Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

अथ श्रीकाशीखण्डोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वतीहृदयानन्द सर्वज्ञाङ्गभव प्रभो । किञ्चित्प्रष्टुमनाः स्वामिन् तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

सा दक्षप्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य च धर्मपत्नी। गरुत्मतः साध्वी जननी—कथं नु दास्यं प्राप्तवती सा॥

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

स्कन्द उवाच—हञ्जिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी। तदप्यहं समाख्यास्ये, निशामय महामते॥

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

पुरा कद्रूः कश्यपात् पुत्रान् शतं समजनयत्। विनता तु त्रयान् असूत—उलूकमरुणं तार्क्ष्यम्॥

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

मुने, पक्षिणां श्रेष्ठत्वात् कौशिको राज्यमाप्य अपि। निर्गुणत्वात् तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः॥

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

क्रूराक्षोऽयं दिवान्धोऽयं सदा वक्रनखस्त्वसौ। अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्॥

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

इत्येवं तस्य गुणगणान् पुनः पुनः प्रकीर्त्य खगाः । अद्यापि राज्ये स्वैराचारिणं कञ्चन नृपं न वृण्वते ॥

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

कौशिक, एवं तथावृत्ते पुत्रदर्शनलालसा । विनता तदा मध्यममण्डं प्रस्फोटयामास ॥

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

पूर्णे वर्षसहस्रे तु घटसम्भव, तदभेदितयौत्सुक्यात् । अष्टमके शतेऽण्डं सा प्रस्फोट्य व्यदारयत् ॥

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

तावत् तस्यातिमहसः शिशोः सर्वाणि गात्राणि । ऊर्वोरुपरि सिद्धानि दण्डान्तर्निवासिन इव ॥

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

अण्डान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना प्रसूः शापिता ॥

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

हे जनयित्रि! काद्रवेयान् स्वलीलया दृष्ट्वा, मातुरुत्सङ्गे क्रीडतः मम अण्डं त्वया द्विधा व्याधितम्।

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

तदनिष्पन्नसर्वाङ्गः, विहङ्गमे, त्वां शपामि—इह भुवि तेषामेव दासी भव; सपत्न्यङ्गे!

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

तच्छापात् वेपमाना पक्षिणी इदं प्रोवाच—अनूरो, मातुरङ्गज, मे शापावसानं ब्रूहि।

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

अनूरुरुवाच—तृतीयमण्डं मा भिन्धि; ह्यनिष्पन्नं ममेव तत्। अस्मिन्नण्डे यो भविष्यति, स ते दास्यं हरिष्यति।

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

इत्युक्त्वा स अरुणः उड्डीयानन्दकाननम् उड्डीय गच्छत्, यत्र विश्वेश्वरोऽपि पङ्गोः शुभां गतिं दद्यात्।

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनताया दास्यकारणम् । मुने प्रसङ्गतो वक्ष्येऽरुणस्यादित्यसम्भवम् ॥

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः ॥

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि ॥

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वान्तं विध्वंसयन्पुरः ॥

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजन्ति नराः सदा । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम् ॥

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

येऽर्चयिष्यन्ति सततम् अरुणादित्यसंज्ञकम् मामत्र, तेषां न दुःखं न दारिद्र्यं न पातकं भवति।

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

अरुणादित्यसेवनात् ते व्याधिभिर्नाभिभूयन्ते, नोपसर्गैश्च कैश्चन; शोकाग्निना न दह्यन्ते।

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

अथ स्यन्दनमारोप्य अरुणं रविर्नीतवान्; अद्यापि स सौररथे प्रातरेव समुद्यति।

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

यः प्रातरुत्थाय दिनेदिने अरुणाय ससूर्याय नमस्कारं कुर्यात्, तस्य दुःखभयं कुतः?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः शृणोति नरोत्तमः, तस्य कदाचन किंचिदपि दुष्कृतं न भविष्यति।

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

स्कन्द उवाच—वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु; तेऽहं कथयामि। यस्य श्रवणमात्रेण नरः पापक्रियासु न पतति।

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

पुरा वाराणस्यां वृद्धहारीतो नाम महातपाः। स्वतपःसमृद्ध्यर्थं रविं समाराधयामास।

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

भास्वतः शुभलक्षणां शुभदां मूर्तिं संस्थाप्य सः। विशालाक्ष्याः दक्षिणे दृढभक्तिसमन्वितः स्थितः।

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

तुष्टो ब्रध्नस्तस्मै वृद्धतपस्विने वरं ददौ। ‘अलं विलम्बेन; याचस्व—कस्ते वरो मया देयः?’ इति।

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

अथ प्रसन्नाद् द्युमणेर्मुनिर्वरमवृणीत। ‘यदि प्रसन्नो भगवान्, मे पुनर्यौवनं देहि’ इति।

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

स्थविरभावे तपःकर्तुं मम सामर्थ्यं न विद्यते। पुनस्तारुण्यमासाद्य पुनरुत्तमं तपश्चरिष्यामि॥

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु। तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि॥

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

ऋतेन तपसः क्वापि न लभ्याः ऐश्वर्यसंपदः। ध्रुवादिभिः पदं प्रापि केवलं तपसो बलात्॥

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

धिग्जरां प्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति। जरातुरेन्द्रियग्रामे स्त्रियोऽपि नयतः स्वसात्॥

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

वरं मरणमेवास्तु मा जरा त्वतिशोच्यकृत्। क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे॥

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

जितेन्द्रियाः दीर्घतपसे चिरमायुश्च काङ्क्षन्ति; दानार्थं धनं, वंशवृद्ध्यै पुत्रं, धर्मार्थं कलत्रं, मोक्षाय च विवेकबुद्धिं प्रार्थयन्ति।

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

ब्रध्नः स वृद्धस्य वार्धक्यदौर्बल्यं तत्क्षणादेवापहृत्य, तारुण्यं पुण्यसाधनहेतुं चारुतां च ददौ।

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

एवं स वृद्धहारीतो महामुनिर्वाराणस्यां ब्रध्नात् यौवनं संप्राप्य उग्रं तपश्चचार।

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

वृद्धेन तपस्विना हारीतेन यस्मादादित्य आराधितः, तस्मात् जरा-हर आदित्यः ‘वृद्धादित्यः’ इति स्मृतः।

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

हे घटोद्भव, वाराणस्यां वृद्धादित्यं समाराध्य, जरा-दुर्गतिरोगघ्नं तं प्राप्य बहवः सिद्धिमागताः।

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

वाराणस्यां स्थितं रविं वृद्धादित्यं नमस्कृत्य नरः। अभीप्सितां सिद्धिं लभते, न क्वचिदपि दुर्गतिं प्राप्नोति॥

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

स्कन्द उवाच—अतः परं शृणु मुने, केशवादित्यमुत्तमम्। यथा केशवं प्राप्य सविता तत्त्वज्ञानमवाप्तवान्॥

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

सप्ताश्वेन व्योम्नि सञ्चरमाणेन सविता वह्यमानः आदिकेशवः। एकदा दर्शिभावेन ऐश्वरं लिङ्गं पूजयामास॥

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

कौतुकादिव उत्तीर्य रविः हरेः समीपमुपाविशत्। निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः॥

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

अवसरं प्रतीक्षमाणः किंचित्प्रष्टुमना हरिम्। विसर्जितार्चं हरिं प्रणनाम कृताञ्जलिः॥

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

हरिः बहुमानपुरःसरं वचः प्राह—“स्वागतम्” इति। ततः स्वसमीपं नीत्वा, नतकन्धरं भास्वन्तं (सूर्यं) स्वाभ्याशे आसयामास।

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

अथ अवसरं समालोक्य लोकचक्षुः अधोक्षजं नत्वा, असुरारिणा कृतानुज्ञः सन्, विज्ञापयामास स्वाभिप्रायम्।

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

रविरुवाच—अन्तरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते। तवापि पूज्यः कोऽप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव॥

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत् त्वयि सर्वं प्रलीयते। त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे॥

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोऽस्म्यत्र तवान्तिकम्। किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्॥

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

इति सहस्रांशोः प्रोक्तं वचनं श्रुत्वा हृषीकेशः तं उच्चैः प्रशशंस; करसंज्ञया च सप्ताश्वं शनैः वारयामास।

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

श्रीविष्णुरुवाच—देवदेवो महादेवो नीलकण्ठ उमापतिः; स एवात्र पूज्यः, सर्वकारणकारणम्।

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

अत्र त्रिलोचनादन्यं यः समर्चयति अल्पधीः; स लोचनोऽपि विज्ञेयः लोचनाभ्यां विवर्जितः।

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः; मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोऽभवत्।

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

कालकालं समाराध्य भृङ्गी कालं जिगाय वै; शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्।

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

यः भूतेशः त्रिपुरं विजिग्ये, यश्च हेलयापि केषाञ्चित् मोक्षं ददाति—तं समभ्यर्च्य कः न पूज्यतमो भक्तो भवेत्?

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

त्रिजगज्जयहेतोः त्र्यक्षस्य आराधनं परम्; ब्रध्नसारं स्मरविद्विषं तं कः न आराधयेत्?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

यस्य अक्षिपक्ष्मसंकोचात् इदं जगत् संकोचमेत्य, विकासाच्च विकस्वरं भवति—सः कस्य न पूज्यतमः?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

अत्र शंभोर्लिङ्गं समभ्यर्च्य पुमान् सद्यः पुरुषार्थचतुष्टयं प्राप्नोति; नात्र विचारणा कार्या।

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

अत्र शांभवं लिङ्गं समर्च्य पुमान् क्षणादेव जन्मशतार्जितं पापपुञ्जं ध्रुवं जहाति।

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

किं किं न संभवेदत्र शिवलिङ्गसमर्चनात्। पुत्राः कलत्रं क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोऽप्यसंशयम्॥

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रशः। शिवलिङ्गार्चनादेकात् सत्यं सत्यं पुनःपुनः॥

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

अयमेव परो योगोऽयमेव परं तपः। अयमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिङ्गार्चनं यतः॥

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

यैर्लिङ्गं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः। कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने॥

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

सर्वं परित्यज्य यस्तु लिङ्गं शरणं गतः। न तं पापानि बाधन्ते महान्त्यपि दिवाकर॥

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

लिङ्गार्चने भवति वृद्धिः, भास्कर, अस्मिन् पुण्यक्षेत्रे तेषामेव; येषां पुनर्भवच्छेदं कर्तुं महेश्वरः संकल्पयति।

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

त्रिषु लोकेषु लिङ्गाराधनात् परं पुण्यं न विद्यते; लिङ्गस्नानाम्बुसेवनात् सर्वतीर्थाभिषेकफलमवाप्यते।

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

तस्मात् त्वमप्यर्क महेशितुर्लिङ्गं समर्चय; तेन परमां लक्ष्मीं महातेजोभिर्जृम्भणीं संप्राप्स्यसि।

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं सहस्रगुः तदारभ्य स्फाटिकं लिङ्गं विधाय, मुने, अद्यापि तं समर्चयति।

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वान् आदिकेशवं, अद्यापि तत्रोपतिष्ठते—आदिकेशवात् उत्तरेण स्थितः।

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

अतः काश्यां भक्ततमोनुदः केशवादित्यः समर्चितः सन् सदा मनसो वाञ्छितं फलं ददाति।

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

वाराणस्यां केशवादित्यमाराध्य नरोत्तमः परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्।

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

तत्र पादोदके तीर्थे कृतसर्वोदकक्रियः केशवादित्यं विलोक्य जन्मपातकैर्मुच्यते।

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारे यदा भवेत् तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशवसन्निधौ विशेषः पुण्यकालो भवति।

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

उषसि स्नात्वा मौनी सन् केशवादित्यपूजनात् सप्तजन्मार्जितात्पापात् तत्क्षणादेव मुक्तो भवति।

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

यद्यत् मया सप्तसु जन्मसु जन्मकृतं पापं कृतं, तत् सर्वं मे रोगं शोकं च सह माकरी-सप्तमी नाशयतु।

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मान्तरार्जितम्, मनोवाक्कायजं यच्च, ज्ञाताज्ञाते च यत् पुनः।

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके; सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि।

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

एतन्मन्त्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः; केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्।

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः; नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विन्दति।

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

स्कन्द उवाच—अतः परं शृणु मुने, विमलादित्यमुत्तमम्। हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्॥

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

उच्चदेशेऽभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः। स प्राक्तनकर्मयोगाद्विमले पथ्यविपर्यये स्थितः॥

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु। वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः॥

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

करवीरैर्जपाभिश्च गन्धकैः किंशुकैः शुभैः। रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्॥

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचम्पकोद्भवैः। कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचन्दनैः॥

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदतताम्बरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः ॥

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोऽभवत् ॥

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः ॥

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दण्डवद्भूमौ संप्रहृष्टतनूरुहः ॥

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वान्तविधूनन ॥

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

यदि प्रसन्नो भगवन् यदि मे वरो देयः, तदा त्वद्भक्तिनिष्ठानां कुष्ठं मा भून्मा च तदन्वये।

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

अन्येऽपि रोगा मा सन्तु, तेषां दरिद्रता मा भवेत्। त्वद्भक्तानां सहस्रधा कश्चिदपि सन्तापो मा भवतु।

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

श्रीसूर्य उवाच—तथास्त्विति महाप्राज्ञ; शृणु चान्यं वरमुत्तमम्। त्वयैव काश्यां महामते, एषा मूर्तिरेवं पूजिता।

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन। प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति।

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा। सर्वव्याधिनिहन्त्री च सर्वपापक्षयङ्करी।

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

इति वरान् दत्त्वा सूर्यस्तत्रैवाऽन्तरधीयत । विमला निर्मलतनुः सापि स्वभवनं ययौ ॥

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

इत्थं स विमलादित्यः वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति ॥

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः ॥

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति ॥

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

श्रुत्वाध्यायानिमान् पुण्यान् द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित् ॥

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

ततोऽहं तपश्चरिष्यामि यत् लोकद्वयमहत्त्वदं; त्वया प्रदत्तवरदानात् सर्वसंमतं यौवनं मया प्राप्तम्।