Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3
Devanagari script
स्कंद उवाच । आकर्णय मुने वच्मि कथां श्रमनिवारिणीम् । यथा देवेन कथितां त्रिविष्टपसमुद्भवाम्
Transliteration
skaṃda uvāca | ākarṇaya mune vacmi kathāṃ śramanivāriṇīm | yathā devena kathitāṃ triviṣṭapasamudbhavām
Translation
स्कन्द उवाच—आकर्णय मुने, वक्ष्यामि श्रमनिवारिणीम् कथाम्; यथा देवेन कथिता त्रिविष्टपसमुद्भवाम्।
Word by Word
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (Speaker)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आकर्णयlisten
आकर्णय:
Kriya (Command)
TypeVerb
Rootआ + √कर्णय्/√कर्ण् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वच्मिI speak, I tell
वच्मि:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कथाम्a story
कथाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन
श्रमनिवारिणीम्removing fatigue
श्रमनिवारिणीम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रम + निवारिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (श्रमं निवारयति इति) विशेषण (कथाम्)
यथाas, how
यथा:
Sambandha (Adverbial/Connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; यथार्थक/प्रकारवाचक (as, in the manner that)
देवेनby the god
देवेन:
Karana (Agent in passive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कथिताम्told, narrated
कथिताम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकथित (कृदन्त; √कथ् (धातु))
Formकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कथाम्)
त्रिविष्टपसमुद्भवाम्arising from heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपसमुद्भवाम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रिविष्टप + समुद्भवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिविष्टपात् समुद्भवा) विशेषण (कथाम्)
Speaker
Skanda
Skanda Dialogue
Listener: Agastya (muni)
Visual Art Cues
Scene: Skanda begins the narration, inviting the sage to listen; the atmosphere is soothing, as if the story itself dispels travel-weariness.
Characters & Entities
S
SkandaŚ
Śiva (Deva)T
TriviṣṭapaFAQs
Purāṇic kathā is restorative and purifying; attentive listening connects the seeker to divine, heaven-rooted wisdom.
Kāśī is the overarching setting of Kāśīkhaṇḍa; this verse introduces a sub-narrative within its Mahātmya.
Śravaṇa—listen attentively to the kathā as the recommended engagement.