Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88
Devanagari script
यदि दैवादिह प्राप्तस्त्रिसंयोगोऽतिदुर्घटः । अविचारं तदा देयं सर्वस्वं चिरसंचितम्
Transliteration
yadi daivādiha prāptastrisaṃyogo'tidurghaṭaḥ | avicāraṃ tadā deyaṃ sarvasvaṃ cirasaṃcitam
Translation
यदि दैवयोगादिहातिदुर्लभः त्रिसंयोगः प्राप्यते, तदा निरविचारं चिरसञ्चितं सर्वस्वमपि दानं दातव्यम्।
Word by Word
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-समुच्चय (conditional particle)
दैवात्by fate, by destiny
दैवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootdaiva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेतु/निमित्तार्थे (by fate)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
प्राप्तःobtained, attained
प्राप्तः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√āp (आप्) + pra- (उपसर्ग) ; prāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम्
त्रिसंयोगःthe threefold conjunction/meeting
त्रिसंयोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottri (प्रातिपदिक) + saṃyoga (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/संख्यापूर्वपद-समासः (threefold conjunction)
अतिदुर्घटःextremely hard to obtain
अतिदुर्घटः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अव्यय-पूर्वपद) + durghaṭa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषणम्; उपसर्गपूर्वक-विशेषण (very difficult)
अविचारम्without deliberation
अविचारम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Roota- (नञ्) + vicāra (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष; क्रियाविशेषणार्थे (without deliberation)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
देयम्should be given
देयम्:
Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Root√dā (दा) ; deya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभाव्य/विधेयार्थक कृदन्त (यत्/अनीयर्-समर्थ); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be given)
सर्वस्वम्all one’s wealth/everything
सर्वस्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + sva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; तत्पुरुष (one's entire property)
चिरसंचितम्accumulated over a long time
चिरसंचितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcira (प्रातिपदिक) + saṃcita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ci संचयने)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (long-accumulated)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue tradition)
Characters & Entities
D
Daiva (Divine providence)T
Trisaṃyoga (triple conjunction)FAQs
When the rare opportunity of sacred circumstances arises in Kāśī, one should practice generous charity without hesitation.
The verse points to the Kāśī context, elaborated as Maṇikarṇikā and its associated sacred attainments in this adhyāya.
Dāna—giving charity, even up to one’s accumulated wealth, when the rare sacred conjunction is obtained.