Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81
Devanagari script
सांतःपुरं समानीय क्षिप्नुमस्त्वत्पदाग्रतः । भूर्भुवःस्वरिदं सर्वं त्वदाज्ञावशवर्तितम्
Transliteration
sāṃtaḥpuraṃ samānīya kṣipnumastvatpadāgrataḥ | bhūrbhuvaḥsvaridaṃ sarvaṃ tvadājñāvaśavartitam
Translation
सान्तःपुरं समानीय क्षिप्रं नु त्वत्पदाग्रतः। भूर्भुवःस्वरिदं सर्वं त्वदाज्ञावशवर्तितम्।
Word by Word
सthat
स:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular); निर्देश/विशेषणम्
अन्तःपुरम्the inner apartments / harem
अन्तःपुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्तःपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular); समासः अन्तः + पुर (अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः; ‘inner palace’)
समानीयhaving brought
समानीय:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (gerund/absolutive): ‘having brought’; उपसर्गौ सम्-आ-
क्षिप्णुमःwe throw / we place quickly
क्षिप्णुमः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), बहुवचन (plural), परस्मैपदम्
त्वत्पदाग्रतःbefore your feet
त्वत्पदाग्रतः:
Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्वद् (प्रातिपदिक) + पद + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter, as adverbial locative), पञ्चमी/षष्ठी-प्रायः अव्ययीभावार्थे; here: पञ्चमी (5th/ablative) एकवचन (singular) used adverbially ‘in front of’; समासः त्वत् + पदाग्र (षष्ठी-तत्पुरुष)
भूःearth (Bhūḥ)
भूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
भुवःmid-region (Bhuvaḥ)
भुवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
स्वःheaven (Svaḥ)
स्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (singular); सर्वनाम
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (singular); विशेषणम्
त्वदाज्ञावशवर्तितम्governed by the power of your command
त्वदाज्ञावशवर्तितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वद् + आज्ञा + वश + वर्तित (वृत् धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (singular); विशेषणम्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः त्वदाज्ञायाः वशः (षष्ठी-तत्पुरुष) + वर्तित (स्थित/वर्तित)
Speaker
Daityas (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The speaker vows to bring the woman with her inner retinue swiftly and place her at the king’s feet; the speech expands into a proclamation that all three worlds obey the king’s command.
Characters & Entities
D
DaityasD
Danuja-lord (implied)V
Vindhyavāsinī (implied)FAQs
The verse illustrates how worldly regimes claim total control, yet Purāṇic storytelling often reveals a higher sovereignty beyond such commands.
Not explicit; the focus is on dominion over the three worlds within the Kāśī-khaṇḍa narrative.
None.