Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63
Devanagari script
इतोरण्यात्ततो याति ततोरण्यादितो व्रजेत् । वनाद्वनांतरं भ्रांत्वा खिन्नः सोपि वनेचरः
Transliteration
itoraṇyāttato yāti tatoraṇyādito vrajet | vanādvanāṃtaraṃ bhrāṃtvā khinnaḥ sopi vanecaraḥ
Translation
इतोऽरण्यात् ततो याति ततोऽरण्यादितो व्रजेत्। वनाद्वनान्तरं भ्रान्त्वा खिन्नोऽभवत् स वनेचरः॥
Word by Word
इतःfrom here
इतः:
Source marker (अपादानार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'from here')
अरण्यात्from the forest
अरण्यात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
ततःthen/from there
ततः:
Discourse/sequence (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'then/from there')
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen/from there
ततः:
Sequence marker (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (from there/then)
अरण्यात्from the forest
अरण्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
इतःto here
इतः:
Direction marker (दिशा/गति)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय (to here/from here; here: 'to this side')
व्रजेत्would go/should go
व्रजेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
वनात्from a forest
वनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
वन-अन्तरम्another forest/forest-interior
वन-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वन + अन्तर)
भ्रान्त्वाhaving wandered
भ्रान्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having wandered'
खिन्नःweary
खिन्नः:
Karta-qualifier (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootखिन्न (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Emphasis/association (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: 'also/even')
वनेचरःthe forest-dweller
वनेचरः:
Karta-apposition (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootवनेचर (प्रातिपदिक; वन + चर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः
Speaker
Narrative voice (Skanda relating to Agastya)
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis / addressed to 'muni'
Visual Art Cues
Scene: A sequence-like scene: the same ascetic appears multiple times along different forest paths, suggesting looping travel; his posture slumps with fatigue as dusk approaches.
Characters & Entities
V
vanecaraA
araṇyaFAQs
Aimless wandering symbolizes inner confusion; without right guidance, effort becomes fatigue.
No specific tirtha is named; the verse is part of the Kāśī Khaṇḍa’s moral narrative.
None.