Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 4
Devanagari script
मृगयूथे स्थितं दृष्ट्वा गोवत्सं तत्पदातिना । उक्तो राजा मया दृष्टं कौतुकं नृपसत्तम
Transliteration
mṛgayūthe sthitaṃ dṛṣṭvā govatsaṃ tatpadātinā | ukto rājā mayā dṛṣṭaṃ kautukaṃ nṛpasattama
Translation
मृगयूथमध्ये स्थितं गोवत्सं दृष्ट्वा स पदातिः राजानं प्रत्युवाच— “नृपसत्तम, मया अद्भुतं कौतुकं दृष्टम्।”
Word by Word
मृगयूथेin the herd of deer
मृगयूथे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृग-यूथ (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (अधिकरणे/Locative), एकवचन; मृगाणां यूथम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः
स्थितम्standing/placed
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/स्थितम् = 'standing/placed'
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), पूर्वकाल क्रिया
गोवत्सम्the calf
गोवत्सम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
तत्पदातिनाby that foot-soldier
तत्पदातिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करणे/Instrumental), एकवचन; तत्-शब्दः विशेषणरूपेण
उक्तःwas addressed/told
उक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे 'was told/was addressed'
राजाthe king
राजा:
Karma (Patient in passive/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मयाby me
मया:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; 'seen' (उक्ते वाक्ये कर्म)
कौतुकम्a wonder/curiosity
कौतुकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप-सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन; नृपाणां सत्तमः इति षष्ठी-तत्पुरुषः
Speaker
Sūta (narration; dialogue reported)
Visual Art Cues
Scene: A foot-soldier in a forest clearing points out a lone calf standing calmly amid a clustered herd of deer; the king listens, intrigued, with attendants behind.
Characters & Entities
B
Balāhaka (king)P
Padāti (foot-soldier)G
Govatsa (calf)M
Mṛga-yūtha (herd of deer)FAQs
The sacred often announces itself through the extraordinary, drawing attention toward a hidden tīrtha and divine presence.
The developing account is leading toward Govatsa-tīrtha in Dharmāraṇya.
None; it narrates an auspicious anomaly that prompts the king to investigate.