तवनलालसः एव मम प्रियतरः।

Verse 65

तादृक्तुष्टिर्न मे दानैस्तादृक्तुष्टिर्न मे मखैः । न तुष्टिस्तपसा तादृग्यादृशी काशिसंस्तवैः

दानैः न मे तादृशी तुष्टिः, न मखैः; न तपसा तादृशी तुष्टिः, यादृशी काशिसंस्तवैः।

Verse 66

आनंदकाननं येन स्तुतमेतत्सुचेतसा । तेनाहं संस्तुतः सम्यक्सर्वैः सूक्तैः श्रुतीरितैः

येन सुचेतसा एतद् आनन्दकाननं स्तुतम्, तेनाहं सम्यक् संस्तुतः—श्रुतीरितैः सर्वैः सूक्तैः इव।

Verse 67

तव कामाः समृद्धाः स्युरानुसूयेय तापस । ज्ञानं ते परमं भावि महामोहविनाशनम्

आनुसूयेय तापस! तव कामाः समृद्धाः स्युः; च ते परमं ज्ञानं भावि—महामोहविनाशनम्।

Verse 68

अपरं च वरं ब्रूहि किं दातव्यं तवानघ । त्वादृशा एव मुनयः श्लाघनीया यतः सताम्

अपरं च वरं ब्रूहि—किं दातव्यं तवानघ? त्वादृशा एव मुनयः सतां मध्ये श्लाघनीया यतः।

Verse 69

यस्यास्त्वेव हि सामर्थ्यं तपसः क्रुद्ध्यतीहसः । कुपितोप्यसमर्थस्तु किं कर्ता क्षीणवृत्तिवत्

यस्य तपसः सामर्थ्यं सत्यमिहास्ति, तस्य क्रोधोऽपि प्रभावी भवति। कुपितोऽप्यसमर्थस्तु क्षीणवृत्तिवत् किं कर्तुं शक्नुयात्?

Verse 70

इति श्रुत्वा परिष्टुत्य दुर्वासाः कृत्तिवाससम् । वरं च प्रार्थयामास परिहृष्ट तनूरुहः

इति श्रुत्वा दुर्वासाः कृत्तिवाससं सर्वतः परिष्टुत्य, परिहृष्टतनूरुहः सन् वरं प्रार्थयामास।

Verse 71

दुर्वासा उवाच । देवदेव जगन्नाथ करुणाकर शंकर । महापराधविध्वंसिन्नंधकारे स्मरांतक

दुर्वासा उवाच—देवदेव जगन्नाथ करुणाकर शंकर। महापराधविध्वंसिन्, अन्धकारे स्मरान्तक!

Verse 72

मृत्युंजयोग्रभूतेश मृडानीश त्रिलोचन । यदि प्रसन्नो मे नाथ यदि देयो वरो मम

मृत्युञ्जय उग्र भूतेश मृडानीश त्रिलोचन। यदि प्रसन्नो मे नाथ, यदि देयो वरो मम…

Verse 73

तदिदं कामदं नाम लिगमस्त्विह धूर्जटे । इदं च पल्वलं मेत्र कामकुंडाख्यमस्तु वै

तस्मादिह धूर्जटेऽस्य लिङ्गस्य ‘कामद’ इति नाम भवतु; हे सखे, इदं पल्वलं च नूनं ‘कामकुण्ड’ इति संज्ञां लभताम्।

Verse 74

देवदेव उवाच । एवमस्तु महातेजो मुने परमकोपन । यत्त्वया स्थापितं लिंगं दुर्वासेश्वरसंज्ञितम्

देवदेव उवाच—एवमस्तु, महातेजो मुने, परमकोपन; त्वया स्थापितं लिङ्गं ‘दुर्वासेश्वर’ इति संज्ञितं भवतु।

Verse 75

तदेव कामकृन्नृणां कामेश्वरमिहास्त्विति । यः प्रदोषे त्रयोदश्यां शनिवासरसंयुजि

तदेव लिङ्गं नृणां कामकृत् ‘कामेश्वर’ इहास्तु; यः प्रदोषकाले त्रयोदश्यां शनिवासरसंयुजि…

Verse 76

संस्नास्यति नरो धीमान्कामकुंडे त्वदास्पदे । त्वत्स्थापितं च कामेशं लिंगं द्रक्ष्यति मानवः

स धीमान्नरो यः कामकुण्डे त्वदास्पदे संस्नास्यति, तथा त्वया स्थापितं कामेशं लिङ्गं मानवो द्रक्ष्यति…

Verse 77

स वै कामकृताद्दोषाद्यामीं नाप्स्यति यातनाम् । बहवोपि हि पाप्मानो बहुभिर्जन्मभिः कृताः

स वै कामकृताद्दोषाद् याम्यीं यातनां नाप्स्यति; बहवोऽपि पाप्मानो बहुभिर्जन्मभिः कृताः…

Verse 78

कामतीर्थांबु संस्नानाद्यास्यंति विलयं क्षणात् । कामाः समृद्धिमाप्स्यंति कामेश्वर निषेवणात्

कामतीर्थाम्बुनि संस्नानात् क्षणादेव क्लेशाः विलयं यान्ति। कामेश्वरस्य निषेवणात् कामाः समृद्धिम् आप्नुवन्ति॥

Verse 79

इति दत्त्वा वराञ्शंभुस्तल्लिंगे लयमाययौ । स्कंद उवाच । तल्लिंगाराधनात्कामाः प्राप्ता दुर्वाससा भृशम्

इति वरान् प्रदाय शम्भुः तस्मिन् एव लिङ्गे लयम् आययौ। स्कन्द उवाच—तल्लिङ्गाराधनात् दुर्वाससा कामाः भृशं प्राप्ताः॥

Verse 80

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां कामेश्वरः सदा । पूजनीयः प्रयत्नेन महाकामाभिलाषुकैः

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन काश्यां कामेश्वरः सदा। महाकामाभिलाषुकैः प्रयत्नेन पूजनीयः॥

Verse 81

कामकुंडकृतस्नानैर्महापातकशांतये । इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान् । यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः

कामकुण्डकृतस्नानैः महापातकशान्तये। इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान्॥ यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः॥

Verse 85

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे दुर्वाससो वरप्रदानं नाम पंचाशीतितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखण्डे उत्तरार्धे ‘दुर्वाससो वरप्रदानम्’ नाम पञ्चाशीतितमोऽध्यायः॥