Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5
Devanagari script
ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैः सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णाः स्युश्च शिलोच्चयाः
Transliteration
ūruvegena taravaḥ pataṃti śikharaiḥ saha | yasya dordaṃḍaghātena cūrṇāḥ syuśca śiloccayāḥ
Translation
ऊरुवेगेन यस्य तरवः शिखरैः सह पतन्ति। यस्य दोर्दण्डघातेन शिलोच्चयाश्चूर्णिता भवेयुः॥
Word by Word
ऊरुवेगेनby the force of (his) thigh
ऊरुवेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऊरु + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (ऊरोः वेगः)
तरवःtrees
तरवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
शिखरैःwith their tops/peaks
शिखरैः:
Sahakari/Association (सह)
TypeNoun
Rootशिखर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahakari/Association (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (preposition-like, ‘with’)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
दोर्दण्डघातेनby the blow of his arm-club
दोर्दण्डघातेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदोर् + दण्ड + घात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (दोर्दण्डस्य घातः)
चूर्णाःpulverized
चूर्णाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (शिलोच्चयाः)
स्युःwould become/are (as if)
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
शिलोच्चयाःheaps of rocks
शिलोच्चयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिला + उच्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (शिलानाम् उच्चयाः)
Speaker
Skanda (deduced)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Bhārata
Visual Art Cues
Scene: A colossal asura’s thigh-rush fells trees; his arm-blows pulverize rocky outcrops; splintered trunks and stone dust fill the air; pramathas recoil.
Characters & Entities
G
GajāsuraFAQs
Physical power alone is not greatness; when divorced from dharma it becomes destructive and self-dooming.
The Kāśī setting is implicit via the Kāśīkhaṇḍa, but the verse does not name a particular tīrtha.
None.