Adhyaya 23
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 23

Adhyaya 23

अध्यायेऽस्मिन् शिवशर्मा नाम ब्राह्मणः सत्यलोके ब्रह्माणं पप्रच्छ। ब्रह्मा तस्य प्रश्नं सम्यगनुज्ञाय विष्णुगणान् प्रति प्रेषयति, तेषां सर्वविषयज्ञानं वर्णयन्। ते वैकुण्ठं प्रति गच्छन्तोऽपि शिवशर्मणा पुनः पृष्टाः सन्तः सप्तपुरीः—अयोध्यां मथुरां मायापुरीं (हरिद्वारम्) काशीम् काञ्चीम् अवन्तीं द्वारावतीं च—कीर्तयन्ति, तथा काशीमुक्तिविशेषस्य कारणं विवृण्वन्ति। ततः लोकानां क्रमो निरूप्यते—भूर्भुवःस्वर्महर्जनस्तपःसत्यलोकपर्यन्तं, सत्यलोकात् परं वैकुण्ठं, ततोऽपि परं कैलासं च निर्दिश्यते; एवं विश्वस्य सोपानक्रमे काश्याः तारकत्वं प्रतिष्ठाप्यते। अनन्तरं तत्त्वोपदेशः प्रवर्तते—शिवः स्वेच्छाधीशः परब्रह्म, वाङ्मनसातीतः, तथापि मूर्तिरूपेण प्रकटः। मुख्यं सिद्धान्तवचनं—हरिहरयोः ऐक्यं, न तयोः कश्चिद्भेदः। अन्ते शिवः विष्णुं राज्यमण्डले अभिषिञ्चति, इच्छाक्रियाज्ञानशक्तित्रयं दत्त्वा शासनकार्याणि नियोजयति, मायां च प्रददाति। फलश्रुतौ अस्य पाठः उत्सवविवाहाभिषेकगृहप्रवेशादिषु प्रशस्यते; सन्तानधनारोग्यबन्धमोचनं, अमङ्गलशमनं च फलमिति प्रतिपाद्यते।

Shlokas

Verse 1

शिवशर्मोवाच । सत्यलोकेश्वर विधे सर्वेषां प्रपितामह । किंचिद्विज्ञप्तुकामोस्मि न भयाद्वक्तुमुत्सहे

शिवशर्मोवाच—सत्यलोकाधिप विधे सर्वेषां प्रपितामह। किञ्चिद्विज्ञापयितुमिच्छामि; भयात्तु वक्तुं नोत्सहे॥

Verse 2

ब्रह्मोवाच । यत्त्वं प्रष्टुमना विप्र ज्ञातं ते तन्मनोगतम् । पिपृच्छिषुस्त्वं निर्वाणं गणौ तत्कथयिष्यतः

ब्रह्मोवाच—यत्त्वं प्रष्टुमना विप्र, तन्मनोगतं मया ज्ञातम्। निर्वाणं पृच्छ; इमौ गणौ तत्ते कथयिष्यतः॥

Verse 3

नेतयोर्विष्णुगणयोरगोचरमिहास्ति हि । सर्वमेतौ विजानीतो यत्किंचिद्ब्रह्मगो लके

एतयोर्विष्णुगणयोः अगोचरं न किञ्चिदिहास्ति हि। ब्रह्मलोकगतं यत्किञ्चिदस्ति, सर्वमेतौ विजानीतः॥

Verse 4

इत्युक्त्वा सत्कृतास्ते वै ब्रह्मणा भगवद्गणाः । प्रणम्य लोककर्तारं तेऽपि हृष्टाः प्रतस्थिरे

इत्युक्त्वा ब्रह्मणा ते वै भगवद्गणाः सत्कृताः। लोककर्तारं प्रणम्य तेऽपि हृष्टाः प्रतस्थिरे॥

Verse 5

पुनः स्वयानमारुह्य वैकुंठमभितो ययुः । गच्छतापि पुनस्तत्र द्विजेनापृच्छितौ गणौ

पुनः स्वयानमारुह्य वैकुण्ठमभितो ययुः। गच्छतापि पुनस्तत्र द्विजेनापृच्छितौ गणौ॥

Verse 6

शिवशर्मोवाच । कियद्दूरे वयं प्राप्ता गंतव्यं च कियत्पुनः । पृच्छाम्यन्यच्च वां भद्रौ ब्रूतं प्रीत्या तदप्यहो

शिवशर्मोवाच— वयं कियद्दूरं प्राप्ताः, गन्तव्यं च कियत् पुनः? अन्यच्च वां पृच्छामि, भद्रौ; तत् अपि प्रीत्या स्नेहेन च ब्रूतम्।

Verse 7

कांच्यवंती द्वारवती काश्ययोध्या च पंचमी । मायापुरी च मथुरा पुर्यः सप्त विमुक्तिदाः

काञ्च्यवन्ती द्वारवती काशी चायोध्या पञ्चमी। मायापुरी च मथुरा—एताः सप्त पुर्यो विमुक्तिदाः॥

Verse 8

विहाय षट्पुरीश्चान्याः काश्यामेवप्रतिष्ठिता । मुक्तिर्विश्वसृजा तत्किं मम मुक्तिर्न संप्रति

अन्याः षट्पुरीर्विहाय, काश्यामेव प्रतिष्ठिता। विश्वसृजा तथा मुक्तिः; तत्किं मम मुक्तिर्न संप्रति?

Verse 9

इति सर्वं मम पुरः प्रसादाद्वक्तुमर्हतम् । इति तद्वाक्यमाकर्ण्य गणावूचतुरादरात्

एवं सर्वं मम पुरः प्रसादाद्वक्तुमर्हतम्। इति तद्वाक्यमाकर्ण्य, गणावूचतुरादरात्॥

Verse 10

गणावूचतुः । यथार्थं कथयावस्ते यत्पृष्टं भवतानघ । विष्णुप्रसादाज्जानीवो भूतंभाविभवत्तथा

गणावूचतुः— यथार्थं कथयावस्ते यत्पृष्टं भवतानघ। विष्णुप्रसादाज्जानीवो भूतं भावि भवत्तथा॥

Verse 11

विप्रावभासते यावत्किरणैः पुष्पवंतयोः । तावतीभूः समुद्दिष्टा ससमुद्राद्रि कानना

विप्र! यावत् पुष्पवत्यां भूमौ सूर्यकिरणानां प्रभा प्रसरेत्, तावती एव भूमेः परिधिः समुद्र-द्वीप-गिरि-काननैः सह निर्दिष्टा।

Verse 12

वियच्च तावदुपरि विस्तारपरिमंडलम् । योजनानां च नियुते भूमेर्भानुर्व्यवस्थितः

तस्योपरि वियतः विस्तारः परिमण्डलवत् महावृत्ताकारः; भूमेः दशसहस्रयोजनदूरे भानुः स्थितो व्यवस्थितः।

Verse 13

भानोः सकाशादुपरि लक्षे लक्ष्यः क्षपाकरः । नक्षत्रधं डलं सोमाल्लक्षयोजनमुच्छ्रितम्

भानोः सकाशादुपरि लक्षयोजनदूरे क्षपाकरः सोमो लक्ष्यः; सोमादपि नक्षत्रधामण्डलं लक्षयोजनमुच्छ्रितम्।

Verse 14

उडुमंडलतः सौम्य उपरिष्टाद्द्विलक्षतः । द्विलक्षे तु बुधाच्छुक्रः शुक्राद्भौमो द्विलक्षके

उडुमण्डलतः सौम्यः उपरिष्टाद् द्विलक्षयोजनदूरे; द्विलक्षे तु बुधात् शुक्रः, शुक्राद् भौमः द्विलक्षके स्थितः।

Verse 15

माहेयादुपरिष्टाच्च सुरेज्यो नियुतद्वये । द्विलक्षयोजनोत्सेधः सौरिर्देवपुरोहितात्

माहेयादुपरिष्टात् सुरेज्यः नियुतद्वये स्थितः; देवपुरोहितात् सौरिः द्विलक्षयोजनोत्सेधेन उन्नतः।

Verse 16

दशायुतसमुच्छ्रायं सौरेः सप्तर्षिमंडलम् । सप्तर्षिभ्यः सहस्राणां शतादूर्ध्वं ध्रुवस्थितः

सौरेरूर्ध्वं दशायुतसमुच्छ्रायं सप्तर्षिमण्डलं विराजते; सप्तर्षिभ्यः शतसहस्रयोजनान्युपरि ध्रुवो निश्चलः स्थितः।

Verse 17

पादगम्यं हि यत्किंचिद्वस्त्वस्ति धरणीतले । तद्भूर्लोक इति ख्यातः साब्धिद्वीपाद्रिकाननम्

धरणीतले पादगम्यं यत्किञ्चिदस्ति, तत् ‘भूर्लोक’ इति ख्यातम्—साब्धिद्वीपाद्रिकाननम्।

Verse 18

भूर्लोकाच्च भुवर्लोको ब्रध्नावधिरुदाहृतः । आदित्यादाध्रुवं विप्र स्वर्लोक इति गीयते

भूर्लोकादूर्ध्वं भुवर्लोको ब्रध्नावधिरुदाहृतः; आदित्यादाध्रुवं, विप्र, स्वर्लोक इति गीयते।

Verse 19

महर्लोकः क्षितेरूर्ध्वमेककोटिप्रमाणतः । कोटिद्वये तु संख्यातो जनो भूर्लोकतो जनैः

क्षितेरूर्ध्वं महर्लोकः एककोटिप्रमाणतः; भूर्लोकतो जनैः कोटिद्वये जनो लोकः संख्यातः।

Verse 20

चतुष्कोटिप्रमाणस्तु तपोलोकोऽस्ति भूतलात् । उपरिष्टात्क्षितेरष्टौ कोटयः सत्यमीरितम्

भूतलात् चतुष्कोटिप्रमाणस्तपोलोकोऽस्ति; क्षितेरुपरिष्टादष्टौ कोटयः सत्यमिति ईरितम्।

Verse 21

सत्यादुपरि वैकुंठो योजनानां प्रमाणतः । भूर्लोकात्परिसंख्यातः कोटिषोडशसंमितः

सत्यलोकादुपरि वैकुण्ठोऽस्ति योजनप्रमाणतः । भूर्लोकात् तस्य दूरीभावः कोटिषोडशसंमितः ॥

Verse 22

यत्रास्ते श्रीपतिः साक्षात्सर्वेषामभयप्रदः । ततस्तु षोडशगुणः कैलासोऽस्ति शिवालयः

यत्र श्रीपतिः साक्षात् सर्वेषामभयप्रदः आस्ते । ततः परं षोडशगुणो कैलासः शिवालयोऽस्ति ॥

Verse 23

पार्वत्या सहितः शंभुर्गजास्य स्कंद नंदिभिः । यत्र तिष्ठति विश्वेशः सकलः स परः स्मूतः

पार्वत्या सहितः शम्भुः गजास्य-स्कन्द-नन्दिभिः सह । यत्र तिष्ठति विश्वेशः सकलः स परः स्मृतः ॥

Verse 24

तस्य देवस्य खेलोऽयं स्वलीला मूर्तिधारिणः । स विश्वेश इति ख्यात स्तस्याज्ञाकृदिदं जगत्

तस्य देवस्य मूर्तिधारिणः स्वलीलया अयं खेलः । स विश्वेश इति ख्यातः तस्याज्ञाकृत् इदं जगत् ॥

Verse 25

सर्वेषां शासकश्चासौ तस्य शास्ता न चापरः । स्वयं सृजति भूतानि स्वयं पाति तथात्ति च

स एव सर्वेषां शासकः तस्य शास्ता न चापरः । स्वयं सृजति भूतानि स्वयं पाति तथात्ति च ॥

Verse 26

सर्वज्ञ एकः स प्रोक्तः स्वेच्छाधीन विचेष्टितः । तस्य प्रवतर्कः कोपि नहि नैव निवर्तकः

सर्वज्ञः स एक एव प्रभुः प्रोक्तः, स्वेच्छाधीन-विचेष्टितः। तस्य कश्चित् प्रवतर्को नास्ति, न च कश्चिद् निवर्तकः॥

Verse 27

अमूर्तं यत्परं ब्रह्म समूर्तं श्रुतिचोदितम् । सर्वव्यापि सदा नित्यं सत्यं द्वैतविवर्जितम्

यत् परं ब्रह्म अमूर्तं, तत् समूर्तमपि श्रुतिचोदितम्। सर्वव्यापि सदा नित्यं, सत्यं द्वैतविवर्जितम्॥

Verse 28

सर्वेभ्यः कारणेभ्यश्च परात्परतरं परम् । आनंदं ब्रह्मणो रूपं श्रुतयो यत्प्रचक्षते

सर्वेभ्यः कारणेभ्यश्च परात् परतरं परम्। आनन्दं ब्रह्मणो रूपं श्रुतयो यत् प्रचक्षते॥

Verse 29

संविदं तेन यं वेदा विष्णुर्वेद न वै विधिः । यतो वाचो निवर्तंते ह्यप्राप्य मनसा सह

यया संविदा वेदाः ज्ञायन्ते, तां विष्णुर्वेद न वै विधिः। यतो वाचो निवर्तन्ते, मनसा सह अप्राप्य हि॥

Verse 30

स्वयंवेद्यः परं ज्योतिः सर्वस्य हृदि संस्थितः । योगिगम्यस्त्वनाख्येयो यः प्रमाणैकगोचरः

स्वयंवेद्यं परं ज्योतिः सर्वस्य हृदि संस्थितम्। योगिगम्यं त्वनाख्येयं, यत् प्रमाणैकगोचरम्॥

Verse 31

नानारूपोप्यरूपो यः सर्वगोपि न गोचरः । अनंतोप्यंतक वपुः सर्ववित्कर्मवर्जितः

यो नानारूपोऽप्यरूप एव, सर्वगतोऽपि न गोचरः; अनन्तोऽप्यन्तकवपुः, सर्ववित् कर्मवर्जितः—स एव प्रभुः।

Verse 32

तस्येदमैश्वरं रूपं खंडचंद्रावतंसकम् । तमालश्यामलगलं स्फुरद्भालविलोचनम्

तस्यैतद् ऐश्वर्यरूपं खण्डचन्द्रावतंसकम्; तमालश्यामलगलं स्फुरद्भालविलोचनम्।

Verse 33

लसद्वामार्धनारीकं कृतशेषशुभांगदम् । गंगातरंगसत्संग सदाधौतजटातटम्

लसद्वामार्धनारीकं कृतशेषशुभाङ्गदम्; गङ्गातरङ्गसत्सङ्गसदाधौतजटातटम्।

Verse 34

स्मरांगरजःपुंज पूजितावयवोज्ज्वलम् । विचित्रगात्रविधृतमहाव्यालविभूषणम्

स्मराङ्गरजःपुञ्जपूजितावयवोज्ज्वलं विचित्रगात्रविधृतमहाव्यालविभूषणम्।

Verse 35

महोक्षस्यंदनगमं विरुताजगवायुधम् । गजाजिनोत्तरासंगं दशार्धवदनं शुभम्

महोक्षस्यन्दनगमं विरुताजगवायुधम्; गजाजिनोत्तरासङ्गं दशार्धवदनं शुभम्।

Verse 36

उत्त्रासित महामृत्यु महाबलगणावृतम् । शरणार्थिकृतत्राणं नत निर्वाणकारणम् । मनोरथपथातीतं वरदानपरायणम्

महामृत्युमप्युत्त्रासयन् महाबलगणैः परिवृतः। शरणागतानां त्राणकर्ता, नतानां निर्वाणहेतुः। मनोरथपथातीतो वरदानपरायणः॥

Verse 37

तस्य तत्त्वस्वरूपस्य रूपातीतस्य भो द्विज । परावरे रुद्ररूपे सर्वेव्याप्यावतिष्ठत

भो द्विज, तस्य तत्त्वस्वरूपस्य रूपातीतस्य च। परावरे रुद्ररूपे सर्वव्याप्यवस्थितिः॥

Verse 38

निराकारोपि साकारः शिव एव हि कारणम । मुक्तये भुक्तये वापि न शिवान्मोक्षदो परः

निराकारोऽपि साकारः शिव एव हि कारणम्। मुक्तये भुक्तये वापि न शिवात् परमो मोक्षदः॥

Verse 39

यथा तेनाखिलं ह्येतत्पार्वतीपतिसात्कृतम । इदं चराचरं सर्वं दृश्यादृश्यमरूपिणा

यथा तेनाखिलं विश्वं पार्वतीपतिना स्वीकृतम्। इदं चराचरं सर्वं दृश्यादृश्यं च निरूपिणा॥

Verse 40

तथा मृडानीकांतेन विष्णुसादखिलंजगत । विधाय क्रीड्यते विप्र नित्यं स्वच्छंद लीलया

तथा मृडानीकान्तेन विष्णुसात् कृतमखिलं जगत्। विधाय क्रीड्यते विप्र नित्यं स्वच्छन्दलीलया॥

Verse 41

यथाशिवस्तथा विष्णुर्यथाविष्णुस्तथा शिवः । अंतरं शिवविष्ण्वोश्च मनागपि न विद्यते

यथाशिवस्तथा विष्णुर्यथाविष्णुस्तथा शिवः। शिवविष्ण्वोः मध्ये मनागप्यन्तरं न विद्यते॥

Verse 42

आहूय पूर्वं ब्रह्मादीन्समस्तान्देवतागणान् । विद्याधरोरगादींश्च सिद्धगंधर्वचारणान्

आहूय पूर्वं ब्रह्मादीन्समस्तान्देवतागणान्। विद्याधरोरगादींश्च सिद्धगन्धर्वचारणान्॥

Verse 43

निजसिंहासनसमं कृत्वा सिंहासनं शुभम् । उपवेश्य हरिं तत्र च्छत्रं कृत्वा मनोहरम्

निजसिंहासनसमं कृत्वा सिंहासनं शुभम्। उपवेश्य हरिं तत्र छत्रं कृत्वा मनोहरम्॥

Verse 44

श्लक्ष्णं कोटिशलाकं च विश्वकर्मविनिर्मितम् । पांडुरं रत्नदंडं च स्थूलमुक्तावलंबितम्

श्लक्ष्णं कोटिशलाकं च विश्वकर्मविनिर्मितम्। पाण्डुरं रत्नदण्डं च स्थूलमुक्तावलम्बितम्॥

Verse 45

कलशेन विचित्रेण ह्युपरिष्टाद्विराजितम् । सहस्रयोजनायामं सर्वरत्नमयं शुभम्

कलशेन विचित्रेण ह्युपरिष्टाद्विराजितम्। सहस्रयोजनायामं सर्वरत्नमयं शुभम्॥

Verse 46

पट्टसूत्रमयैरम्यैश्चामरैश्च परिष्कृतम् । राजाभिषेकयोग्यैश्च द्रव्यैः सर्वौषधादिभिः

पट्टसूत्रमयै रम्यैश्चामरैः समलङ्कृतं, राजाभिषेकयोग्यैश्च द्रव्यैः सर्वौषधादिभिः समुपेतम्।

Verse 47

प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पंचकुंभैर्मनोहरैः । सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिर्मंत्रैः स्वयमुपस्थितैः

प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पूर्णैः पञ्चकुम्भैर्मनोहरैः, सिद्धार्थाक्षतदूर्वाभिर्मन्त्रैश्च स्वयमेवोपस्थितैरिव समन्वितम्।

Verse 48

देवानां च तथर्षीणां सिद्धानां फणिनामपि । आनीय मंगलकराः कन्याः षोडशषोडश

देवानां तथर्षीणां सिद्धानां फणिनामपि, आनीय मङ्गलकराः कन्याः षोडश षोडश समाहृताः।

Verse 49

वीणामृदंगाब्जभेरी मरु डिंडिमझर्झरैः । आनकैः कांस्यतालाद्यै र्वाद्यैर्ललितगायनैः

वीणामृदङ्गाब्जभेरीमरुडिण्डिमझर्झरैः, आनकैः कांस्यतालाद्यैर्वाद्यैर्ललितगायनैः समन्वितम्।

Verse 50

ब्रह्मघोषमहारावैरापूरितनभोंगणे । शुभे तिथौ शुभे लग्ने ताराचंद्रबलान्विते

ब्रह्मघोषमहारावैः पूरिते नभोऽङ्गणे, शुभे तिथौ शुभे लग्ने ताराचन्द्रबलान्विते (कर्म) समारब्धम्।

Verse 51

आबद्धमुकुटं रम्यं कृतकौतुकमंगलम् । मृडानीकृतशृंगारं सुश्रिया सुश्रियायुतम्

आबद्धमुकुटं रम्यं कृतकौतुकमङ्गलम् । मृडानीकृतशृङ्गारं सुश्रिया सुश्रियायुतम् ॥

Verse 52

अभिषिच्य महेशेन स्वयं ब्रह्मांडमंडपे । दत्तं समस्तमैश्वर्यं यन्निजं नान्यगामि च

अभिषिच्य महेशेन स्वयं ब्रह्माण्डमण्डपे । दत्तं समस्तमैश्वर्यं यन्निजं नान्यगामि च ॥

Verse 53

ततस्तुष्टाव देवेशः प्रमथैः सह शार्ङ्गिणम् । ब्रह्माणं लोककर्तारमुवाच च वचस्त्विदम्

ततस्तुष्टाव देवेशः प्रमथैः सह शार्ङ्गिणम् । ब्रह्माणं लोककर्तारमुवाच च वचस्त्विदम् ॥

Verse 54

मम वंद्यस्त्वयं विष्णुः प्रणमत्वममुं हरिम् । इत्युक्त्वाथ स्वयं रुद्रो ननाम गरुडध्वजम्

मम वन्द्यस्त्वयं विष्णुः प्रणम त्वममुं हरिम् । इत्युक्त्वाथ स्वयं रुद्रो ननाम गरुडध्वजम् ॥

Verse 55

ततो गणेश्वरैः सर्वैंर्ब्रह्मणा च मरुद्गणैः । योगिभिः सनकाद्यैश्च सिद्धैर्देवर्षिभिस्तथा

ततो गणेश्वरैः सर्वैर्ब्रह्मणा च मरुद्गणैः । योगिभिः सनकाद्यैश्च सिद्धैर्देवर्षिभिस्तथा ॥

Verse 56

विद्याधरैः सगंधर्वैर्यक्षरक्षोप्सरोगणैः । गुह्यकैश्चारणैर्भूतैः शेष वासुकि तक्षकैः

विद्याधरैः सगन्धर्वैर्यक्षरक्षोप्सरोगणैः । गुह्यकैश्चारणैर्भूतैः शेषवासुकितक्षकैः ॥

Verse 57

पतत्रिभिः किंनरैश्च सर्वैः स्थावरजंगमैः । ततो जयजयेत्युक्त्वा नमोस्त्विति नमोस्त्विति

पतत्रिभिः किंनरैश्च सर्वैः स्थावरजङ्गमैः । ततो जयजयेत्युक्त्वा नमोऽस्त्विति नमोऽस्त्विति ॥

Verse 58

ततोहरिर्महेशेन संसदि द्युसदां तदा । एतैर्महारवै रम्यैश्चानर्चि परमार्चिषा

ततो हरिर्महेशेन संसदि द्युसदां तदा । एतैर्महारवै रम्यैश्चानर्चि परमार्चिषा ॥

Verse 59

त्वं कर्ता सर्वभूतानां पाता हर्ता त्वमेव च । त्वमेव जगतां पूज्यस्त्वमेव जगदीश्वरः

त्वं कर्ता सर्वभूतानां पाता हर्ता त्वमेव च । त्वमेव जगतां पूज्यस्त्वमेव जगदीश्वरः ॥

Verse 60

दाता धर्मार्थकामानां शास्ता दुर्नयकारिणाम् । अजेयस्त्वं च संग्रामे ममापि हि भविष्यसि

दाता धर्मार्थकामानां शास्ता दुर्नयकारिणाम् । अजेयस्त्वं च सङ्ग्रामे ममापि हि भविष्यसि ॥

Verse 61

इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिस्तथोत्तमा । शक्तित्रयमिदं विष्णो गृहाण प्रापितं मया

इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिश्च या परा । एतत् शक्तित्रयं विष्णो मया समर्पितं गृहाण ॥

Verse 62

त्वद्द्वेष्टारो हरे नूनं मया शास्याः प्रयत्नतः । त्वद्भक्तानां मया विष्णो देयं निर्वाणमुत्तमम्

त्वद्द्वेष्टारो हरे नूनं मया शास्याः प्रयत्नतः । त्वद्भक्तानां च विष्णो मे दातव्यं निर्वाणमुत्तमम् ॥

Verse 63

मायां चापि गृहाणेमां दुष्प्रणोद्यां सुरासुरैः । यया संमोहितं विश्वमकिंचिज्ज्ञं भविष्यति

मायां चापि गृहाणेमां दुष्प्रणोद्यां सुरासुरैः । यया संमोहितं विश्वमकिञ्चिज्ज्ञं भविष्यति ॥

Verse 64

वामबाहुर्मदीयस्त्वं दक्षिणोसौ पितामहः । अस्यापि हि विधेः पाता जनितापि भविष्यसि

वामबाहुर्मदीयस्त्वं दक्षिणोऽसौ पितामहः । अस्यापि हि विधेः पाता जनितापि भविष्यसि ॥

Verse 65

वैकुंठैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरः स्वयम् । कैलासे प्रमथैः सार्धं स्वैरं क्रीडत्युमापतिः

वैकुण्ठैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरः स्वयम् । कैलासे प्रमथैः सार्धं स्वैरं क्रीडत्युमापतिः ॥

Verse 66

तदा प्रभृति देवोसौ शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । त्रैलोक्यमखिलं शास्ति दानवांतकरो हरिः

ततः प्रभृति स देवो हरिः शार्ङ्गधन्वा गदाधरः । त्रैलोक्यमखिलं शास्ति दानवान्तकरो विभुः ॥

Verse 67

इति ते कथिता विप्र लोकानां च परिस्थितिः । इदानीं कथयिष्यावस्तवनिर्वाण कारणम्

इति ते कथिता विप्र लोकानां च परिस्थितिः । इदानीं कथयिष्यामि तव निर्वाणकारणम् ॥

Verse 68

इदं तु परमाख्यानं शृणुयाद्यः समाहितः । स्वर्लोकमभिगम्याथ काश्यां निर्वाणमाप्नुयात्

इदं तु परमाख्यानं शृणुयाद्यः समाहितः । स्वर्लोकमभिगम्याथ काश्यां निर्वाणमाप्नुयात् ॥

Verse 69

यज्ञोत्सवे विवाहे च मंगलेष्वखिलेष्वपि । राज्याभिषेक समये देवस्थापनकर्मणि

यज्ञोत्सवे विवाहे च मङ्गलेष्वखिलेष्वपि । राज्याभिषेकसमये देवस्थापनकर्मणि ॥

Verse 70

सर्वाधिकारदानेषु नववेश्मप्रवेशने । पठितव्यं प्रयत्नेन तत्कार्य परिसिद्धये

सर्वाधिकारदानेषु नववेश्मप्रवेशने । पठितव्यं प्रयत्नेन तत्कार्यपरिसिद्धये ॥

Verse 71

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनवान्भवेत् । व्याधितो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बंधनात्

अपुत्रोऽपि पुत्रं लभते, निर्धनो धनवान् भवेत्। व्याधितो रोगात् प्रमुच्यते, बद्धोऽपि बन्धनात् विमुच्यते॥

Verse 72

जप्यमेतत्प्रयत्नेन सततं मंगलार्थिना । अमंगलानां शमनं हरनारायणप्रियम

मङ्गलार्थिना सततं प्रयत्नेनैतज्जप्यं। अमङ्गलानां शमनं, हरनारायणयोः प्रियं॥