
अध्यायेऽस्मिन् संवादपरम्परया कथा प्रवहति। अगस्त्यः लोपामुद्रां प्रति शिवशर्मणे शिवगणैः कथितं वृत्तान्तं स्मारयति। प्रथमं गणाः दक्षकन्याः नक्षत्ररूपेण प्रसिद्धाः काश्यां घोरं तपः कृत्वा संगमेश्वरसमीपे वाराणसीतीरे ‘नक्षत्रेश्वर’नाम लिङ्गं प्रतिष्ठापितवत्य इति माहात्म्यं निवेदयन्ति। तदा शिवः ताभ्यः वरान् ददौ—ज्योतिश्चक्रे प्रमुखत्वं, राशिभिः सह सम्बन्धः, पृथक् ‘नक्षत्रलोक’प्राप्तिः, तथा काश्यां नक्षत्रव्रतानुष्ठानपूर्वकं पूजनं कुर्वतां भक्तानां रक्षणं च। अनन्तरं बुधस्य माहात्म्यं प्रवर्तते। तारा–सोम–बृहस्पतिकथाप्रसङ्गात् जातः बुधः काश्यां तीव्रतपसा ‘बुधेश्वर’लिङ्गं स्थापयामास; शिवस्य साक्षात्कारं लब्ध्वा स वरान् प्राप—नक्षत्रलोकात् ऊर्ध्वं श्रेष्ठलोकः, ग्रहाणां मध्ये विशेषसम्मानः, तथा बुधेश्वरपूजनात् बुद्धिवृद्धिः, दुर्बुद्धिनाशश्च। उपसंहारे कथ्यते—चन्द्रेश्वरस्य पूर्वदिशि स्थितस्य बुधेश्वरस्य दर्शनमात्रेण बुद्धेः क्षयः न भवति; अनन्तरं शुक्रम्बन्धिलोकवर्णनाय कथा प्रवर्तते।
Verse 1
अगस्तिरुवाच । शृणु पत्नि महाभागे लोपामुद्रे सधर्मिणि । कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे
अगस्तिरुवाच । शृणु पत्नि महाभागे लोपामुद्रे सधर्मिणि । कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे ॥
Verse 2
शिवशर्मोवाच । अहो गणौ विचित्रेयं श्रुता चांद्रमसी कथा । उडुलोककथां ख्यातं विष्वगाख्यानकोविदौ
शिवशर्मोवाच । अहो गणौ विचित्रेयं श्रुता चान्द्रमसी कथा । उडुलोककथां ख्यातं विश्वगाख्यानकोविदौ ॥
Verse 4
गणावूचतुः । पुरा सिसृक्षतः सृष्टिं स्रष्टुरंगुष्ठपृष्ठतः । दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः । षष्टिर्दुहितरस्तस्य तपोलावण्यभूषणाः । सर्वलावण्यरोहिण्यो रोहिणीप्रमुखाः शुभाः
गणाः ऊचतुः—पुरा स्रष्टा सृष्टिं सिसृक्षन् स्वाङ्गुष्ठपृष्ठतः दक्षं प्रादुर्भावयामास; स दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः। तस्य षष्टिर्दुहितरः शुभाः, तपोलावण्यभूषणाः, सर्वलावण्यसमृद्धाः, रोहिणीप्रमुखाः।
Verse 5
ताभिस्तप्त्वा तपस्तीव्रं प्राप्य वैश्वेश्वरीं पुरीम् । आराधितो महादेवः सोमः सोमविभूपणः
ताभिः तीव्रं तपः तप्त्वा वैश्वेश्वरीं पुरीं प्राप्य, तत्र महादेवः सम्यगाराधितः; सोमोऽपि सोमविभूषणः प्रसादितः।
Verse 6
यदा तुष्टोयमीशानो दातुं वरमथाययौ । उवाच च प्रसन्नात्मा याचध्वं वरमुत्तमम्
यदा स ईशानो तुष्टः सन् वरं दातुमग्रे समाययौ, तदा प्रसन्नात्मा उवाच—“याचध्वं वरमुत्तमम्।”
Verse 7
शंभोर्वाक्यमथाकर्ण्य ऊचुस्ताश्च कुमारिकाः । यदि देयो वरोऽस्माकं वरयोग्याः स्म शंकर
शंभोर्वाक्यं श्रुत्वा ताः कुमारिकाः ऊचुः—“शंकर, यदि अस्माकं वरो देयः, वयं वरयोग्याः स्मः।”
Verse 8
भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः । रूपेण भवता तुल्यः स नो भर्ता भवत्विति
“महादेव, भवतोऽपि यः भवतापहरः, रूपेण भवता तुल्यः—स एव नः भर्ता भवतु; स नो नाथो भवत्विति।”
Verse 9
लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ
वारणातटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ । नक्षत्रेश्वरसंज्ञितं सुमहल्लिङ्गं संस्थापयामासुः ॥
Verse 10
दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् । तपस्तप्तं महत्ताभिः पुरुषैरपि दुष्करम्
दिव्यं वर्षसहस्रं तु ‘पुरुषायित’संज्ञितम् । महत्ताभिः पुरुषैः तपस्तप्तं दुष्करं परम् ॥
Verse 11
ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम् । सर्वासामेकपत्नीनामकत्रे स्थिरचेतसाम्
ततः तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम् । सर्वासामेकपत्नीनामकत्र स्थिरचेतसाम् ॥
Verse 12
श्री विश्वेश्वर उवाच । न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम् । पुराऽबलाभिस्तस्माद्वो नाम नक्षत्रमत्र वै
श्रीविश्वेश्वर उवाच । न क्षान्तं हि तपोऽत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम् । पुराऽबलाभिस्तस्माद्वो नाम नक्षत्रमत्र वै ॥
Verse 13
पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना । भवतीभिस्ततः पुंस्त्वमिच्छया वो भविष्यति
‘पुरुषायित’संज्ञेन तप्तं यत्तपसा शुभम् । भवतीभिस्ततः पुंस्त्वमिच्छया वो भविष्यति ॥
Verse 14
ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ । मेषादीनां च राशीनां योनयो यूयमुत्तमाः
अस्मिन् समस्ते ज्योतिश्चक्रे यूयम् अग्रगण्या भविष्यथ; मेषादिराशीनां च योनयः श्रेष्ठाः यूयमेव, येभ्यः ते प्रादुर्भवन्ति।
Verse 15
ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः । पतिमत्यो भवत्योपि तेन पत्या शुभाननाः
ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः, तेनैव शुभपत्या यूयमपि शुभाननाः पतिमत्यो भविष्यथ।
Verse 16
भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । पूजयित्वा नरो गंता भवतीलोकमुत्तमम्
भवतीनामिदं लिङ्गं ‘नक्षत्रेश्वर’ इति संज्ञितम्; एतत् पूजयित्वा नरो भवतीलोकमुत्तमं प्राप्नुयात्।
Verse 17
उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति । सर्वासां तारकाणां च मध्ये मान्या भविष्यथ
मृगाङ्कस्योपरिष्टात् भवतीनां लोको वासः भविष्यति; सर्वासां तारकाणां मध्ये यूयम् मान्या भविष्यथ।
Verse 18
नक्षत्रपूजका ये च नक्षत्रव्रतचारिणः । ते वो लोके वसिष्यंति नक्षत्र सदृशप्रभाः
ये नक्षत्रपूजकाः नक्षत्रव्रतचारिणश्च, ते वः लोके वसिष्यन्ति, नक्षत्रसदृशप्रभाः।
Verse 19
नक्षत्रग्रहराशीनां बाधास्तेषां कदाचन । न भविष्यंति ये काश्यां नक्षत्रेश्वरवीक्षकाः
ये काश्यां नक्षत्रेश्वरं पश्यन्ति तस्य शरणं यान्ति च, तेषां नक्षत्रग्रह-राशिजन्या बाधा कदाचन न भवति।
Verse 20
अगस्त्य उवाच । अतिथित्वमवाप नेत्रयोर्बुधलोकः शिवशर्मणस्त्वथ । गणयोर्भगणस्य संकथां कथयित्रो रिति विष्णुचेतसोः
अगस्त्य उवाच—ततः शिवशर्मा बुधलोकं प्राप्तः सन् तौ गणौ अतिथित्वेन प्रत्यग्रहीत्; तयोश्च विष्णुनिष्ठचित्तयोः स भगणकथां शुश्राव।
Verse 21
शिवशर्मोवाच । कस्य लोकोयमतुलो ब्रूतं श्रीभगवद्गणौ । पीयूषभानोरिव मे मनः प्रीणयतेतराम्
शिवशर्मोवाच—हे श्रीभगवद्गणौ, अयं अतुलो लोकः कस्येति ब्रूतम्। पीयूषचन्द्र इव मे मनः अत्यन्तं प्रीणयति।
Verse 22
गणावूचतुः । शिवशर्मञ्छृणु कथामेतां पापापहारिणीम् । स्वर्गमार्गविनोदाय तापत्रयविनाशिनीम्
गणावूचतुः—शिवशर्मन्, एतां पापापहारिणीं कथां शृणु; या स्वर्गमार्गे विनोदकरी, तापत्रयविनाशिनी च।
Verse 23
योसौ पूर्वं महाकांतिरावाभ्यां परिवर्णितः । साम्राज्यपदमापन्नो द्विजराजस्तवाग्रतः
यः स पूर्वं महाकान्तिरावाभ्यां परिवर्णितः, स साम्राज्यपदमापन्नः; द्विजराजः स तवाग्रतः स्थितः।
Verse 24
दक्षिणा राजसूयस्य येन त्रिभुवनं कृता । तपस्तताप योत्युग्रं पद्मानां दशतीर्दश
येन राजसूययज्ञस्य दक्षिणा त्रिभुवनव्यापिनी कृता; स च योऽत्युग्रं तपः तप्तवान्—पद्मानां दशतीर्दश, अर्थात् अपरिमितकालपर्यन्तम्।
Verse 25
अत्रिनेत्रसमुद्भूतः पौत्रो वै द्रुहिणस्य यः । नाथः सर्वौषधीनां च ज्योतिषां पतिरेव च
अत्रेर्नेत्रसमुद्भूतो यः, द्रुहिणस्य (ब्रह्मणः) पौत्रो वै; स सर्वौषधीनां नाथो ज्योतिषां पतिरपि च।
Verse 26
निर्मलानां कलानां च शेवधिर्यश्च गीयते । उद्यन्परोपतापं यः स्वकरैर्गलहस्तयेत्
निर्मलानां कलानां शेवधिरिति यश्च गीयते; उद्यन् स स्वकरैः परोपतापं गलहस्तयति, अर्थात् तापं निवारयति।
Verse 27
मुदंकुमुदिनीनांयस्तनोति जगता सह । दिग्वधू चारु शृंगारदर्शनादर्शमंडलः
यः कुमुदिनीनां जगता सह मुदं तनोति; यस्यादर्शमण्डलं दिग्वधूनां चारुशृङ्गारदर्शनाय भवति।
Verse 28
किमन्यैर्गुणसंभारैरतोपि न समं विधोः । निजोत्तमांगे सर्वज्ञः कलां यस्यावतंसयेत्
किमन्यैर्गुणसंभारैः—विधोः समं न किञ्चन। सर्वज्ञः शिवो निजोत्तमाङ्गे यस्य कलामेवावतंसयति।
Verse 29
बृहस्पतेस्स वै भार्यामैश्वर्यमदमोहितः । पुरोहितस्यापिगुरोर्भ्रातुरांगिरसस्य वै
ऐश्वर्यमदेन मोहितः सः बृहस्पतेः पुरोहितस्य गुरोः, भ्रातुरपि आङ्गिरसस्य, भार्यां जहार।
Verse 30
जहार तरसा तारां रूपवान्रूपशालिनीम् । वार्यमाणोपि गीर्वाणैर्बहुदेवर्षिभिः पुनः
रूपवान् सः तरसा रूपशालिनीं तारां जहार; गीर्वाणैः बहुभिः देवर्षिभिश्च वार्यमाणोऽपि पुनः।
Verse 31
नायं कलानिधेर्दोषो द्विजराजस्य तस्य वै । हित्वा त्रिनेत्रं कामेन कस्य नो खडितं मनः
नायं कलानिधेः दोषः, तस्य द्विजराजस्य वै; कामेन त्रिनेत्रमपि हित्वा कस्य न खण्डितं मनः?
Verse 32
ध्वांतमेतदभितः प्रसारियत्तच्छमाय विधिनाविनिर्मितम् । दीपभास्करकरामहौषधं नाधिपत्य तमसस्तुकिंचन
ध्वान्तमेतदभितः प्रसार्यते; तच्छमाय विधिना विनिर्मितं दीपभास्करकरामहौषधं—तमसस्तु नाधिपत्यं किंचन।
Verse 33
आधिपत्यमदमोहितं हितं शंसितं स्पृशति नो हरेर्हितम् । दुर्जनविहिततीर्थमज्जनैः शुद्धधीरिव विरुद्धमानसम्
आधिपत्यमदमोहितं न हितं शंसितं स्पृशति; हरेर्हितमपि न गृह्णाति। दुर्जनविहिततीर्थमज्जनैः शुद्धधीरिव विरुद्धमानसं भवति।
Verse 34
धिग्धिगेतदधिकर्द्धि चेष्टितं चंक्रमेक्षणविलक्षितं यतः । वीक्षते क्षणमचारुचक्षुषा घातितेन विपदःपदेन च
धिग्धिगेतदतिवृद्धिसाधनं चञ्चलचेष्टितं च यत् । चंक्रमेक्षणविलक्षणं यतोऽचारुचक्षुषा क्षणवीक्षणं च विपदःपदे पदं च नरं निपातयति ॥
Verse 35
कः कामेन न निर्जितस्त्रिजगतां पुष्पायुधेनाप्यहो कः क्रोधस्यवशंगतो ननच को लोभेन संमोहितः । योषिल्लोचनभल्लभिन्नहृदयः को नाप्तवानापदं को राज्यश्रियमाप्यनांधपदवीं यातोपि सल्लोचनः
कः कामेन न निर्जितस्त्रिजगतां पुष्पायुधेनाप्यहो कः क्रोधस्य वशं गतः ननु च को लोभेन संमोहितः । योषिल्लोचनभल्लभिन्नहृदयः को नाप्तवानापदं को राज्यश्रियमाप्य नान्धपदवीं यातोऽपि सल्लोचनः ॥
Verse 36
आधिपत्यकमलातिचंचला प्राप्यतां च यदिहार्जितं किल । निश्चलं सदसदुच्चकैर्हितं कार्यमार्यचरितैः सदैव तत्
आधिपत्यं कमलस्थलक्ष्मीवच्चञ्चलं हि, यद्यपि यत्नतः प्राप्यतेऽत्र किल । तस्मात् सदसदुच्चनीचभेदेष्वपि निश्चलं हितकरं कार्यमार्यचरितं सदा सेवनीयम् ॥
Verse 37
न यदांगिरसे तारां स व्यसर्जयदुल्बणः । रुद्रोथ पार्ष्णिं जग्राह गृहीत्वाजगवं धनुः
यदा स उग्रः तारां नाङ्गिरसे प्रत्यदातुं व्यसर्जयत् । तदा रुद्रोऽजगवं धनुः गृहीत्वा तस्य पार्ष्णिं जग्राह ॥
Verse 38
तेन ब्रह्मशिरोनाम परमास्त्रं महात्मना । उत्सृष्टं देवदेवायतेन तन्नाशितं ततः
तेन महात्मना देवदेवाय परमास्त्रं ब्रह्मशिरोनामोत्सृष्टम् । ततस्तेनैव प्रभुणा तदस्त्रं नाशितं समभवत् ॥
Verse 39
तयोस्तद्युद्धमभवद्घोरं वै तारकामयम् । ततस्त्वकांड ब्रह्मांड भंगाद्भीतोभवद्विधिः
तयोः परस्परं युद्धं घोरं तारकामयं बभूव । ततः अकाण्डब्रह्माण्डभङ्गभीत्या विधिर्व्यथितोऽभवत्
Verse 40
निवार्य रुद्रं समरात्संवर्तानलवर्चसम् । ददावांगिरसे तारां स्वयमेव पितामहः
समरात् रुद्रं संवर्तानलवर्चसं निवार्य । पितामहः स्वयमेव तारामाङ्गिरसे ददौ
Verse 41
अथांतर्गर्भमालोक्य तारां प्राह बृहस्पतिः । मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथंचन
अथ तारामन्तर्गर्भमालोक्य बृहस्पतिरब्रवीत् । मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथञ्चन
Verse 42
इषीकास्तंबमासाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह । जातमात्रः स भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः
इषीकास्तम्बमासाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह । जातमात्रः स भगवान् देवानामाक्षिपद्वपुः
Verse 43
ततः संशयमापन्नास्तारामूचुः सुरोत्तमाः । सत्यं बूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः
ततः संशयमापन्नाः सुरोत्तमास्तारामूचुः । सत्यं ब्रूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः
Verse 44
पृच्छमाना यदा देवै र्नाह ताराऽतिसत्रपा । तदा सा शप्तुमारब्धा कुमारेणातितेजसा
देवैः पृच्छ्यमाना यदा तारा अतिसत्रपा न किञ्चिद् अब्रवीत् । तदा अतितेजसा कुमारेण सा शप्तुं प्रवृत्ता ॥
Verse 45
तं निवार्य तदा ब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम् । प्रोवाच प्रांजलिः सा तं सोमस्येति पितामहम्
तं निवार्य तदा ब्रह्मा तारां संशयनिवारणार्थं पप्रच्छ । सा प्राञ्जलिः पितामहं तम् उवाच—“सोमस्य” इति ॥
Verse 46
तदा स मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा गर्भं प्रजापतिः । बुध इत्यकरोन्नाम तस्य बालस्य धीमतः
तदा प्रजापतिराजः शिशोर्मूर्ध्नि उपाघ्राय तस्य धीमतः बालस्य ‘बुधः’ इति नाम अकरोत् ॥
Verse 47
ततश्च सर्वदेवेभ्यस्तेजोरूपबलाधिकः । बुधः सोमं समापृच्छय तपसे कृतनिश्चयः
ततः सर्वदेवेभ्यः तेजोरूपबलाधिकः बुधः तपसे कृतनिश्चयः सोमं समापृच्छत् ॥
Verse 48
जगाम काशीं निर्वाणराशिं विश्वेशपालिताम् । तत्र लिगं प्रतिष्ठाप्य स स्वनाम्ना बुधेश्वरम्
स काशीं निर्वाणराशिं विश्वेशपालिताम् अगच्छत् । तत्र लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य स्वनाम्ना ‘बुधेश्वरम्’ इति चकार ॥
Verse 49
तपश्चचार चात्युग्रमुग्रं संशीलयन्हृदि । वर्षाणामयुतं बालो बालेंदुतिलकं शिवम्
स बालो बालेंदुतिलकं शिवं हृदि संशीलयन् अत्यूग्रं तपश्चचार; वर्षाणामयुतं सम्यक् निरन्तरं तपोऽकरोत्।
Verse 50
ततो विश्वपतिः श्रीमान्विश्वेशो विश्वभावनः । बुधेश्वरान्महालिंगादाविरासीन्महोदयः
ततः श्रीमान् विश्वपतिः विश्वेशो विश्वभावनः; बुधेश्वरस्य महालिङ्गाद् महोदयः महतेजसा आविरासीत्।
Verse 51
उवाच च प्रसन्नात्मा ज्योतीरूपो महेश्वरः । वरं ब्रूहि महाबुद्धे बुधान्य विबुधोत्तमः
प्रसन्नात्मा ज्योतीरूपो महेश्वर उवाच—“वरं ब्रूहि महाबुद्धे बुध, विबुधोत्तम।”
Verse 52
तवानेनाति तपसा लिंगसंशीलनेन च । प्रसन्नोस्मि महासौम्य नादेयं त्वयि विद्यते
“तवानेनातितपसा लिङ्गसंशीलनेन च प्रसन्नोऽस्मि महासौम्य; नादेयं त्वयि विद्यते।”
Verse 53
इति श्रुत्वा वचः सोथ मेघगंभीर निःस्वनम् । अवग्रहपरिम्लान सस्यसंजीवनोपमम्
इति श्रुत्वा तद्वचः सः मेघगम्भीरनिःस्वनम् अशृणोत्; अवग्रहपरिम्लानसस्यसंजीवनोपमम्।
Verse 54
उन्मील्यलोचने यावत्पुरः पश्यति बालकः । तावल्लिंगे ददर्शाथ त्र्यंबकं शशिशेखरम्
उन्मील्य लोचने यावत् पुरः पश्यति बालकः । तावल्लिङ्गे ददर्शाथ त्र्यम्बकं शशिशेखरम् ॥
Verse 55
बुध उवाच । नमः पूतात्मने तुभ्यं ज्योतीरूप नमोस्तु ते । विश्वरूप नमस्तुभ्यं रूपातीताय ते नमः
बुध उवाच । नमः पूतात्मने तुभ्यं ज्योतीरूप नमोऽस्तु ते । विश्वरूप नमस्तुभ्यं रूपातीताय ते नमः ॥
Verse 56
नमः सर्वार्ति नाशाय प्रणतानां शिवात्मने । सर्वज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वकर्त्रे नमोस्तु ते
नमः सर्वार्तिनाशाय प्रणतानां शिवात्मने । सर्वज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वकर्त्रे नमोऽस्तु ते ॥
Verse 57
कृपालवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः । फलदात्रे च तपसां तपोरूपाय ते नमः
कृपालवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः । फलदात्रे च तपसां तपोरूपाय ते नमः ॥
Verse 58
शंभो शिवशिवाकांत शांतश्री कंठशूलभृत् । शशिशेखरशर्वेश शंकरेश्वर धूर्जटे
शम्भो शिवशिवाकान्त शान्तश्री कण्ठशूलभृत् । शशिशेखर सर्वेश शङ्करेश्वर धूर्जटे ॥
Verse 59
पिनाकपाणे गिरिश शितिकंठ सदाशिव । महादेव नमस्तुभ्यं देवदेव नमोस्तु ते
पिनाकपाणे गिरिश शितिकण्ठ सदाशिव । महादेव नमस्तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते ॥
Verse 60
स्तुतिकर्तुं न जानामि स्तुतिप्रिय महेश्वर । तव पादांबुजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु मे
स्तुतिकर्तुं न जानामि स्तुतिप्रिय महेश्वर । तव पादाम्बुजद्वन्द्वे निर्द्वन्द्वा भक्तिरस्तु मे ॥
Verse 61
अयमेव वरो नाथ प्रसन्नोसि यदीश्वर । नान्यं वरं वृणे त्वत्तः करुणामृतवारिधे
अयमेव वरो नाथ प्रसन्नोऽसि यदीश्वर । नान्यं वरं वृणे त्वत्तः करुणामृतवारिधे ॥
Verse 62
ततः प्राह महेशानस्तत्स्तुत्या परितोषितः । रौहिणेय महाभाग सौम्यसौम्यवचोनिधे
ततः प्राह महेशानस्तत्स्तुत्या परितोषितः । रौहिणेय महाभाग सौम्य सौम्यवचोनिधे ॥
Verse 63
नक्षत्रलोकादुपरि तव लोको भविष्यति । मध्ये सर्वग्रहाणां च सपर्यां लप्स्यसे पराम्
नक्षत्रलोकादुपरि तव लोको भविष्यति । मध्ये सर्वग्रहाणां च सपर्यां लप्स्यसे पराम् ॥
Verse 64
त्वयेदं स्थापितं लिंगं सर्वेषां बुद्धिदायकम् । दुर्बुद्धिहरणं सौम्य त्वल्लोकवसतिप्रदम्
त्वयैवेदं स्थापितं लिङ्गं सर्वेषां बुद्धिप्रदम्। दुर्बुद्धिहरणं सौम्य त्वल्लोकनिवासप्रदम्॥
Verse 65
इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । बुधः स्वर्लोकमगमद्देवदेवप्रसादतः
इत्युक्त्वा भगवान् शम्भुस्तत्रैवान्तरधीयत। बुधः स्वर्लोकमगमद्देवदेवप्रसादतः॥
Verse 66
गणावूचतुः । काश्यां बुधेश्वरसमर्चनलब्धबुद्धिः संसारसिंधुमधिगम्य नरो ह्यगाधम् । मज्जेन्न सज्जनविलोचन चंद्रकांतिः कांताननस्त्वधिवसेच्च बुधेऽत्र लोके
गणावूचतुः—काश्यां बुधेश्वरसमर्चनलब्धबुद्धिर्नरोऽगाधं संसारसिन्धुं न मज्जेत्। सज्जनविलोचनचन्द्रकान्तिः कान्ताननः स बुधलोकमत्राधिवसेत्॥
Verse 67
चंद्रेश्वरात्पूर्वभागे दृष्ट्वा लिंगं बुधेश्वरम् । न बुद्ध्या हीयते जंतुरंतकालेपि जातुचित्
चन्द्रेश्वरात् पूर्वभागे दृष्ट्वा लिङ्गं बुधेश्वरम्। न बुद्ध्या हीयते जन्तुरन्तकालेऽपि जातुचित्॥
Verse 68
गणौ यावत्कथामित्थं चक्राते बुधलोकगाम् । तावद्विमानं संप्राप्तं शुक्रलोकमनुत्तमम्
गणौ यावत्कथामित्थं चक्राते बुधलोकगाम्। तावद्विमानं सम्प्राप्तं शुक्रलोकमनुत्तमम्॥