Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 75

Devanagari script

मत्प्रासादैंद्रदिग्भागे ज्ञानमंडपमस्ति यत् । ज्ञानं दिशामि सततं तत्र मां ध्यायतां सताम्

Transliteration

matprāsādaiṃdradigbhāge jñānamaṃḍapamasti yat | jñānaṃ diśāmi satataṃ tatra māṃ dhyāyatāṃ satām

Translation

मत्प्रासादस्य ऐन्द्रदिग्भागे ‘ज्ञानमण्डप’ इति प्रसिद्धो मण्डपः अस्ति। तत्र मां ध्यायतां सतां प्रति अहं सततं ज्ञानं ददामि॥

Word by Word

• मत्प्रासादैन्द्रदिग्भागे: in the Indra-direction section of my palace (east side)
• मत्प्रासादैन्द्रदिग्भागे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: मत्-प्रासाद-ऐन्द्र-दिक्-भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—(मम प्रासादः) षष्ठी-तत्पुरुषः (मत्प्रासाद), (ऐन्द्रा दिक्) कर्मधारयः, (दिशः भागः) षष्ठी-तत्पुरुषः; समस्तपदं स्थानवाचकम्

• ज्ञानमण्डपम्: the pavilion of knowledge
• ज्ञानमण्डपम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान-मण्डप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञानस्य मण्डपः)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun referring to 'ज्ञानमण्डपम्')

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दिशामि: I bestow/teach
• दिशामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दिश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• सततम्: always
• सततम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सततम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: always)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• माम्: me
• माम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ध्यायताम्: (of) those meditating
• ध्यायताम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive sense with 'सताम्')
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन; शतृ-प्रयोगार्थे (present participle sense: 'of those who meditate')

• सताम्: of the good/virtuous (people)
• सताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jñāna-maṇḍapa (conceptual within Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Bhavānī/Devī (implied continuity)

Visual Art Cues

Scene: A luminous eastern pavilion with sunrise light; Śiva seated in yogic stillness, rays of knowledge emanating toward meditating sādhus; manuscripts and a lamp symbolize śāstra and inner illumination.

Characters & Entities

• Jñāna-maṇḍapa
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Meditation on Śiva—especially in a sanctified Kāśī locus—is taught as a steady source of jñāna (liberating insight).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Jñāna-maṇḍapa located in the eastern quarter of Śiva’s palace precinct in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dhyāna (meditation) upon Śiva is explicitly stated as the practice that receives continual bestowal of knowledge.