Adhyaya 6

Verse 1

पाराशर्य उवाच । शृणु सूत महाभाग कथां श्रुतिसहोदराम् । यां वै हृदि निधायेह पुरुषः पुरुषार्थभाक्

पाराशर्य उवाच—शृणु सूत महाभाग, कथां श्रुतिसहोदराम्; यां हृदि निधायैव पुरुषोऽत्र पुरुषार्थफलभाग्भवति।

Verse 2

ततः श्रीदर्श नानंद सुधाधाराधुनीं मुनिः । अवगाह्य सपत्नीकः परां मुदमवाप सः

ततः श्रीदर्शनानन्दसुधाधाराधुनीं मुनिरवगाह्य सपत्नीकः, परां मुदमवाप सः।

Verse 3

वह्निकुंडसमुद्भूत सूतनिर्मलमानस । शृणुष्वैकं पुरा विद्भिर्भाषितं यत्सुभा षितम्

वह्निकुण्डसमुद्भूत सूत निर्मलमानस, शृणुष्वैकं पुरा विद्भिर्भाषितं यत्सुभाषितम्।

Verse 4

परोपकरणं येषां जागर्ति हृदये सताम् । नश्यंति विपदस्तेषां संपदः स्युः पदेपदे

परोपकरणं येषां जागर्ति हृदये सताम्, नश्यन्ति विपदस्तेषां संपदः स्युः पदेपदे।

Verse 5

तीर्थस्नानैर्न सा शुद्धिर्बहुदानैर्न तत्फलम् । तपोभिरुग्रैस्तन्नाप्यमुपकृत्याय दाप्यते

तीर्थस्नानमात्रेण न शुद्धिः सम्पद्यते, न च बहुदानैस्तत्फलं लभ्यते। उग्रतपोभिरपि तद् न क्रेतुं शक्यते—यत् परोपकारेणैव सिध्यति॥

Verse 6

परोपकृत्या यो धर्मो धर्मो दानादिसंभवः । एकत्र तुलितौ धात्रा तत्र पूर्वो भवद्गुरुः

परोपकृत्याज्जातो यो धर्मः, दानादिसंभवोऽपि च यः। धात्रा यदा तुलितौ, तदा पूर्व एव गुरुतरो भवति॥

Verse 7

परिनिर्मथ्य वाग्जालं निर्णीतमिदमेव हि । नोपकारात्परो धर्मो नापकारादवं परम्

वाग्जालं परिनिर्मथ्य निर्णीतमिदमेव हि। नोपकारात्परो धर्मो नापकारादवम् परम्॥

Verse 8

उपकर्तुरगस्त्यस्य जातमेतन्निदर्शनम् । क्व तादृक्काशिजं दुःखं क्व तादृक्श्रीमुखेक्षणम्

उपकर्तुरगस्त्यस्य जातमेतन्निदर्शनम्। क्व तादृक्काशिजं दुःखं क्व तादृक्श्रीमुखेक्षणम्॥

Verse 9

करिकर्णाग्रचपलं जीवितं विविधं वसु । तस्मात्परोपकरणं कार्यमेकं विपश्चिता

करिकर्णाग्रचपलं जीवितं विविधं वसु। तस्मात्परोपकरणं कार्यमेकं विपश्चिता॥

Verse 10

यल्लक्ष्मीनाममात्राप्त्या नरो नो माति कुत्रचित् । साक्षात्समीक्ष्यतां लक्ष्मीं कृतकृत्यो भवन्मुनिः

यल्लक्ष्मीनाममात्रलाभेन नरो न क्वचिदपि विनश्यति। अतः साक्षात् लक्ष्मीमेव समीक्ष्यतां; हे मुने, तदा त्वं कृतकृत्यो भविष्यसि॥

Verse 11

गच्छन्यदृच्छयासोथ दूराच्छ्रीशैलमैक्षत । यत्र साक्षान्निवसति देवः श्रीत्रिपुरांतकः

स गच्छन् यदृच्छयासौ दूरात् श्रीशैलं ददर्श। यत्र साक्षान्निवसति देवः श्रीत्रिपुरान्तकः॥

Verse 12

उवाच वचनं पत्नीं तदा प्रीतमना मुनिः । इहस्थितैव पश्य त्वं कांते कांततरं परम्

तदा प्रीतमनाः मुनिः पत्नीं वचनमुवाच। इहस्थितैव पश्य त्वं, कान्ते, परं कान्ततरं तत्॥

Verse 13

श्रीशैल शिखरं श्रीमदिदंतद्यद्विलोकनात् । पुनर्भवो मनुष्याणां भवेत्र नभवेत्क्वचित्

श्रीशैलशिखरं श्रीमदिदं तद् यद्विलोकनात्। मनुष्याणां पुनर्भवो भवेत् न भवेत् क्वचित्॥

Verse 14

गिरि श्चतुरशीत्यायं योजनानां हि विस्मृतः । सर्वलिंगमयो यस्मादतः कुर्यात्प्रदक्षिणम्

अयं गिरिश्चतुरशीतियोजनविस्तीर्णो हि विस्मृतः। सर्वलिङ्गमयो यस्मादतः कुर्यात् प्रदक्षिणम्॥

Verse 15

लोपामुद्रोवाच । किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि यद्याज्ञा स्वामिनो भवेत् । ब्रूते हि याऽनुज्ञाता पत्या सा पतिता भवेत्

लोपामुद्रोवाच—किञ्चिद्विज्ञापयितुमिच्छामि, यदि स्वामिनोऽनुज्ञा भवेत्। पत्याननुज्ञाता या वदति, सा दोषभागिनी भवेदिति श्रूयते।

Verse 16

अगस्त्य उवाच । किं वक्तुकामा देवि त्वं ब्रूहि तत्त्वमशंकिता । न त्वादृशीनां वाक्यं हि पत्युः खेदाय जायते

अगस्त्य उवाच—देवि, किं वक्तुकामा त्वं? तत्त्वं ब्रूहि निःशङ्किता। त्वादृशीनां वाक्यं हि पत्युः खेदहेतुः कदाचन न भवति।

Verse 17

ततः पप्रच्छ सा देवी प्रणम्य मुनिमानता । सर्वेषां च हितार्थाय स्वसंदेहापनुत्तये

ततः सा देवी मुनिं प्रणम्य मानता पप्रच्छ—सर्वेषां हितार्थाय स्वसन्देहापनुत्तये च।

Verse 18

लोपामुद्रोवाच । श्रीशैलशिखरं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते । इदमेव हि सत्यं चेत्किमर्थं काशिरिष्यते

लोपामुद्रोवाच—श्रीशैलशिखरं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते इति श्रूयते। यदि तदेव सत्यं, तर्हि किमर्थं काशीं गमिष्यते?

Verse 19

अगस्तिरुवाच । आकर्णय वरारोहे सत्यं पृष्टं त्वयामले । निर्णीतमसकृच्चैतन्मुनिभिस्तत्त्वचिंतकैः

अगस्तिरुवाच—आकर्णय वरारोहे, अमले, त्वया सत्यं पृष्टम्। एतत् तत्त्वचिन्तकैर्मुनिभिरसकृन्निर्णीतमेव।

Verse 20

मुक्तिस्थानान्यनेकानि कृतस्तत्रापिनिर्णयः । तानि ते कथयाम्यत्र दत्तचित्ता भव क्षणम्

मुक्तिप्रदतीर्थस्थानान्यनेकानि सन्ति, तेषां तत्रैव निश्चयोऽपि कृतः। तानि तेऽहं इह कथयामि; क्षणमेकं दत्तचित्तो भव।

Verse 21

प्रथमं तीर्थराजं तु प्रयागाख्यं सुविश्रुतम् । कामिकं सर्वतीर्थानां धर्मकामार्थमोक्षदम्

प्रथमं तीर्थराजोऽयं प्रयागाख्यः सुविश्रुतः। सर्वतीर्थेषु काम्यतमः, धर्मकामार्थमोक्षप्रदः॥

Verse 22

नैमिषं च कुरुक्षेत्रं गंगाद्वारमवंतिका । अयोध्या मथुरा चैव द्वारकाप्यमरावती

नैमिषं कुरुक्षेत्रं च गङ्गाद्वारमवन्तिका। अयोध्या मथुरा चैव द्वारका चामरावती॥

Verse 23

सरस्वती सिंधुसंगो गंगासागरसंगमः । कांती च त्र्यंबकं चापि सप्तगोदावरीतटम्

सरस्वती सिंधुसङ्गश्च गङ्गासागर-सङ्गमः। कांती त्र्यंबकमेवापि सप्तगोदावरीतटम्॥

Verse 24

कालंजरं प्रभासश्च तथा बद रिकाश्रमः । महालयस्तथोंकारक्षेत्रं वै पौरुषोत्तमम्

कालञ्जरं प्रभासश्च तथा बदरिकाश्रमः। महालयस्तथोंकारक्षेत्रं वै पौरुषोत्तमम्॥

Verse 25

गोकर्णो भृगुकच्छश्च भृगुतुंगश्च पुष्करम् । श्रीपर्वतादि तीर्थानि धारातीर्थं तथैव च

गोकर्णं भृगुकच्छं च भृगुतुङ्गं च पुष्करम् । श्रीपर्वतादि तीर्थानि धारातीर्थं तथैव च—एतान्यपि मोक्षप्रसिद्धानि तीर्थानि परिगण्यन्ते ।

Verse 26

मानसान्यपि तीर्थानि सत्यादीनि च वै प्रिये । एतानि मुक्तिदान्येव नात्र कार्या विचारणा

मानसान्यपि तीर्थानि सत्यादीनि च वै प्रिये । एतानि मुक्तिदान्येव नात्र कार्या विचारणा ॥

Verse 27

गया तीर्थं च यत्प्रोक्तं पितॄणां हि मुक्तिदम् । पितामहानामृणतो मुक्तास्तत्तनया अपि

गया तीर्थं च यत्प्रोक्तं पितॄणां हि मुक्तिदम् । पितामहानामृणतो मुक्तास्तत्तनया अपि ॥

Verse 28

सधर्मिण्युवाच । मानसान्यपि तीर्थानि यान्युक्तानि महामते । कानि कानि च तानीह ह्येतदाख्यातुमर्हसि

सधर्मिण्युवाच । मानसान्यपि तीर्थानि यान्युक्तानि महामते । कानि कानि च तानीह ह्येतदाख्यातुमर्हसि ॥

Verse 29

अगस्त्य उवाच । शृणु तीर्थानि गदतो मानसानि ममानघे । येषु सम्यङ्नरः स्नात्वा प्रयाति परमां गतिम्

अगस्त्य उवाच । शृणु तीर्थानि गदतो मानसानि ममानघे । येषु सम्यङ्नरः स्नात्वा प्रयाति परमां गतिम् ॥

Verse 30

सत्यं तीर्थं क्षमा तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः । सर्वभूतदयातीर्थं तीर्थमार्जवमेव च

सत्यं तीर्थं क्षमा तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः । सर्वभूतदयातीर्थं तीर्थमार्जवमेव च ॥

Verse 31

दानं तीर्थं दमस्तीर्थं संतोषस्तीर्थमुच्यते । ब्रह्मचर्यं परं तीर्थं तीर्थं च प्रियवादिता

दानं तीर्थं दमस्तीर्थं संतोषस्तीर्थमुच्यते । ब्रह्मचर्यं परं तीर्थं तीर्थं च प्रियवादिता ॥

Verse 32

ज्ञानं तीर्थं धृतिस्तीर्थं तपस्तीर्थमुदाहृतम् । तीर्थानामपि तत्तीर्थं विशुद्धिर्मनसः परा

ज्ञानं तीर्थं धृतिस्तीर्थं तपस्तीर्थमुदाहृतम् । तीर्थानामपि तत्तीर्थं विशुद्धिर्मनसः परा ॥

Verse 33

न जलाप्लुतदेहस्य स्नानमित्यभिधीयते । स स्नातो यो दमस्नातः शुचिः शुद्धमनोमलः

न जलाप्लुतदेहस्य स्नानमित्यभिधीयते । स स्नातो यो दमस्नातः शुचिः शुद्धमनोमलः ॥

Verse 34

यो लुब्धः पिशुनः क्रूरो दांभिको विषयात्मकः । सर्वतीर्थेष्वपि स्नातः पापो मलिन एव सः

यो लुब्धः पिशुनः क्रूरो दांभिको विषयात्मकः । सर्वतीर्थेष्वपि स्नातः पापो मलिन एव सः ॥

Verse 35

न शरीर मल त्यागान्नरो भवति निर्मलः । मानसे तु मले त्यक्ते भवत्यंतः सुनिर्मलः

नरो न केवलं शरीरमलत्यागेन निर्मलो भवति। मानसे तु मले त्यक्ते स अन्तःकरणेऽतिशयेन निर्मलो भवति॥

Verse 36

जायंते च म्रियंते च जलेष्वेव जलौकसः । न च गच्छंति ते स्वर्गमविशुद्धमनोमलाः

जलौकसः प्राणिनो जलेष्वेव जायन्ते म्रियन्ते च। तथापि तेऽविशुद्धमनोमलाः स्वर्गं न गच्छन्ति॥

Verse 37

विषयेष्वति संरागो मानसो मल उच्यते । तेष्वेव हि विरागो स्य नैर्मल्यं समुदाहृतम्

विषयेष्वतिसंरागो मानसो मल इति कथ्यते। तेष्वेव विरागः स्यान्नैर्मल्यं इति समुदाहृतम्॥

Verse 38

चित्तमंतर्गतं दुष्टं तीर्थस्नानान्न शुद्ध्यति । शतशोथ जलैर्धौतं सुराभांडमिवाशुचि

चित्तमन्तर्गतं दुष्टं तीर्थस्नानैर्न शुद्ध्यति। शतशोऽपि जलैर्धौतं सुराभाण्डमिवाशुचि॥

Verse 39

दानमिज्यातपःशौचं तीर्थसेवा श्रुतं तथा । सर्वाण्येतान्यतीर्थानि यदि भावो न निर्मलः

दानमिज्यातपःशौचं तीर्थसेवा श्रुतं तथा। सर्वाण्येतान्यतीर्थानि यदि भावो न निर्मलः॥

Verse 40

निगृहीतेंद्रियग्रामो यत्रैव च वसेन्नरः । तत्र तस्य कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च

यत्र नरः निगृहीतेन्द्रियग्रामो वसति, तत्रैव तस्य कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च भवन्ति।

Verse 41

ज्ञानपूते ज्ञानजले रागद्वेषमलापहे । यः स्नाति मानसे तीर्थे स याति परमां गतिम्

ज्ञानपूते ज्ञानजले रागद्वेषमलापहे मानसे तीर्थे यः स्नाति, स परमां गतिं याति।

Verse 42

एतत्ते कथितं देवि मानसं तीर्थलक्षणम् । भौमानामपि तीर्थानां पुण्यत्वे कारणं शृणु

देवि, एतत्ते मानसं तीर्थलक्षणं कथितम्; अधुना भौमानामपि तीर्थानां पुण्यत्वे कारणं शृणु।

Verse 43

यथा शरीरस्योद्देशाः केचिन्मेध्यतमाः स्मृताः । तथा पृथिव्यामुद्देशाः केचित्पुण्यतमाः स्मृताः

यथा शरीरस्य केचिदुद्देशाः मेध्यतमाः स्मृताः, तथा पृथिव्यामपि केचिदुद्देशाः पुण्यतमाः स्मृताः।

Verse 44

प्रभावादद्भुताद्भूमेः सलिलस्य च तेजसः । परिग्रहान्मुनीनां च तीर्थानां पुण्यता स्मृता

भूमेः सलिलस्य च तेजसः अद्भुतप्रभावात्, मुनीनां च परिग्रहात्, तीर्थानां पुण्यता स्मृता।

Verse 45

तस्माद्भौमेषु तीर्थेषु मानसेषु च नित्यशः । उभयेष्वपि यः स्नाति स याति परमां गतिम

तस्माद्भौमेषु तीर्थेषु मानसेषु च नित्यशः । उभयेष्वपि यः स्नाति स याति परमां गतिम् ॥

Verse 46

अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च । अदत्त्वा कांचनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते

अनुपोष्य त्रिरात्राणि तीर्थान्यनभिगम्य च । अदत्त्वा काञ्चनं गाश्च दरिद्रो नाम जायते ॥

Verse 47

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति तीर्थभिगमनेन यत्

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति तीर्थभिगमनेन यत् ॥

Verse 48

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥

Verse 49

प्रतिग्रहादुपावृत्तः संतुष्टो येनकेनचित् । अहंकार विमुक्तश्च स तीर्थफलमश्नुते

प्रतिग्रहादुपावृत्तः सन्तुष्टो येनकेनचित् । अहंकारविमुक्तश्च स तीर्थफलमश्नुते ॥

Verse 50

अदंभको निरारंभो लघ्वाहारो जितेंद्रियः । विमुक्तसर्वसंगैर्यः स तीर्थफलमश्नुते

योऽदंभको निरारम्भो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः । सर्वसङ्गविमुक्तश्च स एव तीर्थफलमश्नुते ॥

Verse 52

अकोपनोऽमलमतिः सत्यवादी दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु सतीर्थफलमश्नुते । तीर्थान्यनुसरन्धीरः श्रद्दधानः समाहितः । कृतपापो विशुद्ध्येत किं पुनः शुद्धकर्मकृत्

अकोपनोऽमलमतिः सत्यवादी दृढव्रतः । आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते ॥ तीर्थान्यनुसरन्धीरः श्रद्धधानः समाहितः । कृतपापो विशुद्ध्येत किं पुनः शुद्धकर्मकृत् ॥

Verse 53

तिर्यग्योनि न वै गच्छेत्कुदेशे नैव जायते । न दुःखी स्यात्स्वर्गभाक्च मोक्षोपायं च विंदति

न तिर्यग्योनिमाप्नोति न कुदेशेऽपि जायते । न दुःखी स्यात् स्वर्गभाक् च मोक्षोपायं च विन्दति ॥

Verse 54

अश्रद्दधानः पापात्मा नास्तिकोऽच्छिन्नसंशयः । हेतुनिष्ठश्च पंचैते न तीर्थफलभागिनः

अश्रद्दधानः पापात्मा नास्तिकोऽच्छिन्नसंशयः । हेतुनिष्ठश्च पञ्चैते न तीर्थफलभागिनः ॥

Verse 55

तीर्थानि च यथोक्तेन विधिना संचरंति ये । सर्वद्वंद्वसहा धीरास्ते नराः स्वर्गभागिनः

तीर्थानि यथोक्तेन विधिना ये सञ्चरन्ति हि । सर्वद्वन्द्वसहा धीरास्ते नराः स्वर्गभागिनः ॥

Verse 56

तीर्थयात्रां चिकीर्षुः प्राग्विधायोपोषणं गृहे । गणेशं च पितॄन्विप्रान्साधूञ्छक्त्या प्रपूज्य च

तीर्थयात्रां कर्तुमिच्छन् पुरुषः प्रथमतः गृहे उपोषणं विधाय, ततः स्वशक्त्या गणेशं पितॄन् विप्रान् साधूंश्च सम्यक् प्रपूजयेत्।

Verse 57

कृतपारणको हृष्टो गच्छेन्नियमधृक्पुनः । आगत्याभ्यर्च्य पितॄन्यथोक्तफलभाग्भवेत्

कृतपारणकः हृष्टः नियमधृक् सन् पुनः गच्छेत्; आगत्य पितॄन् अभ्यर्च्य यथोक्तफलभाग् भवेत्।

Verse 58

न परीक्ष्यो द्विजस्तीर्थेष्वन्नार्थी भोज्य एव च । सक्तुभिः पिंडदानं च चरुणा पायसेन च

तीर्थेषु अन्नार्थी द्विजः न परीक्ष्यः; स एव भोज्यः। सक्तुभिः चरुणा पायसेन च पिण्डदानं कर्तुं शक्यते।

Verse 59

कर्तव्यमृषिभिर्दृष्टं पिण्याकेन गुडेन च । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यमर्घ्यावाहनवर्जितम्

ऋषिभिर्दृष्टं यत्, पिण्याकेन गुडेन च कर्तव्यम्। तत्र तीर्थे श्राद्धं प्रकर्तव्यम्, अर्घ्यावाहनवर्जितम्।

Verse 60

अकालेप्यथवा काले तीर्थे श्राद्धं च तर्पणम् । अविलंबेन कर्तव्यं नैव विघ्नं समाचरेत्

अकालेऽपि कालेऽपि तीर्थे श्राद्धं तर्पणं च अविलम्बेन कर्तव्यम्; विघ्नं नैव समाचरेत्।

Verse 61

तीर्थं प्राप्य प्रसंगेन स्नानं तीर्थे समाचरेत् । स्नानजं फलमाप्नोति तीर्थयात्राश्रितं स च

तीर्थं यद्यपि प्रसङ्गतः प्राप्यते, तथापि तत्र तीर्थस्नानं सम्यक् आचरेत्। तेन स्नानजन्यं पुण्यं लभते, तीर्थयात्राश्रितं च फलम् अपि प्राप्नोति।

Verse 62

नृणां पापकृतां तीर्थे पापस्य शमनं भवेत् । यथोक्तं फलदं तीर्थं भवेच्छ्रद्धात्मनां नृणाम्

पापकृतां नृणां तीर्थे पापशमनं भवति। श्रद्धात्मनां नृणां तु तीर्थं यथोक्तं फलं ददाति।

Verse 63

षोडशांशं स लभते यः पराथं च गच्छति । अर्धं तीर्थफलं तस्य यः प्रसंगेन गच्छति

यः परार्थं तीर्थं गच्छति स षोडशांशं फलम् एव लभते। यः प्रसङ्गेन गच्छति तस्य तीर्थफलं अर्धं भवति।

Verse 64

कुश प्रतिकृतिं कृत्वा तीर्थवारिणि मज्जयेत् । मज्जयेच्च यमुद्दिश्य सोष्टमांशं लभेत वै

कुशैः प्रतिकृतिं कृत्वा तीर्थवारिणि तां मज्जयेत्। यममुद्दिश्य मज्जयेत् चेत् स तीर्थपुण्यस्य अष्टमांशं लभते वै।

Verse 65

तीर्थोपवासः कर्तव्यः शिरसो मुंडनं तथा । शिरोगतानि पापानि यांति मुंडनतो यतः

तीर्थे उपवासः कर्तव्यः, शिरसो मुण्डनं तथा। मुण्डनात् शिरोगतानि पापानि यतः प्रयान्ति।

Verse 66

यदह्नि तीर्थप्राप्तिः स्यात्ततोह्नः पूर्ववासरे । उपवासस्तु कर्तव्यः प्राप्ताह्नि श्राद्धदो भवेत्

यस्मिन्नहनि तीर्थप्राप्तिर्भवेत् तस्मात् पूर्वदिने उपवासः कर्तव्यः। प्राप्तदिने तु श्राद्धं पितृतर्पणं च कर्तव्यम्।

Verse 67

तीर्थप्रसंगात्तीर्थांगमप्युक्तं त्वत्पुरोमया । स्वर्गसाधनमेवैतन्मोक्षोपायश्च वै भवेत्

तीर्थप्रसङ्गेन मया त्वत्पुरतः तीर्थाङ्गमपि कथितम्। एतदेव स्वर्गसाधनं, मोक्षोपायश्च निश्चयेन भवति।

Verse 68

काशीकांती च मायाख्या त्वयोध्याद्वारवत्यपि । मथुरावंतिका चैताः सप्त पुर्योत्र मोक्षदाः

काशी काञ्ची च मायाख्या त्वयोध्या द्वारवत्यपि। मथुरा चावन्तिका चैताḥ सप्त पुर्यः इह मोक्षदाः॥

Verse 69

श्रीशैलो मोक्षदः सर्वः केदारोपि ततोऽधिकः । श्रीशैलाच्चापि केदारात्प्रयागं मोक्षदं परम्

श्रीशैलः सर्वथा मोक्षदः; केदारोऽपि ततोऽधिकः। श्रीशैलात् केदाराच्चापि प्रयागः परमं मोक्षदं तीर्थम्।

Verse 70

प्रयागादपि तीर्थाग्र्यादविमुक्तं विशिष्यते । यथाविमुक्ते निर्वाणं न तथाक्वाप्यसंशयम्

प्रयागादपि तीर्थाग्र्यात् अविमुक्तं विशिष्यते। यथाविमुक्ते निर्वाणं न तथा क्वाप्यसंशयम्॥

Verse 73

अन्यानि मुक्तिक्षेत्राणि काशीप्राप्तिकराणि च । काशीं ध्यायमिमं श्रुत्वा नरो नियतमानसः । श्रावयित्वा द्विजांश्चापि श्रद्धाभक्तिसमन्वितान्

अन्यान्यपि मुक्तिक्षेत्राणि काशीप्राप्तिहेतवो भवन्ति। काशीं ध्यायन् नियतमानसो नरः इमं वृत्तान्तं श्रुत्वा, श्रद्धाभक्तिसमन्वितान् द्विजानपि श्रावयित्वा, काशीप्राप्त्यै मोक्षाय च पुण्यं लभते।

Verse 74

क्षत्रियान्धर्मनिरतान्वैश्यान्सन्मार्गवर्तिनः । शूद्रान्द्विजेषु भक्तांश्च निष्पापो जायते द्विजः

धर्मनिरतान् क्षत्रियान्, सन्मार्गवर्तिनो वैश्यान्, द्विजेषु भक्तान् शूद्रांश्च यदा तत्र प्रवृत्तान् पश्यति, तदा द्विजो निष्पापो जायते।