Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

धन्योस्म्यहं प्रसन्नोस्मि धन्ये मेद्य विलोचने । धन्यमद्यतनं चाहर्यदपश्यमिमां भुवम्

Transliteration

dhanyosmyahaṃ prasannosmi dhanye medya vilocane | dhanyamadyatanaṃ cāharyadapaśyamimāṃ bhuvam

Translation

धन्योऽस्म्यहं प्रसन्नोऽस्मि; धन्ये मेऽद्य विलोचने। धन्यमद्यतनं चाऽहः—यदपश्यमिमां पावनीं काशीभुवम्॥

Word by Word

• धन्यः: fortunate, blessed
• धन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (आत्मवाचक)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/सामान्य, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• प्रसन्नः: pleased, serene
• प्रसन्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• अस्मि: I am
• अस्मि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन

• धन्ये: O blessed (one)
• धन्ये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन; विशेषण (विलोचने इति संबोध्य)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (एन्क्लिटिक रूप)

• अद्य: today
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• विलोचने: O (my) eyes / O one with eyes
• विलोचने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विलोचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• धन्यम्: blessed, fortunate
• धन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (अद्यतनम् इति)

• अद्यतनम्: this day / today’s (event)
• अद्यतनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अद्यतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अहर्हत्: worthy of a day / day-worthy (very auspicious)
• अहर्हत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अहर्हत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अद्यतनम् इति)

• अपश्यम्: I saw
• अपश्यम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (भुवम् इति)

• भुवम्: earth, world
• भुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुव्/भू (प्रातिपदिक: भुव्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Skanda (narration context: Kāśīkhaṇḍa, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-king beholds Kāśī’s sacred ground with uplifted gaze and folded hands; the city’s ghāṭs and temples shimmer in a sanctified aura, suggesting ‘this earth’ as visibly holy.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of Kāśī is itself a blessing; the devotee’s joy and gratitude are signs of awakening to sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as the supremely blessed sacred land.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the emphasis is on the merit of darśana (beholding/visiting) the holy place.