Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

अन्यानि मुक्तिक्षेत्राणि काशीप्राप्तिकराणि च । काशीं ध्यायमिमं श्रुत्वा नरो नियतमानसः । श्रावयित्वा द्विजांश्चापि श्रद्धाभक्तिसमन्वितान्

anyāni muktikṣetrāṇi kāśīprāptikarāṇi ca | kāśīṃ dhyāyamimaṃ śrutvā naro niyatamānasaḥ | śrāvayitvā dvijāṃścāpi śraddhābhaktisamanvitān

अन्यान्यपि मुक्तिक्षेत्राणि काशीप्राप्तिहेतवो भवन्ति। काशीं ध्यायन् नियतमानसो नरः इमं वृत्तान्तं श्रुत्वा, श्रद्धाभक्तिसमन्वितान् द्विजानपि श्रावयित्वा, काशीप्राप्त्यै मोक्षाय च पुण्यं लभते।

anyāniother
anyāni:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), बहुवचन (Plural)
mukti-kṣetrāṇiliberation-fields (holy places granting liberation)
mukti-kṣetrāṇi:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootmukti (प्रातिपदिक) + kṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), बहुवचन (Plural)
kāśī-prāpti-karāṇicausing attainment of Kāśī
kāśī-prāpti-karāṇi:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootkāśī (प्रातिपदिक) + prāpti (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Case 1/2), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
kāśīmKāśī
kāśīm:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootkāśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन (Singular)
dhyāyameditate (you should meditate)
dhyāya:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
imamthis
imam:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन (Singular)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन (Singular)
niyata-mānasaḥwith disciplined mind
niyata-mānasaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootniyata (कृदन्त/प्रातिपदिक) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), एकवचन (Singular)
śrāvayitvāhaving caused (others) to hear / having recited to
śrāvayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootśru (धातु) [णिच् causative: śrāvayati]
Formणिच्-क्त्वान्त अव्यय (causative gerund)
dvijānBrahmins / twice-born
dvijān:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भावक अव्यय (particle: also/even)
śraddhā-bhakti-samanvitānendowed with faith and devotion
śraddhā-bhakti-samanvitān:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootśraddhā (प्रातिपदिक) + bhakti (प्रातिपदिक) + samanvita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), बहुवचन (Plural)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context: Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A disciplined devotee seated in meditation, visualizing Kāśī’s ghāṭas and Viśvanātha, while a reciter chants the Kāśī-māhātmya to an assembly of śraddhā-bhakti-yukta Brāhmaṇas; the ‘inner pilgrimage’ mirrors the outer city.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
D
Dvija (twice-born)

FAQs

With faith, disciplined attention, and devotion, hearing and transmitting Kāśī’s māhātmya becomes a powerful means toward liberation-oriented merit.

Kāśī (Vārāṇasī) is central; other mukti-kṣetras are praised insofar as they become conduits leading to Kāśī.

Śravaṇa (hearing) and śrāvaṇa/pravacana (causing others—especially faithful dvijas—to hear/recite) of the Kāśī-māhātmya, along with meditation on Kāśī.