Adhyaya 29

Verse 1

सूत उवाच । अतः परं शृणुध्वं हि लोहासुरविचेष्टितम् । बलेः पुत्रशतस्यापि कथयिष्यामि विश्रुतम्

सूत उवाच—अतः परं यूयं शृणुत लोहासुरस्य विचेष्टितं विश्रुतम्। बलेः पुत्रशतस्यापि प्रसिद्धां कथां वक्ष्यामि।

Verse 2

यथा तौ भ्रातरौ वृद्धौ प्रापतुः स्थानमुत्तमम् । तदा प्रभृति वैराग्यं दैत्यो लोहासुरे दधौ

यदा तौ वृद्धौ भ्रातरौ परमं पदं प्रापतुः, तदा प्रभृत्येव दैत्यो लोहासुरो वैराग्यं दधौ।

Verse 3

किं करोमि क्व गच्छामि तपसे स्थानमुत्तमम् । यस्य पारं न जानंति देवता मुनयो नराः

‘किं करोमि? क्व गच्छामि? तपसे किमुत्तमं स्थानम्? यस्य पारं न जानन्ति देवता मुनयो नराः।’

Verse 4

को मयाऽराध्यतां देवो हृदि चिंतयते भृशम् । इति चिंतयतस्तस्य मतिर्जाता महात्मनः

‘को देवो मया आराध्यताम्?’ इति स हृदि भृशं चिन्तयामास। एवं चिन्तयतः तस्य महात्मनः मतिर्जाता।

Verse 5

दधौ गंगां स्वशीर्षेण पुष्पवंतौ च नेत्रयोः । हृदा नारायणं देवं ब्रह्माणं कटिमंडले

स स्वशीर्षे गङ्गां दधौ, नेत्रयोः पुष्पवन्तौ न्यधात्। हृदि नारायणं देवं न्यवेशयत्, कटिमण्डले ब्रह्माणं मण्डलवत् स्थापयामास।

Verse 6

इंद्राद्या देवताः सर्वे यद्देहे प्रतिबिंबिताः । प्रपश्यंति तदात्मानं भास्करः सलिले यथा

इन्द्राद्याः सर्वदेवताः तस्य देहे प्रतिबिम्बिताः सन्तः स्वस्वरूपमेव ददृशुः, यथा सलिले भास्करस्य प्रतिबिम्बं दृश्यते।

Verse 7

तमेवाराधयिष्यामि निरंजनमकल्मषः । एवं कृत्वा मतिं दैत्य स्तपस्तेपे सुदुष्करम् । भीतो जन्मभयाद्घोराद्दुष्करं यन्महात्मभिः

तमेकमेवाराधयिष्यामि निरञ्जनमकल्मषम्—इति निश्चयं कृत्वा स दैत्यः सुदुष्करं तपस्तेपे, घोरात् जन्मभयात् भीतः; यत्तपः महात्मभिरपि दुष्करम्।

Verse 8

अंबुभक्षो वायुभक्षः शीर्णपर्णाशनस्तथा । दिव्यं वर्षशतं साग्रं यदा तेपे महत्तपः । ततस्तुतोष भगवांस्त्रिशूलवरधारकः

अम्बुभक्षः कदाचिद् वायुभक्षः, तथा शीर्णपर्णाशनः सन्, साग्रं दिव्यं वर्षशतं महत्तपस्तेपे। ततः त्रिशूलवरधारको भगवान् तुतोष।

Verse 9

ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते मनसा यदभीप्सितम् । लोहासुर मया देयं तव नास्ति तपोबलात्

ईश्वर उवाच—वरं वृणीष्व, भद्रं ते; मनसा यदभीप्सितम्। लोहासुर, तपोबलात् मया तव देयं, नास्ति किञ्चिदपि दुर्लभम्।

Verse 10

इत्युक्तो दानवस्तत्र शंकराग्रे वचोऽब्रवीत्

इत्युक्तः स दानवस्तत्र शङ्कराग्रे वचोऽब्रवीत्।

Verse 11

लोहासुर उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश वरमेकं वृणोम्यहम् । शरीरस्याजरत्वं च मा मृत्योरपि मे भयम्

लोहासुर उवाच—यदि तुष्टोऽसि देवेश, वरमेकं वृणेऽहम्। मम शरीरस्याजरत्वं भवतु, मृत्योरपि मे भयम् मा भूयात्॥

Verse 12

जन्मन्यस्मिन्प्रभो भूयात्स्थातव्यं हृदये मम । एवमस्तु शिवः प्राह तत्र तं दानवेश्वरम्

प्रभो, अस्मिन्नेव जन्मनि तथा भूयात्; मम हृदये च निश्चलं तिष्ठतु। इत्युक्ते शिवः तं दानवेश्वरं प्रत्युवाच—एवमस्तु॥

Verse 13

शर्वलब्धवरो दैवात्पुनस्तेपे महत्तपः । रम्ये सरस्वतीतीरे तरणाय भवार्णवात्

शर्वात् दैवयोगेन लब्धवरः स पुनः महत्तपः तेपे। रम्ये सरस्वतीतीरे भवार्णवात् तरणाय॥

Verse 14

वत्सराणां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । शंकते भगवानिंद्रो भीतस्तस्य तपोबलात्

वत्सराणां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च तपः कृतवान्। तस्य तपोबलात् भीतः भगवान् इन्द्रः शङ्कां जगाम॥

Verse 15

मा मे पदच्युतिर्भूयाद्दैत्यल्लोहासुरात्क्वचित् । मघवान्गुप्तरूपेण समेत्याश्रमकाननम्

मा मे पदच्युतिः कदाचित् दैत्यात् लोहासुरात् भूयात्—इति। मघवान् गुप्तरूपेण आश्रमकाननं समुपागमत्॥

Verse 16

तपोभंगं प्रकुरुते कंपयित्वा महासुरम् । ताडयंति शरीरे तं मुष्टिभिस्तीक्ष्णकर्कशैः

तपोभङ्गं चकार, महासुरं कम्पयित्वा; तस्य शरीरं तीक्ष्णकर्कशमुष्टिभिः प्रहृतवन्तः।

Verse 17

अथ तेन च दैत्येन ध्यानमुत्सृज्य वीक्षितम् । इंद्रेण तत्कृतं सर्वं तपोबलविनाशनम्

अथ स दैत्यः ध्यानमुत्सृज्य व्यलोकयत्; इन्द्रेण कृतं सर्वं तपोबलविनाशनमिति।

Verse 18

तस्य तैरभवद्युद्धमिंद्राद्यैरथ कर्क्कशैः । एकस्य बहुभिः सार्द्धं देवास्ते तेन संयुगे

तस्येन्द्राद्यैः कर्कशैस्तैरभवद्युद्धमुत्कटम्; एकस्य तेन सह देवाः बहवः संयुगे युयुधिरे।

Verse 19

रुधिराक्लिन्नदेहा वै प्रहारैर्जर्जरीकृताः । केशवं शरणं प्राप्ता त्राहि त्राहीति भाषिणः

रुधिराक्लिन्नदेहाः प्रहारैर्जर्जरीकृताः; केशवं शरणं प्राप्य ‘त्राहि त्राही’ इति व्याहरन्।

Verse 20

सूत उवाच । देवानां वाक्यमाकर्ण्य वासुदेवो जनार्दनः । युयुधे केशवस्तेन युद्धे वर्षशतं किल

सूत उवाच—देवानां वाक्यमाकर्ण्य वासुदेवो जनार्दनः; केशवस्तेन सह युयुधे, तत् युद्धं वर्षशतं किल।

Verse 21

ततो नारायणं तत्र जिगाय स वरोर्जितः । अथ नारायणो देवो जितो लोहासुरेण तु

ततः स वरोर्जितः तत्र नारायणं जिगाय; अथ लोहासुरेण देवोऽपि नारायणो जितः।

Verse 22

मंत्रयामास रुद्रेण ब्रह्मणा च पुनःपुनः । मीमांसित्वा त्रयो देवाः पुनर्युद्धसमुद्यमम्

स रुद्रेण ब्रह्मणा च पुनःपुनर्मन्त्रयामास; मीमांसित्वा त्रयो देवाः पुनर्युद्धाय समुद्यताः।

Verse 23

लोहासुरस्य दैत्यस्य वपुर्दृष्ट्वा पुनर्नवम् । महदासीत्पुनर्युद्धं दैत्यकेशवयोस्ततः

लोहासुरस्य दैत्यस्य वपुः पुनर्नवं दृष्ट्वा; ततः दैत्यकेशवयोः पुनर्महद्युद्धमभवत्।

Verse 24

न ममार यदा दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना । तरसा तं केशवोऽपि पातयामास भूतले

यदा स दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना न ममार; तदा केशवस्तं तरसा भूतले पातयामास।

Verse 25

उत्तानं पतितं दृष्ट्वा पिनाकी परमेश्वरः । दधार हृदये तस्य स्वरूपं रूपवर्जितः

उत्तानं पतितं तं दृष्ट्वा पिनाकी परमेश्वरः; रूपवर्जितं तस्य स्वरूपं हृदये दधार।

Verse 26

कण्ठे तस्थौ ततो ब्रह्मा तस्य लोहासुरस्य च । चरणौ पीडयामास स्वस्थित्या पुरुषोत्तमः

ततः स लोहासुरस्य कण्ठे ब्रह्मा समतिष्ठत्। पुरुषोत्तमः स्वनिश्चलस्थित्या तस्य चरणौ निपीडयामास॥

Verse 27

अथ दैत्यः समुत्तस्थौ भृशं बद्धोपि भूतले । दृष्ट्वोत्थितं ततो दैत्यं पातयंतं सुरोत्तमान्

अथ दैत्यो भृशं बद्धोऽपि भूतले समुत्तस्थौ। उत्थितं तं दैत्यं दृष्ट्वा सुरोत्तमान् पातयन्तम्॥

Verse 28

उवाच दिव्यया वाचा विरंचिः कमलासनः

अथ विरञ्चिः कमलासनः दिव्यया वाचा उवाच।

Verse 29

ब्रह्मोवाच । लोहासुर सदा रक्ष वाचोधर्ममभीक्ष्णशः । त्वया यत्प्रार्थितं रुद्रात्तदेव समुपस्थितम्

ब्रह्मोवाच— लोहासुर सदा रक्ष वाचोधर्ममभीक्ष्णशः। त्वया यत्प्रार्थितं रुद्रात् तदेव समुपस्थितम्॥

Verse 30

अहं विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः । त्वद्देहमुपवेक्ष्यामो यावदाभूतसंप्लवम्

अहं विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः। त्वद्देहमुपवेक्ष्यामो यावदाभूतसंप्लवम्॥

Verse 31

दानवेश शिवप्राप्तिर्भावभक्त्यैव जायते । शिवं चालयितुं बुद्धिः कथं तव भविष्यति

दानवेश! शिवप्राप्तिर्भावभक्त्यैव जायते; शिवं विचालयितुं ते बुद्धिः कथं भविष्यति?

Verse 32

अचलांश्चालयेद्यस्तु प्रासादान्ब्राह्मणान्पुरान् । अचिरेणैव कालेन पातकेनैव लिप्यते

अचलान् चालयेद्यस्तु प्रासादान् ब्राह्मणान् पुरान्; स अचिरेणैव कालेन पातकेनैव लिप्यते।

Verse 33

श्मशानवत्परित्याज्यः सत्यधर्मबहिष्कृतः । सत्यवागसि भद्रं ते मा विचालय देवताः

श्मशानवत् परित्याज्यः सत्यधर्मबहिष्कृतः; सत्यवागसि भद्रं ते, मा विचालय देवताः।

Verse 34

येन यातास्तु पितरो येन याताः पितामहाः । तेन मार्गेण गंतव्यं न चोल्लंघ्या सतां गतिः

येन यातास्तु पितरो येन याताः पितामहाः; तेन मार्गेण गन्तव्यं, न चोल्लङ्घ्या सतां गतिः।

Verse 35

दानवेश पिता ते हि ददौ लोकत्रयं हरेः । वाक्पाशबद्धः पाताले राज्यं चक्रे महीपतिः

दानवेश! पिता ते हि ददौ लोकत्रयं हरेः; वाक्पाशबद्धः पाताले राज्यं चक्रे महीपतिः।

Verse 36

तथा त्वमसि वाक्पाशाच्छिवभक्तिसमन्वितः । भूतले तिष्ठ दैत्येंद्र मा वाग्वैकल्प्यमाप्नुहि

तथैव त्वमपि वाक्पाशेन बद्धः शिवभक्तिसमन्वितः। भूतले तिष्ठ दैत्येन्द्र, मा वाग्वैकल्प्यमाप्नुहि॥

Verse 37

वरांस्ते च प्रदास्यामो मा विचाल्या हि देवताः

वरांस्ते च प्रदास्यामो, मा विचाल्या हि देवताः॥

Verse 38

व्यास उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं संतुष्टो दानवेश्वरः । प्राह प्रसन्नया वाचा ब्रह्माणं केशवं हरम्

व्यास उवाच। तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं संतुष्टो दानवेश्वरः। प्राह प्रसन्नया वाचा ब्रह्माणं केशवं हरम्॥

Verse 39

लोहासुर उवाच । वाक्पाशबद्धस्तिष्ठामि न पुनर्भवतां बले । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः

लोहासुर उवाच। वाक्पाशबद्धस्तिष्ठामि न पुनर्भवतां बले। ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः॥

Verse 40

स्थास्यंति चेच्छरीरे मे किं न लब्धं मया ततः । इदं कलेवरं मे हि समारूढं त्रिभिः सुरैः

स्थास्यन्ति चेच्छरीरे मे किं न लब्धं मया ततः। इदं कलेवरं मे हि समारूढं त्रिभिः सुरैः॥

Verse 41

भूम्यां भवतु विख्यातं मत्प्रभावात्सुरोत्तमाः

भूमौ मम प्रभावेण सुरोत्तमाः प्रसिद्धिं यातु तत्।

Verse 42

लोहासुरस्य वाक्येन हर्षिता स्त्रिदशास्त्रयः । ददुः प्रत्युत्तरं तस्मै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

लोहासुरवचः श्रुत्वा हृष्टाः स्त्रिदशत्रयः। तस्मै प्रत्युत्तरं दत्तं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैः॥

Verse 43

सत्यवाक्पाशतो दैत्यो न सत्याच्चलितो यतः । तेन सत्येन संतुष्टा दास्या मस्ते मनीप्सितम्

सत्यवाक्पाशबद्धोऽसि दैत्य, न सत्याच्चलितो यतः। तेन सत्येन संतुष्टा दास्यामस्ते मनीप्सितम्॥

Verse 44

ब्रह्मोवाच । यथा स्नानं ब्रह्मज्ञानं देहत्यागो गयातले । धर्मारण्ये तथा दैत्य धर्म्मेश्वरपुरः स्थिते

ब्रह्मोवाच—यथा स्नानं ब्रह्मज्ञानं देहत्यागो गयातले। धर्मारण्ये तथा दैत्य धर्म्मेश्वरपुरः स्थिते॥

Verse 45

कूपे तर्प्पणकं श्राद्धं शंसंति पितरो दिवि । संतुष्टा पिंडदानेन गयायां पितरो यथा

कूपे तर्पणसंयुक्तं श्राद्धं शंसन्ति पितरो दिवि। पिण्डदानेन गयायां यथा तृप्यन्ति पितरस्तथा॥

Verse 46

वांछंति तर्प्पणं कूपे धर्मारण्ये विशुद्धये । दानवेन्द्र शरीरं तु तीर्थं तव भविष्यति

धर्मारण्ये विशुद्ध्यर्थं कूपे तर्पणं कर्तुं जनाः वाञ्छिष्यन्ति। हे दानवेन्द्र, तव शरीरमेव तीर्थत्वं प्राप्स्यति।

Verse 47

एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्प्पणे कृते । पितॄणां या परा तृप्तिर्जायते दानवाधिप

हे दानवाधिप, गयायां एकविंशतिवारं तर्पणे कृते यैषा पितॄणां परा तृप्तिर्जायते—

Verse 48

धर्मेश्वर पुरस्तात्सा त्वेकदा पितृतर्पणात् । स्याद्वै दशगुणा तृप्तिः सत्यमेव न संशयः

—सा तृप्तिः धर्मेश्वरपुरस्तात् एकवारं पितृतर्पणात् दशगुणा भवति; सत्यमेव, न संशयः।

Verse 49

पितॄणां पिंडदानेन अक्षय्या तृप्तिरस्त्विह । शिवरूपांतराले वै धर्मारण्ये धरातले

अत्र धर्मारण्ये धरातले शिवरूपान्तरालमध्ये पितॄणां पिण्डदानेन अक्षय्या तृप्तिर्भवतु।

Verse 50

श्रद्धयैव हि कर्त्तव्याः श्राद्धपिंडोदकक्रियाः । तथांतराले चास्माकं श्राद्धपिंडौ विशेषतः

श्रद्धयैव कर्तव्याः श्राद्धपिण्डोदकक्रियाः; अस्माकं तस्मिन्नन्तराले श्राद्धपिण्डौ विशेषफलप्रदौ।

Verse 51

तथा शरीरे क्वापिस्तांचिंता सत्योऽसि सुव्रत । त्रिषु लोकेषु दुष्प्रापं सत्यं ते दिवि संस्थितम्

तथा तव शरीरे क्वापि चिन्ता न भवतु, सत्यस्वरूप सुव्रत। त्रिषु लोकेषु सत्यं दुष्प्राप्यं; तव सत्यं दिवि अपि संस्थितम्।

Verse 52

अस्मद्वाक्येन सत्येन तत्तथाऽसुरसत्तम । गयासमधिकं तीर्थं तव जातं धरातले

अस्मद्वाक्यस्य सत्येन तथा एव भवतु, असुरसत्तम। धरातले तव गयासमधिकं तीर्थं जातम्।

Verse 53

अस्माकं स्थितिरव्यग्रा तव देहे न संशयः । सत्यपाशेन बद्धाः स्म दृढमेव त्वयाऽनघ

अस्माकं स्थितिरव्यग्रा तव देहे न संशयः। सत्यपाशेन त्वया, अनघ, वयं दृढमेव बद्धाः स्म।

Verse 54

विष्णुरुवाच । गयाप्रयाग कस्याऽपि फलं समधिकं स्मृतम् । चतुर्द्दश्याममावास्यां लोहयष्ट्यां पिंडदानतः

विष्णुरुवाच—गयाप्रयागयोः फलं कस्यापि समधिकं स्मृतम्; विशेषतः चतुर्दश्याममावास्ययोः लोहयष्ट्यां पिण्डदानतः।

Verse 55

बलिपुत्रस्य सत्येन महती तृप्तिरत्र हि । मा कुरुष्वात्र संदेहं तव देहे स्थिता स्वयम्

बलिपुत्रस्य सत्येन अत्र हि महती तृप्तिः। अत्र संदेहं मा कुरु; सा स्वयमेव तव देहे स्थिता।

Verse 56

सरस्वती पुण्यतोया ब्रह्मलोकात्प्रयात्युत । प्लावयिष्यंति देहांगं मया सह सुसंगता

सरस्वती पुण्यतोया ब्रह्मलोकात् निश्चयेन समागमिष्यति। मया सह सुसंगता सती देहाङ्गानि प्लावयिष्यति, शुद्ध्यर्थं स्नापयिष्यति च॥

Verse 57

यथो वै द्वारका वासो देवस्तत्र महेश्वरः । विरंचिर्यत्र तीर्थानि त्रीण्येतानि धरातले

यथा द्वारका दिव्यवासः, तत्र देवो महेश्वरः प्रतिष्ठितः। यत्र च विरञ्चिः, तत्र तीर्थानि—एतानि त्रीण्येव धरातले विख्यातानि॥

Verse 58

भविष्यति च पाताले स्वर्गलोके यमक्षये । विख्यातान्यसुरश्रेष्ठ पि तॄणां तृप्तिहेतवे

पाताले स्वर्गलोके च यमक्षयेऽपि भविष्यति। असुरश्रेष्ठ, एतानि विख्यातानि पितॄणां तृप्तिहेतवे॥

Verse 59

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि गाथां पितृकृतां पराम् । आज्ञारूपां हि पुत्राणां तां शृणुष्व ममानघ

अथान्यत् संप्रवक्ष्यामि पितृकृतां परां गाथाम्। आज्ञारूपां हि पुत्राणां तां शृणुष्व ममानघ॥

Verse 60

पितर ऊचुः । शंकरस्याग्रतः स्थानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् । पापदेहविशुद्ध्यर्थं पापेनोपहतात्मनाम्

पितर ऊचुः। शंकरस्याग्रतः स्थानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम्। पापदेहविशुद्ध्यर्थं पापेनोपहतात्मनाम्॥

Verse 61

तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः । पितरो नरकाद्वा पि सुपुत्रेण सुमेधसा

तत्र तिलोदकेनापि तर्पिताः पितरः सद्गतिं यान्ति; सुपुत्रेण सुमेधसा नरकादपि विमुच्यन्ते।

Verse 62

गोप्रदानं प्रशंसंति तत्तत्र पितृमुक्तये । पित्रादिकान्समुद्दिश्य दृष्ट्वा रुद्रं च केशवम्

तत्र पितृमुक्तये गोप्रदानं प्रशंसन्ति; पित्रादिकान् समुद्दिश्य रुद्रं केशवं च सम्यग्दर्शयेत्।

Verse 63

तिलपिण्याकपिंडेन तृप्तिं यास्यामहे पराम् । चतुर्द्दश्याममावास्यां तथा च पितृतर्पणम्

तिलपिण्याकपिण्डेन वयं पितॄणां परां तृप्तिं प्राप्स्यामः; चतुर्दश्याममावास्यायां च पितृतर्पणं कार्यम्।

Verse 64

अज्ञातगोत्रजन्मानस्तेभ्यः पिंडांस्तु निर्वपेत् । तेऽपि यांति दिवं सर्वे ये दत्त इति श्रुतिः

अज्ञातगोत्रजन्मभ्यस्तेभ्यः पिण्डान् निर्वपेत्; तेऽपि सर्वे दिवं यान्ति—‘ये दत्त’ इति श्रुतिः।

Verse 65

सर्वकार्याणि संत्यज्य मानवैः पुण्यमीप्सुभिः । प्राप्ते भाद्रपदे मासे गंतव्या लोहयिष्टका । अज्ञातगोत्रनाम्ना तु पिंड मंत्रमिमं शृणु

पुण्यमीप्सुभिर्मानवैः सर्वकार्याणि संत्यज्य, भाद्रपदे मासि प्राप्ते लोहयिष्टकां गन्तव्यम्; अज्ञातगोत्रनाम्ने पिण्डमन्त्रं इमं शृणु।

Verse 66

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । अतीतगोत्रजास्तेभ्यः पिंडोऽयमुपतिष्ठतु

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च, अतीतगोत्रजास्तेभ्यः पिण्डोऽयमुपतिष्ठतु।

Verse 67

विष्णुरुवाच । अनेनैव तु मंत्रेण ममाग्रे सुरसत्तम । क्षीणे चंद्रे चतुर्द्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत्

विष्णुरुवाच—अनेनैव तु मन्त्रेण ममाग्रे सुरसत्तम, क्षीणे चन्द्रे चतुर्दश्यां नभस्ये पिण्डमाहरेत्।

Verse 68

पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः । तिलपिण्याकपिंडेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः

पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः, तिलपिण्याकपिण्डेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः।

Verse 69

क्षणत्रयविनिर्मुक्ता मानवा जगतीतले । भविष्यंति न संदेहो लोहयष्ट्या तिलतर्पणे

क्षणत्रयविनिर्मुक्ता मानवा जगतीतले, भविष्यन्ति न सन्देहो लोहयष्ट्या तिलतर्पणे।

Verse 70

स्नात्वा यः कुरुते चात्र पितृपिंडोदकक्रियाः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावद्ब्रह्मदिवानिशम्

स्नात्वा यः कुरुते चात्र पितृपिण्डोदकक्रियाः, पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावद्ब्रह्मदिवानिशम्।

Verse 71

अमावास्यादिनं प्राप्य मासि भाद्रपदे सरः । ब्रह्मणो यष्टिकायां तु यः कुर्यात्पितृतर्पणम्

भाद्रपदमासेऽमावास्यादिने सरसि ब्रह्मयष्टिकाख्ये तीर्थे यः पितृतर्पणं कुर्यात्, स तस्य तीर्थस्य विशेषपुण्यं प्राप्नोति।

Verse 72

पितरस्तस्य तृप्ताः स्युर्यावदाभूतसंप्लवम् । तेषां प्रसन्नो भगवानादिदेवो महेश्वरः

तस्य पितरः प्रलयपर्यन्तं तृप्ताः स्युः; तेषां हेतोश्च आदिदेवो भगवान् महेश्वरः प्रसन्नो भवति।

Verse 73

अस्य तीर्थस्य यात्रायां मतिर्येषां भविष्यति । गोक्षीरेण तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले

अस्य तीर्थस्य यात्रायां येषां मनो भविष्यति, ते गोक्षीरेण श्वेततिलैश्च सारस्वते जले स्नात्वा पावनत्वं प्राप्नुवन्ति।

Verse 74

तर्पयेदक्षया तृप्तिः पितॄणां तस्य जायते । श्राद्धं चैव प्रकु र्वीत सक्तुभिः पयसा सह

स तर्पयेत्; तस्य पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते। सक्तुभिः पयसा सह श्राद्धं चापि प्रकुर्वीत।

Verse 75

अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोदमिच्छुकः । रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दयाद्वस्त्राणि यमतीर्थके

अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोदमिच्छुकः। रुद्रतीर्थे धेनुं दद्यात्, यमतीर्थके वस्त्राणि दद्यात्।

Verse 76

विष्णुतीर्थे हिरण्यं च पितॄणां मोक्षमिच्छुकः । विनाक्षतैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव च । वारिमात्राल्लोहयष्ट्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्

विष्णुतीर्थे पितॄणां मोक्षकामो हिरण्यदानं कुर्यात्। लोहयष्ट्यां तु केवलं वारिमात्रेण—अक्षतवर्जितेन, दर्भवर्जितेन, आसनवर्जितेनापि—गयाश्राद्धसमं फलं लभते।

Verse 77

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्रा लोहासुरविचेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः

सूत उवाच—विप्राः, लोहासुरसम्बद्धं विचेष्टितमेतद्वः कथितम्। एतच्छ्रवणमात्रेण ब्रह्महा गोघ्नो वा सर्वपातकैः प्रमुच्यते।

Verse 78

एकविंशतिवारन्तु गयायां पिंड पातने । तत्फलं समवाप्नोति सकृदस्मिञ्छ्रुते सति

गयायां एकविंशतिवारं पिण्डपातनात् यत्फलं, तत्फलमेव अस्मिन् आख्याने सकृच्छ्रुते सति समवाप्यते।

Verse 79

चतुःष्कोटि द्विलक्षं च सहस्रं शतमेव च । धेनवस्तेन दत्ताः स्युर्माहात्म्यं शृणु यात्तु यः

चतुःकोटि-द्विलक्ष-सहस्र-शतसंख्याः धेनवः तेन दत्ताः स्युः—यः एतन्माहात्म्यं शृणुयात्।