Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22
Devanagari script
प्रदेशिनी भवेद्यस्या अंगुष्ठाव्यतिरेकिणी । कन्यैव कुलटा सा स्यादेष एव विनिश्चयः
Transliteration
pradeśinī bhavedyasyā aṃguṣṭhāvyatirekiṇī | kanyaiva kulaṭā sā syādeṣa eva viniścayaḥ
Translation
प्रदेशिनी भवेद्यस्या अङ्गुष्ठाव्यतिरेकिणी। कन्यैव कुलटा सा स्यादेष एव विनिश्चयः॥
Word by Word
प्रदेशिनीindex finger
प्रदेशिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रदेशिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (index finger)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यस्याःof whom/whose
यस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अंगुष्ठाव्यतिरेकिणीexcluding the thumb
अंगुष्ठाव्यतिरेकिणी:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअंगुष्ठ + व्यतिरेकिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अंगुष्ठात् व्यतिरेकिणी (separate from/excluding the thumb)
कन्याa maiden
कन्या:
Karta (Subject complement/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
कुलटाunchaste woman
कुलटा:
Karta (Subject complement/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकुलटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एषःthis
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात
विनिश्चयःdetermination/decision
विनिश्चयः:
Karta (Subject complement/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootविनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī-kṣetra (general context)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A close-up of feet showing the index toe extending beyond the big toe; a caption-like label ‘Pradeśinī’; a moralizing backdrop of a household threshold and a distant Kāśī shrine.
Characters & Entities
S
SkandaK
Kāśī (Vārāṇasī)P
PradeśinīFAQs
It reflects a traditional omen-based moral reading of bodily signs, ultimately pointing to the Purāṇic concern for ethical conduct and self-restraint.
Kāśī is the larger sacred frame of the Kāśīkhaṇḍa, though this verse is not directly describing a tīrtha.
None.