Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39
Devanagari script
कुरंगखुररूपोयश्चुल्लिकोदरसन्निभः । रोमशो विवृतास्यश्च दृश्यनासोतिदुर्भगः
Transliteration
kuraṃgakhurarūpoyaścullikodarasannibhaḥ | romaśo vivṛtāsyaśca dṛśyanāsotidurbhagaḥ
Translation
कुरङ्गखुररूपो यः, चुल्लिकोदर-सन्निभः। अतिरोमश्च विवृतास्यः, दृश्यनासोऽतिदुर्भगः स्मृतः॥
Word by Word
कुरंगखुररूपःhaving the form of a deer’s hoof
कुरंगखुररूपः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootकुरङ्ग-खुर-रूप (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कुरङ्गस्य खुरस्य रूपम् इव)
यःwho/which
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
चुल्लिकोदरसन्निभःresembling the belly of a small pot (cullikā)
चुल्लिकोदरसन्निभः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचुल्लिका-उदर-सन्निभ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (चुल्लिकायाः उदरस्य सन्निभः/सदृशः)
रोमशःhairy
रोमशः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootरोमश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विवृतास्यःwith an open mouth
विवृतास्यः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootविवृत (कृदन्त; √वृ/वृत्) + आस्य (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विवृतम् आस्यं यस्य)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दृश्यनासःhaving a visible nose
दृश्यनासः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootदृश्य (कृदन्त; √दृश्) + नास (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दृश्या नासा यस्य)
अतिvery, exceedingly
अति:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier)
दुर्भगःugly, ill-favored
दुर्भगः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootदुर्भग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A cautionary teaching scene: the narrator contrasts auspicious lotus imagery with inauspicious animal/utensil metaphors (deer hoof, small pot belly), rendered symbolically as emblems on a teaching board or manuscript illustration.
Characters & Entities
S
SkandaA
AgastyaK
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
It reflects a traditional system of interpreting bodily forms as auspicious/inauspicious; it is not the principal dharma message of the Kāśī-māhātmya.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.