Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42

Devanagari script

व्यास उवाच । तस्मिन्नवसरे विप्रा जाता भूप दयालवः । अन्या या पुटिका चासीत्सा दत्ता शापशांतये

Transliteration

vyāsa uvāca | tasminnavasare viprā jātā bhūpa dayālavaḥ | anyā yā puṭikā cāsītsā dattā śāpaśāṃtaye

Translation

व्यास उवाच—तस्मिन्नवसरे, हे भूप, विप्राः करुणाशीलाः समभवन्। या चान्या पुटिका आसीत्, सा शापशान्त्यर्थं दत्ता।

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• अवसरे: occasion/time
• अवसरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अवसर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• विप्राः: brāhmaṇas
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural)

• जाताः: became
• जाताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘became’ अर्थे

• भूप: O king
• भूप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• दयालवः: compassionate
• दयालवः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयालु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन (Plural); विशेषणम् (qualifying ‘विप्राः’)

• अन्या: another
• अन्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘पुटिका’)

• या: who/which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• पुटिका: Puṭikā (a woman/person named Puṭikā)
• पुटिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुटिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• दत्ता: was given
• दत्ता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘was given’

• शापशान्तये: for the pacification of the curse
• शापशान्तये: Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (śāpasya śāntiḥ), स्त्रीलिङ्ग (शान्ति), चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the purpose)

Speaker

Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: Bhūpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A royal court or forest-assembly: Vyāsa narrates as compassionate brāhmaṇas offer a small bundle (puṭikā) as a propitiatory gift to pacify a curse; the atmosphere shifts from tension to relief.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Brāhmaṇas (Viprāḥ)
• King (Bhūpa)
• Curse (Śāpa)
• Puṭikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion follows sincere surrender; the righteous soften when repentance is genuine and dharma is restored.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the sacred narrative space; the verse highlights śānti within that holy region.

What ritualistic prescription is mentioned?

A propitiatory gift (dāna) is indicated—giving the puṭikā as an act aimed at śāpa-śānti.