Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये । अथवा जीविताकांक्षी तदिंद्रं शरणं व्रज

Transliteration

atha cedgarvaleśo'sti tadāyāhi samājaye | athavā jīvitākāṃkṣī tadiṃdraṃ śaraṇaṃ vraja

Translation

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये। अथवा जीविताकाङ्क्षी तदिन्द्रं शरणं व्रज॥

Word by Word

• अथ: then / now
• अथ: Sambandha/Discourse particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (sequencing particle)

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha/Condition (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (conditional particle)

• गर्वलेशः: a trace of pride
• गर्वलेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्वलेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः = गर्वस्य लेशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• आयाहि: come
• आयाहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• समाजये: to the assembly/meeting-place
• समाजये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समाजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (स्थानवाचक)

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha/Discourse particle (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• जीविताकाङ्क्षी: desiring life
• जीविताकाङ्क्षी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीवित + आकाङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्); समासः = जीवितस्य आकाङ्क्षी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (इन्द्रम्)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः (व्रज) कर्मरूपेण

• व्रज: go
• व्रज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Kālārātrī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A stern divine emissary offers an ultimatum: if pride remains, come to battle; if life is desired, seek Indra’s refuge. The asura stands tense, torn between ego and survival.

Characters & Entities

• Indra
• Kālārātrī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pride invites destruction; humility and surrender avert ruin—even for an enemy of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly mentioned; the verse is part of the Kāśī Khaṇḍa’s dharmic storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the instruction is ethical and strategic—abandon pride, choose surrender or face battle.