Adhyaya 8

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भगवन्सूतसर्वज्ञ कृष्णद्वैपायनप्रिय । त्वन्मुखाद्वै कथाः श्रुत्वा श्रोत्रकामृतवर्षिणीः

ऋषय ऊचुः— भगवन् सूत सर्वज्ञ कृष्णद्वैपायनप्रिय! त्वन्मुखाद्वै कथाः श्रुत्वा श्रोत्रकामृतवर्षिणीः।

Verse 2

तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम् । अतः शुश्रूषमाणानां भूयो ब्रूहि कथाः शुभाः

तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम्। अतः शुश्रूषमाणानां भूयो ब्रूहि कथाः शुभाः।

Verse 3

वेतालवरदंनाम चक्रतीर्थस्य दक्षिणे । तीर्थमस्ति महापुण्यमित्यवादीद्भवान्पुरा

पुरा भवान् अवादीत्—चक्रतीर्थस्य दक्षिणे वेतालवरदं नाम महापुण्यं तीर्थमस्ति इति।

Verse 4

वेतालवरदाभिख्या तीर्थस्यास्यागता कथम् । किंप्रभावं च तत्तीर्थमेतन्नो वक्तुमर्हसि

वेतालवरदाभिख्यं तीर्थमिदं कथमागतं नाम्ना? किं च तस्य प्रभावः, तत्तीर्थस्य महिमा च? एतन्नो वक्तुमर्हसि।

Verse 5

श्रीसूत उवाच । साधुपृष्टं हि युष्माभिरतिगुह्यं मुनीश्वराः । शृणुध्वं मनसा सार्द्धं ब्रवीम्यत्यद्भुतां कथाम्

श्रीसूत उवाच—साधु पृष्टं हि युष्माभिः, मुनीश्वराः; एतदतिगुह्यं। मनसा समाहिताः शृणुध्वं; ब्रवीम्यत्यद्भुतां कथाम्।

Verse 6

पामरा अपि मोदन्ते यां वै श्रुत्वा कथां शुभाम् । कथा चेयं महापुण्या पुरा कैलासपर्वते

यां शुभां कथां श्रुत्वा पामराः अपि मोदन्ते। इयं कथा महापुण्या; पुरा कैलासपर्वते (कथिता) आसीत्।

Verse 7

केलिकालेषु पावत्यै शंभुना कथिता द्विजाः । तां ब्रवीमि कथामेनामत्यद्भुततरां हि वः

केलिकालेषु शंभुना पावत्यै कथिता, द्विजाः। तामेव कथामेनाम् अहं वः ब्रवीमि—अत्यद्भुततरां हि।

Verse 8

पुरा हि गालवोनाम महर्षिः सत्यवाक्छुचिः । चिंतयानः परं ब्रह्म तपस्तेपे निजाश्रमे

पुरा गालवो नाम महर्षिः सत्यवाक् शुचिर्भूत्वा, परं ब्रह्म चिन्तयन् स्वाश्रमे तपः समाचरत्।

Verse 9

तस्य कन्या महाभागा रूपयौवनशालिनी । नाम्ना कांतिमती बाला व्यचरत्पितुरंतिके

तस्य महाभागा कन्या रूपयौवनशालिनी। कांतिमतीति नाम्ना सा बाला पितुरन्तिके व्यचरत्॥

Verse 10

आहरंती च पुष्पाणि बल्यर्थं तस्य वै मुनेः । वेदिसंमार्जनादीनि समिदाहरणानि च

सा मुनेर्बल्यर्थं पुष्पाण्याहरति स्म। वेदिसंमार्जनादीनि समिदाहरणानि च चकार॥

Verse 11

कुर्वती पितरं बाला सम्यक्परिचचार ह । कदाचित्सा तु वल्यर्थं पुष्पाण्याहर्तुमुद्यता

एवं बाला पितरं सम्यक् परिचचार। कदाचित् सा बल्यर्थं पुष्पाण्याहर्तुमुद्यता॥

Verse 12

तस्मिन्वने कांतिमती सुदूरमगमत्तदा । तत्र पुष्पाणि रम्याणि समाहृत्य च पेटके

तस्मिन् वने कांतिमती तदा सुदूरमगमत्। तत्र रम्याणि पुष्पाणि समाहृत्य पेटके न्यधात्॥

Verse 13

तूर्णं निववृते बाला पितृशुश्रूषणे रता । निवर्तमानां तां कन्यां विद्याधरकुमारकौ

तूर्णं निववृते बाला पितृशुश्रूषणे रता । निवर्तमानां तां कन्यां विद्याधरकुमारकौ ददृशतुः ॥

Verse 14

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विमानस्थौ ददर्शतुः । तां दृष्ट्वा गालवसुतां रूपयौवनशालिनीम्

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विमानस्थौ ददर्शतुः । तां दृष्ट्वा गालवसुतां रूपयौवनशालिनीम् ॥

Verse 15

कामस्य पत्नीं ललितां रतिं मूर्तिमतीमिव । सुदर्शनाभिधो ज्येष्ठो विद्याधरकुमारकः

कामस्य पत्नीं ललितां रतिं मूर्तिमतीमिव । सुदर्शनाभिधो ज्येष्ठो विद्याधरकुमारकः ॥

Verse 16

हर्षसंफुल्लनयनश्चकमे काममोहितः । पूर्णचन्द्राननां तां वै वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः

हर्षसंफुल्लनयनश्चकमे काममोहितः । पूर्णचन्द्राननां तां वै वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः ॥

Verse 17

तया रिरंसुकामोऽसौ विमानाग्रादवातरत् । तामुपेत्य मुनेः कन्यामित्युवाच सुदर्शनः

तया रिरंसुकामोऽसौ विमानाग्रादवातरत् । तामुपेत्य मुनेः कन्यामित्युवाच सुदर्शनः ॥

Verse 18

सुदर्शन उवाच । कासि भद्रे सुता कस्य रूपयौवनशालिनी । रूपमप्रतिमं ह्येतदाह्लादयति मे मनः

सुदर्शन उवाच—हे भद्रे, त्वं का? कस्य सुता? रूपयौवनसमन्विता। तवैतदप्रतिमं रूपं मम मनो ह्याह्लादयति॥

Verse 19

त्वां दृष्ट्वा रतिसंकाशां बाधते मां मनोभवः । सुकण्ठनामधेयस्य विद्याधरपतेरहम्

त्वां दृष्ट्वा रतिसंकाशां मनोभवो मां बाधते। अहं सुकण्ठनामधेयस्य विद्याधरपतेरात्मजः॥

Verse 20

आत्मजो रूपसंपन्नो नाम्ना चैव सुदर्शनः । प्रतिगृह्णीष्व मां भद्रे रक्ष मां करुणादृशा

अहं तस्यात्मजः, रूपसंपन्नः, नाम्ना च सुदर्शनः। हे भद्रे, मां प्रतिगृह्णीष्व; करुणादृशा मां रक्ष॥

Verse 21

भर्तारं मां समासाद्य सर्वान्भोगानवाप्स्यसि । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विद्याधरसुतस्य सा

मां भर्तारं समासाद्य सर्वान् भोगान् अवाप्स्यसि—इति तस्य विद्याधरसुतस्य वचः श्रुत्वा सा॥

Verse 22

तदा कांतिमती वाक्यं धर्मयुक्तमभाषत । सुदर्शन महाभाग विद्याधरपतेः सुत

तदा कान्तिमती धर्मयुक्तं वाक्यमभाषत—हे सुदर्शन महाभाग, विद्याधरपतेः सुत…॥

Verse 23

आत्मजां मां विजानीहि गालवस्य महात्मनः । कन्या चाहमनूढास्मि पितृशु श्रूषणे रता

आत्मजां मां विजानीहि गालवस्य महात्मनः। कन्या चाहमनूढास्मि पितृशुश्रूषणेरता॥

Verse 24

बल्यर्थं हि पितुश्चाहं पुष्पाण्याहर्तुमागता । आहरंत्याश्च पुष्पाणि याम एको न्यवर्तत

बल्यर्थं हि पितुश्चाहं पुष्पाण्याहर्तुमागता। आहरन्त्याश्च पुष्पाणि याम एको न्यवर्तत॥

Verse 25

मद्विलंबेन स मुनिर्देव तार्चनतत्परः । कोपं विधास्यते नूनं तपस्वी मुनिपुंगवः

मद्विलम्बेन स मुनिर्देवतार्चनतत्परः। कोपं विधास्यते नूनं तपस्वी मुनिपुङ्गवः॥

Verse 26

तच्छीघ्रमद्य गच्छामि पुष्पाण्यप्याहृतानि मे । कन्याश्च पितुराधीना न स्वतन्त्राः कदाचन

तच्छीघ्रमद्य गच्छामि पुष्पाण्यप्याहृतानि मे। कन्याश्च पितुराधीना न स्वतन्त्राः कदाचन॥

Verse 27

यदि मामिच्छति भवान्पितरं मम याचय । इति विद्याधरसुतमुक्त्वा कांतिमती तदा

यदि मामिच्छति भवान् पितरं मम याचय। इति विद्याधरसुतमुक्त्वा कान्तिमती तदा॥

Verse 28

पितुराशंकिता तूर्णमा श्रमं गन्तुमुद्यता । गच्छन्तीं तां समालोक्य विद्याधरकुमारकः

पितृभीत्या सा शीघ्रमाश्रमं गन्तुमुद्यता । तां गच्छन्तीं समालोक्य विद्याधरकुमारकः ॥

Verse 29

तूर्णं जग्राह केशेषु धावित्वा मदनार्दितः । अभ्येत्य निजकेशेषु गृह्णन्ते तं विलोक्य सा

धावित्वा मदनार्दितस्तूर्णं केशेषु जग्राह ताम् । निजकेशेषु तं गृह्णन्तं दृष्ट्वा सा व्यथिता ॥

Verse 30

उच्चैश्चक्रंद सहसा कुररीव मुनेः सुता । अस्माद्विद्याधरसुताज्जनक त्राहि मां विभो

सहसैवोच्चैश्चक्रन्द कुररीव मुनेः सुता । अस्माद्विद्याधरसुताज्जनक त्राहि मां विभो ॥

Verse 31

बलाद्गृह्णाति दुष्टात्मा विद्याधरसुतोऽद्य माम् । इत्थमुच्चैः प्रचुक्रोश स्वाश्रमान्नातिदूरतः

बलाद्गृह्णाति दुष्टात्मा विद्याधरसुतोऽद्य माम् । इत्थमुच्चैः प्रचुक्रोश स्वाश्रमान्नातिदूरतः ॥

Verse 32

तदाक्रंदितमाकर्ण्य गन्धमादनवासिनः । मुनयस्तु पुरस्कृत्य गालवं मुनिपुंगवम्

तदाक्रन्दितमाकर्ण्य गन्धमादनवासिनः । मुनयः पुरस्कृत्य गालवं मुनिपुङ्गवम् ॥

Verse 33

किमेतदिति विज्ञातुं तं देशं तूर्णमाययुः । तं देशं तु समागत्य सर्वे ते ऋषिपुंगवाः

किमेतदिति जिज्ञासवस्ते मुनिवरास्तूर्णं तं देशमाययुः। तत्र समागत्य सर्वे ते ऋषिपुङ्गवाः समवेताः॥

Verse 34

विद्याधरगृहीतां तां ददृशुर्मु निकन्यकाम् । विद्याधरसुतं चान्यमंतिके समुपस्थितम्

विद्याधरेण गृहीतां तां मुनिकन्यकां ददृशुस्ते। अन्तिके चान्यं विद्याधरसुतं समुपस्थितं ददृशुः॥

Verse 35

एतद्दृष्ट्वा महायोगी गालवो मुनिपुंगवः । गतः कोपवशं किंचिद्दुराप्मानं शशाप तम्

एतद्दृष्ट्वा महायोगी गालवो मुनिपुङ्गवः। किंचित्कोपवशं गत्वा तं दुरात्मानं शशाप ह॥

Verse 36

कृतवानीदृशं कार्यं यत्त्वं विद्याधराधम । तद्याहि मानुषीं योनिं स्वस्य दुष्कर्मणः फलम्

कृतवानसि यदेतत्कर्म विद्याधराधम। तस्माद्याहि मानुषीं योनिं स्वदुष्कर्मफलप्रदाम्॥

Verse 37

संप्राप्य मानुषं जन्म बहुदुःखसमाकुलम् । अचिरेण तु कालेन तस्मिन्नेव तु जन्मनि

संप्राप्य मानुषं जन्म बहुदुःखसमाकुलम्। अचिरेणैव कालेन तस्मिन्नेव तु जन्मनि…॥

Verse 38

मनुष्यैरपि निंद्यं तद्वेतालत्वं प्रयास्यसि । मांसानि शोणितं चैव सर्वदा भक्षयिष्यसि

मनुष्यैरपि निन्द्यं तद्वेतालत्वं त्वं प्रयास्यसि; मांसानि शोणितं चैव सर्वदा भक्षयिष्यसि।

Verse 39

वेताला राक्षसप्राया बलाद्गृह्णन्ति योषितः । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा वेतालत्वमवाप्स्यसि

वेताला राक्षसप्राया बलाद्गृह्णन्ति योषितः; तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा वेतालत्वमवाप्स्यसि।

Verse 40

तव दुष्कर्मणो योऽसावनुमंता कनिष्ठकः । सुकर्ण इति विख्यातो भविता सोपि मानुषः

तव दुष्कर्मणो योऽसावनुमन्ता कनिष्ठकः, सुकर्ण इति विख्यातो भविता सोऽपि मानुषः।

Verse 41

किंतु साक्षान्न कृतवान्यतोऽसावीदृशीं क्रियाम् । तन्मानुषत्व मेवास्य वेतालत्वं तु नो भवेत्

किंतु साक्षान्न कृतवान्यतोऽसावीदृशीं क्रियाम्; तन्मानुषत्वमेवास्य, वेतालत्वं तु नो भवेत्।

Verse 42

विज्ञप्तिकौतुकाभिख्यं यदा विद्याधराधिपम् । द्रक्ष्यतेऽसौ कनिष्ठस्ते तदा शापाद्विमोक्ष्यते

विज्ञप्तिकौतुकाभिख्यं यदा विद्याधराधिपं द्रक्ष्यतेऽसौ कनिष्ठस्ते, तदा शापाद्विमोक्ष्यते।

Verse 43

ईदृशस्यतु यः कर्ता महापापस्य कर्मणः । स त्वं संप्राप्य मानुष्यं तस्मिन्नेव तु जन्मनि

ईदृशमहापापकर्मणः कर्ता यः, स त्वं मानुष्यजन्म प्राप्य तस्मिन्नेव जन्मनि तस्य फलमनुभविष्यसि।

Verse 44

वेतालजन्म संप्राप्य चिरं लोके चरिष्यसि । इत्युक्त्वा गालवः कन्यां गृहीत्वा मुनिभिः सह

वेतालजन्म संप्राप्य चिरं लोके चरिष्यसि—इत्युक्त्वा गालवो मुनिभिः सह कन्यां गृहीत्वा जगाम।

Verse 45

विद्याधरसुतौ शप्त्वा स्वाश्रमं प्रति निर्ययौ । ततस्तस्मिन्महाभागे निर्याते मुनिपुंगवे

विद्याधरसुतौ शप्त्वा स स्वाश्रमं प्रति निर्ययौ; तस्मिन्महाभागे मुनिपुङ्गवे निर्याते सति…

Verse 46

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विद्याधरपतेः सुतौ । मुनिशापेन दुःखार्तौ चिंतयामासतुर्भृशम्

सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विद्याधरपतेः सुतौ मुनिशापेन दुःखार्तौ भूयोऽपि भृशं चिन्तयामासतुः।

Verse 47

कर्तव्यं तौ विनिश्चित्य सुदर्शनसुकर्णकौ । गोविंदस्वामिनामानं यमुनातटवासिनम्

कर्तव्यं तौ विनिश्चित्य सुदर्शनसुकर्णकौ यमुनातटवासिनं गोविन्दस्वामिनामानं ब्राह्मणं समुपागतौ।

Verse 48

ब्राह्मणं शीलसंपन्नं पितृत्वे परिकल्प्य तौ । परित्यज्य स्वकं रूपमजायेतां तदा त्मजौ

शीलसम्पन्नं ब्राह्मणं पितृत्वे परिकल्प्य तौ, स्वकं रूपं परित्यज्य तदा तस्यात्मजौ बभूवतुः।

Verse 49

विजयाशोकदत्ताख्यौ तस्य पुत्रौबभूवतुः । सुतो विजयदत्ताख्यो ज्येष्ठो जज्ञे सुदर्शनः

तस्य पुत्रौ विजयदत्ताशोकदत्ताख्यौ बभूवतुः; तयोर्ज्येष्ठो विजयदत्ताख्यः सुदर्शन एव पुनर्जज्ञे।

Verse 50

अशोकदत्तनामा तु सुकर्णश्च कनिष्ठकः । विजयाशोकदत्तौ तु क्रमाद्यौवनमापतुः

कनिष्ठकः सुकर्णोऽशोकदत्तनामा बभूव; विजयाशोकदत्तौ तु क्रमाद्यौवनमापतुः।

Verse 51

एतस्मिन्नेव कालेतु यमुनायास्तटे शुभे । अनावृष्ट्या तु दुर्भिक्षमभूद्द्वादशवार्षि कम्

एतस्मिन्नेव काले शुभे यमुनातटे, अनावृष्ट्या द्वादशवार्षिकं दुर्भिक्षं समभवत्।

Verse 52

गोविंदस्वामिनामा तु ब्राह्मणो वेदपारगः । दुर्भिक्षोपहतां दृष्ट्वा तदानीं स निजां पुरीम्

गोविंदस्वामिनामा ब्राह्मणो वेदपारगः; तदा दुर्भिक्षोपहतां निजां पुरीं दृष्ट्वा सः…

Verse 53

प्रययौ काशनिगरं सपुत्रः सह भार्यया । स प्रयागं समासाद्य द्वं दृष्ट्वा महावटम्

स सपुत्रः सभार्यश्च काशीनगरं प्रति प्रययौ। प्रयागं समासाद्य स महावटं महातरुं दृष्टवान्॥

Verse 54

कपालमालाभरणं सोऽपश्यद्यतिनं पुरः । गोविंदस्वामिनामा तु नमश्चक्रे स तं मुनिम्

पुरतः कपालमालाभरणं यतिं स ददर्श। गोविन्दस्वामिनामा ब्राह्मणः तं मुनिं नमश्चकार॥

Verse 55

सपुत्रस्य सभार्यस्य सोऽवादीदाशिषो मुनिः । इदं च वचनं प्राह गोविंदस्वामिनं प्रति

स मुनिः सपुत्राय सभार्याय च तस्मै आशिषोऽब्रवीत्। ततश्च गोविन्दस्वामिनं प्रति इदं वचनं प्राह॥

Verse 56

ज्येष्ठेनानेन पुत्रेण सांप्रतं ब्राह्मणोत्तम । क्षिप्रं विजयदत्तेन वियोगस्ते भविष्यति

ब्राह्मणोत्तम! अनेन ज्येष्ठपुत्रेण विजयदत्तेन सह ते शीघ्रं वियोगो भविष्यति॥

Verse 57

इति तस्य वचः श्रुत्वा गोविंदस्वामिनामकः । सूर्ये चास्तं गते तत्र सांध्यं कर्म समाप्य च

तस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दस्वामिनामा सः। तत्र सूर्येऽस्तं गते सन्ध्याकर्म समाप्य समाचरत्॥

Verse 58

सभार्यः ससुतो विप्रः सुदूराध्वसमाकुलः । उवास तस्यां शर्वर्य्यां शून्ये वै देवतालये

स विप्रः सभार्यः ससुतश्च सुदूराध्वश्रमाकुलः । तस्यां शर्वर्यां शून्ये देवतालये न्यवसत् ॥

Verse 59

तदा त्वशोकदत्तश्च ब्राह्मणी च समाकुलौ । वस्त्रेणास्तीर्य पृथिवीं रात्रौ निद्रां समापतुः

तदा त्वशोकदत्तश्च ब्राह्मणी च समाकुलौ । वस्त्रेणास्तीर्य पृथिवीं रात्रौ निद्रां समापतुः ॥

Verse 60

ततो विजयदत्तस्तु दूरमार्गविलंघनात् । बभूवात्यंतमलसो भृशं शीतज्वरार्दितः

ततो विजयदत्तस्तु दूरमार्गविलङ्घनात् । बभूवात्यन्तमलसो भृशं शीतज्वरार्दितः ॥

Verse 61

गोविंदस्वामिना पित्रा शीतवबाधानिवृत्तये । गाढमालिंग्यमानोऽपि शीतबाधां न सोऽत्यजत्

गोविन्दस्वामिना पित्रा शीतबाधानिवृत्तये । गाढमालिङ्ग्यमानोऽपि शीतबाधां न सोऽत्यजत् ॥

Verse 62

बाधतेऽत्यर्थमधुना तात मां शीतलो ज्वरः । एतद्बाधानिवृत्त्यर्थं वह्निमानय मा चिरम्

“बाधतेऽत्यर्थमधुना तात मां शीतलो ज्वरः । एतद्बाधानिवृत्त्यर्थं वह्निमानय मा चिरम् ॥”

Verse 63

इति पुत्रवचः श्रुत्वा सर्वत्राग्निं गवेषयन् । अलब्धवह्निः प्रोवाच पुन रभ्येत्य पुत्रकम्

इति पुत्रवचः श्रुत्वा पिता सर्वत्र वह्निं गवेषयामास। वह्निमलब्ध्वा स पुनः प्रत्यागत्य पुत्रकं प्रति प्रोवाच॥

Verse 64

न वह्निं पुत्र विंदामि मार्गमाणोऽपि सर्वशः । रात्रिमध्ये तु संप्राप्ते द्वारेषु पिहितेषु च

पुत्र, सर्वशो मार्गमाणोऽपि वह्निं न विंदामि। रात्रिमध्यं च संप्राप्तं, द्वारेषु च पिहितेषु॥

Verse 65

निद्रापरवशाः पौरा नैव दास्यंति पावकम् । इत्थं विजयदत्तोऽसावुक्तः पित्रा ज्वरातुरः

निद्रापरवशाः पौरा न पावकं दास्यन्ति। इत्युक्तः पित्रा विजयदत्तो ज्वरातुरोऽभवत्॥

Verse 66

ययाचे वह्निमेवासौ पितरं दीनया गिरा । शीतज्वरसमुद्भूतशीतबाधाप्रपीडितम्

स दीनया गिरा पितरं वह्निमेव ययाचे। शीतज्वरसमुद्भूतशीतबाधया स प्रपीडितः॥

Verse 67

हिमशीकरवान्वायुर्द्विगुणं बाधतेऽद्य माम् । वह्निर्न लब्ध इति वै मिथ्यैवोक्तं पितस्त्वया

हिमशीकरवान् वायुरद्य मां द्विगुणं बाधते। ‘वह्निर्न लब्धः’ इति, पितः, त्वया मिथ्यैवोक्तम्॥

Verse 68

दूरादेष पुरोभागे ज्वालामालासमाकुलः । शिखाभिर्लेलिहानोभ्रं दृश्यते पश्य पावकः

पश्य—दूरादग्रे पुरोभागे ज्वालामालाभिराकीर्णः पावकः दृश्यते; शिखाभिर्लेलिहानोऽभ्रं लीलया लिहति।

Verse 69

तं वह्निमानय क्षिप्रं तात शीतनिवृत्तये । इत्युक्तवन्तं तं पुत्रं स पिता प्रत्यभाषत

तात, शीतनिवृत्तये तं वह्निं क्षिप्रम् आनय—इति पुत्रेणोक्ते स पिता तं प्रत्यभाषत।

Verse 70

नानृतं वच्मि पुत्राद्य सत्यमेव ब्रवीम्यहम् । वह्निमान्योऽयमुद्देशो दूरादेव विलोक्यते

पुत्र, अद्य नानृतं वच्मि; सत्यमेव ब्रवीमि। वह्निमान् इव योऽयम् उद्देशः, स दूरादेव विलोक्यते।

Verse 71

पितृकाननदेशं तं पुत्र जानीहि सांप्रतम् । यद्येषोभ्रंलिहज्वालः पुरस्ताज्ज्वलतेऽनलः

पुत्र, सांप्रतम् एनं देशं पितृकाननम् इति जानीहि। य एष पुरस्ताद् ज्वलत्यनलः, स अभ्रंलिहज्वालः तत्रैव।

Verse 72

पुत्र वित्रासजनकं तं जानीहि चितानलम् । अमंगलो न सेव्योऽयं चिताग्निः स्पर्शदूषितः

पुत्र, वित्रासजनकं तं चितानलं जानीहि। अयम् अमङ्गलः, न सेव्यो; चिताग्निः स्पर्शदूषितः।

Verse 73

तस्य चायुःक्षयं याति सेवते यश्चितानलम् । तस्मात्तवायुर्हानिर्मा भूयादिति मया सुत

यः चितानलसेवां करोति तस्यायुः क्षयं याति। तस्मात्, सुत, मया एवमुक्तं यथा तव आयुर्हानिर्न भूयात्।

Verse 74

अमंगलस्तथा स्पृश्यो नानीतोऽयं चितानलः । इत्युक्तवंतं पितरं स दीनः प्रत्यभाषत

अमङ्गलः स्पृश्यश्च नायं चितानलः; नानीतव्यः। इति पित्रोक्तं श्रुत्वा स दीनः प्रत्यभाषत।

Verse 75

अयं शवानलो वा स्यादध्वरानल एव वा । सर्वथानीयतामेष नोचेन्मे मरणं भवेत्

अयं शवानलो वा स्यात् अध्वरानल एव वा। सर्वथैष आनीयताम्; नोचेत् मे मरणं भवेत्।

Verse 76

पुत्रस्नेहाभिभूतोऽथ समाहर्तुं चितानलम् । गोविंदस्वामिनामा तु श्मशानं शीघ्रमभ्यगात्

पुत्रस्नेहाभिभूतः सन् गोविन्दस्वामिनामा तु। चितानलं समाहर्तुं श्मशानं शीघ्रमभ्यगात्।

Verse 77

गोविंदस्वामिनि गते समाहर्तुं चितानलम् । तूर्णं विजयदत्तोऽपि तदा गच्छंतमन्वयात्

गोविन्दस्वामिनि गते चितानलं समाहर्तुम्। विजयदत्तोऽपि तूर्णं तदा गच्छन्तमन्वयात्।

Verse 79

संप्राप्य तापनिकटं विकीर्णास्थि चितानलम् । आलिंगन्निव सोद्वेगं शनैर्निर्वृतिमाप्तवान्

तापनिकटं चितानलम् उपसृत्य विकीर्णास्थिसमाकीर्णं तं ददर्श। स सोद्वेगः सन्निव तदालिङ्गन् शनैः शनैः घोरां निर्वृतिमवाप।

Verse 80

इति तस्य वचः श्रुत्वा पुत्रस्य ब्राह्मणोत्तमः । निपुणं तं निरूप्यैतद्वचनं पुनरब्रवीत्

इति पुत्रवचनं श्रुत्वा ब्राह्मणोत्तमः। तं निपुणं निरीक्ष्य पुनरेतद्वचनमब्रवीत्॥

Verse 81

गोविंदस्वाम्युवाच । एतत्कपालमनलज्वालावलयवर्तुलम् । वसाकीकसमांसाढ्यमेतद्रक्तांबुजोपमम्

गोविन्दस्वाम्युवाच—एतत्कपालम् अनलज्वालावलयवर्तुलं, वसाकीकसमांसाढ्यं, रक्ताम्बुजोपमं च।

Verse 82

द्विजस्य सूनुः श्रुत्वेति काष्ठाग्रेण जघान तत् । येन तत्स्फुटनोद्गीर्णवसासिक्तमुखोऽभवत्

इति श्रुत्वा द्विजसूनुः काष्ठाग्रेण तत् अघातयत्। तेन स्फुटिते तस्मिन् वसासिक्तमुखोऽभवत्॥

Verse 83

कपालघट्टनाद्रक्तं यत्संसक्तं मुखे तदा । जिह्वया लेलिहानोऽसौ मुहुस्तद्रक्तमा स्वदत्

कपालघट्टनात् यद्रक्तं तदा मुखे संसक्तम्। स जिह्वया मुहुर्लेलिहानः पुनः पुनस्तद्रक्तमास्वादयत्॥

Verse 84

आस्वाद्यैवं समादाय तत्कपालं समाकुलः । पीत्वा वसां महाकायो बभूवातिभयंकरः

एवं तदास्वाद्य समाकुलचित्तः तत्कपालं समादाय वसां पीत्वा स महाकायोऽतिभयंकरो बभूव।

Verse 85

सद्यो वेता लतां प्राप तीक्ष्णदंष्ट्रस्तदा निशि । तस्याट्टहासघोषेण दिशश्च प्रदिशस्तदा

सद्य एव स निशायां तीक्ष्णदंष्ट्रो वेतालत्वं प्राप; तस्याट्टहासघोषेण दिशः प्रदिशश्च निनदुः।

Verse 86

द्यौरतरिक्षं भूमिश्च स्फुटिता इव सर्वशः । तस्मिन्वेगात्समाकृष्य पितरं हन्तुमुद्यते

द्यौरन्तरिक्षं भूमिश्च सर्वशः स्फुटितेवाभवत्; अथ स वेगात् समाकृष्य पितरं हन्तुमुद्यतः।

Verse 87

मा कृथाः साहसमिति प्रादुरासीद्वचो दिवि । स दिव्यां गिरमाकर्ण्य वेतालोऽतिभयंकरः

“मा कृथाः साहसम्” इति दिवि सहसा वचः प्रादुरभूत्; तां दिव्यां गिरमाकर्ण्य स वेतालोऽतिभयंकरः न्यवर्तत।

Verse 88

पितरं तं परित्यज्य महावेगसमन्वितः । तूर्णमाकाशमाविश्य प्रययावस्खलद्गतिः

तं पितरं परित्यज्य महावेगसमन्वितः; तूर्णमाकाशमाविश्यास्खलद्गतिः प्रययौ।

Verse 89

स गत्वा दूरमध्वानं वेतालैः सह संगतः । तमागतं समालोक्य वेतोलास्सर्व एव ते

स दूरमध्वानं गत्वा वेतालैः सह संगतः। तमागतं समालोक्य वेतालाः सर्व एव ते तं प्रति समभिमुखा बभूवुः॥

Verse 90

कपालस्फोटनादेष वेतालत्वं यदाप्तवान् । कपालस्फोटनामानमाह्वयांचक्रिरे ततः

कपालस्फोटनादेव वेतालत्वं यदाप्तवान्। ततः कपालस्फोटनामानं तं वेतालाः समाह्वयन्॥

Verse 91

ततः कपालस्फोटो ऽसौ वेतालैः सर्वतो वृतः । नरास्थिभूषणाख्यस्य सद्यो वेतालभूपतेः

ततः कपालस्फोटोऽसौ वेतालैः सर्वतो वृतः। नरास्थिभूषणाख्यस्य सद्यो वेतालभूपतेः सन्निधिं जगाम॥

Verse 92

अन्तिकं सहसा प्राप महाबलसमन्वितः । नरास्थिभूषणश्चैनं सेनाप तिमकल्पयत्

अन्तिकं सहसा प्राप महाबलसमन्वितः। नरास्थिभूषणश्चैनं सेनापतिमकल्पयत्॥

Verse 93

तं कदाचित्तु गन्धर्वश्चित्रसेनाभिधो बली । नरास्थिभूषणं संख्ये न्यवधीत्सोऽपि संस्थितः

तं कदाचित्तु गन्धर्वश्चित्रसेनाभिधो बली। नरास्थिभूषणं संख्ये न्यवधीत्; सोऽपि संस्थितः॥

Verse 94

नरास्थिभूषणे तस्मि न्गन्धर्वेण हते युधि । तदा कपालस्फोटोऽसौ तत्पदं समवाप्तवान्

गन्धर्वेण युधि हते तस्मिन् नरास्थिभूषणे, तदैव कपालस्फोटोऽसौ तत्पदं समवाप्तवान्।

Verse 95

विद्याधरेन्द्रस्य सुतः सुदर्शनो मनुष्यतां वै प्रथमं स गत्वा । वेतालतां प्राप्य महर्षिशापात्क्रमाच्च वेतालपतिर्बभूव

विद्याधरेन्द्रसुतः सुदर्शनो मनुष्यतां प्रथमं गत्वा; महर्षिशापाद् वेतालतां प्राप्य, क्रमाच्च वेतालपतिर्बभूव।