Adhyaya 16

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । रक्षसां चैव दैत्यानां यक्षणामथ पक्षिणाम् । भयनाशाय काजेशैर्धर्मारण्यनिवासिनाम्

युधिष्ठिर उवाच । रक्षसां दैत्यानां चैव यक्षाणामथ पक्षिणाम् । भयनाशाय काजेशैर्धर्मारण्यनिवासिनाम् ॥

Verse 2

शक्तीः संस्थापिता नृनं नानारूपा ह्यनेकशः । तासां स्थानानि नामा नि यथारूपाणि मे वद

शक्तयः संस्थापिता नॄणां नानारूपा ह्यनेकशः । तासां स्थानानि नामानि यथारूपाणि मे वद ॥

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महाबाहो धर्ममूर्ते नृपोत्तम । स्थाने वै स्थापिता शक्तिः काजेशैश्चैव गोत्रपा

व्यास उवाच । शृणु पार्थ महाबाहो धर्ममूर्ते नृपोत्तम । स्थानेषु स्थापिता शक्तिः काजेशैर्गोत्ररक्षिणी ॥

Verse 4

श्रीमाता मदारिकायां शांता नंदापुरे वरे । रक्षार्थं द्विजमुख्यानां चतुर्दिक्षु स्थिताश्च ताः

श्रीमाता मदारिकायां शान्ता नन्दापुरे वरे । रक्षार्थं द्विजमुख्यानां चतुर्दिक्षु स्थिताश्च ताः ॥

Verse 5

युक्ताश्चैव सुरैः सर्वैः स्वस्वस्थाने नृपोत्तम । वनमध्ये स्थिताः सर्वा द्विजानां रक्षणाय वै

हे नृपोत्तम, सर्वैः सुरैः सम्यग् नियुक्ताः ते सर्वे स्वस्वस्थाने वनमध्ये स्थिताः, द्विजानां रक्षणाय एव।

Verse 6

सा बभूव महाराज सावित्रीति प्रथा शिवा । असुराणां वधार्थाय ज्ञानजा स्थापिता सुरैः

हे महाराज, सा शिवा देवी ‘सावित्री’ इति प्रथिता बभूव; ज्ञानजा सा सुरैः असुरवधार्थं स्थापिता।

Verse 7

गात्रायी पक्षिणी देवी छत्रजा द्वारवासिनी । शीहोरी चूटसंज्ञा या पिप्पलाशापुरी तथा । अन्याश्च बहवश्चैव स्थापिता भयरक्षणे

गात्रायी, पक्षिणी देवी, छत्रजा, द्वारवासिनी, शीहोरी, चूटा-संज्ञा या, तथा पिप्पलाशापुरी—अन्याश्च बह्व्यः भयरक्षणे स्थापिता।

Verse 8

प्रतीच्योदीच्यां याम्यां वै विबुधैः स्थापिता हि सा । नानायुधधरा सा च नानाभरणभूषिता

प्रतीच्यां चोदीच्यां च याम्यां च दिशि विबुधैः सा हि स्थापिता; नानायुधधरा सा नानाभरणभूषिता च।

Verse 9

नानावाहनमारूढा नानारूपधरा च सा । नानाकोपसमायुक्ता नानाभयविना शिनी

सा नानावाहनमारूढा नानारूपधरा च; नानाकोपसमायुक्ता नानाभयविनाशिनी।

Verse 10

स्थाप्या मातर्यथास्थाने यथायोग्या दिशोदिश । गरुडेन समारूढा त्रिशूलवरधारिणी

माता यथास्थाने यथायोग्यं दिशोदिशं स्थापनीया; गरुडारूढा त्रिशूलवरधारिणी।

Verse 11

सिंहारूढा शुद्धरूपा वारुणी पानदर्पिता । खड्गखेटकबाणाढ्यैः करैर्भाति शुभानना

सिंहारूढा शुद्धरूपा वारुणी पानदर्पिता; खड्गखेटकबाणाढ्यैः करैर्भाति शुभानना।

Verse 12

रक्तवस्त्रावृता चैव पीनोन्नतपयोधरा । उद्यदादित्यबिंबाभा मदाघूर्णितलोचना

रक्तवस्त्रावृता चैव पीनोन्नतपयोधरा; उद्यदादित्यबिंबाभा मदाघूर्णितलोचना।

Verse 13

एवमेषा महादिव्या काजेशैः स्थापिता तदा । रक्षार्थं सर्वजंतूनां सत्यमंदिरवासिनाम्

एवं सा महादिव्या देवी काजेशैस्तदा स्थापिता; सर्वजंतूनां रक्षार्थं सत्यमंदिरवासिनाम्।

Verse 14

सा देवी नृपशार्दूल स्तुता संपूजिता सह । ददाति सकलान्कामान्वांछितान्नृपमत्तम

सा देवी नृपशार्दूल स्तुता संपूजिता सह; ददाति सकलान्कामान् वाञ्छितान् नृपमत्तम।

Verse 15

धर्मारण्यात्पश्चिमतः स्थापिता छत्रजा शुभा । तत्रस्था रक्षते विप्रान्कियच्छक्तिसम न्विता

धर्मारण्यस्य पश्चिमदिशि शुभा छत्रजा देवी प्रतिष्ठापिता। सा तत्र निवसन्ती कियत्शक्तिसमन्विता विप्रान् रक्षति॥

Verse 16

भैरवं रूपमास्थाय राक्षसानां वधाय च । धारयंत्यायुधानीत्थं विप्राणामभयाय च

भैरवरूपमास्थाय राक्षसानां वधाय च। आयुधानि धारयन्ती एवं विप्राणामभयाय च॥

Verse 17

सरश्चकार तस्याग्रे उत्तमं जल पूरितम् । सरस्यस्मिन्महाभाग कृत्वा स्नानादितर्पणम्

तस्याः पुरतः सरः श्रेष्ठं निर्ममे शुद्धवारिपूरितम्। महाभाग तस्मिन् सरसि स्नानादि-तर्पणं कृत्वा॥

Verse 18

पिंडदानादिकं सर्वमक्षयं चैव जायते । भूमौ क्षिप्तांजलीन्दिव्यान्धूपदीपादिकं सदा

पिण्डदानादिकं सर्वमक्षयं पुण्यं प्रजायते। भूमौ क्षिप्ताञ्जलिर्दिव्या धूपदीपादिकं सदा फलप्रदम्॥

Verse 19

तस्य नो बाधते व्याधिः शत्रूणां नाश एव च । बलिदानादिकं तत्र कुर्याद्भूयः स्वशक्तितः

तस्य व्याधिर्न बाधते शत्रूणां नाश एव च। तत्र बलिदानादिकं भूयः भूयः कुर्याद् यथाशक्ति॥

Verse 20

शत्रवो नाशमायांति धनं धान्यं विवर्धते । आनंदा स्थापिता राजञ्छक्त्यंशा च मनोरमा

शत्रवो नाशमायान्ति धनं धान्यं च वर्धते । राजन्, शक्त्यंशा मनोरमा चानन्दा तत्र प्रतिष्ठिता ॥

Verse 21

रक्षणार्थं द्विजातीनां माहात्म्यं शृणु भूपते । शुक्लांबरधरा दिव्या हेमभूषणभूषिता

द्विजातीनां रक्षणार्थं माहात्म्यं शृणु भूपते । शुक्लाम्बरधरा दिव्या हेमभूषणभूषिता ॥

Verse 22

सिंहारूढा चतुर्हस्ता शशांककृतशेखरा । मुक्ताहारलतोपेता पीतोन्नतपयोधरा

सिंहारूढा चतुर्हस्ता शशाङ्ककृतशेखरा । मुक्ताहारलतोपेता पीतोन्नतपयोधरा ॥

Verse 23

अक्षमालासिहस्ता च गुण तोमरधारिणी । दिव्यगंधवराधारा दिव्यमालाविभूषिता

अक्षमालासिहस्ता च गुणतोमरधारिणी । दिव्यगन्धवराधारा दिव्यमालाविभूषिता ॥

Verse 24

सात्त्विकी शक्तिरानंदा स्थिता तस्मिन्पुरे पुरा । पूजयेत्तां च वै राजन्कर्पूरारक्त चंदनैः

सात्त्विकी शक्तिरानन्दा स्थिता तस्मिन्पुरे पुरा । पूजयेत्तां च वै राजन् कर्पूरारक्तचन्दनैः ॥

Verse 25

भोजयेत्पायसैः शुभ्रैर्मध्वाज्यसितया सह । भवान्याः प्रीतये राजन्कुमार्याः पूजनं तथा

राजन्, भवान्याः प्रीतये शुद्धश्वेतपायसैर्मध्वाज्यसितासहितैर्भोजयेत्; तथा कुमार्याः पूजनं च विधेयम्।

Verse 26

तत्र जप्तं हुतं दत्तं ध्यातं च नृपसत्तम । तत्सर्वं चाक्षयं तत्र जायते नात्र संशयः

नृपसत्तम, तत्र जप्तं हुतं दत्तं ध्यातं च यत्, तत्सर्वं तत्राक्षयं जायते; नात्र संशयः।

Verse 27

त्रिगुणे त्रिगुणा वृद्धिस्तस्मिन्स्थाने नृपोत्तम । साधकस्य भवेन्नूनं धनदारादिसं पदः

नृपोत्तम, त्रिगुणे पुण्ये तस्मिन्स्थाने त्रिगुणा वृद्धिर्भवति; साधकस्य नूनं धनदारादिसंपदः प्रादुर्भवन्ति।

Verse 28

न हानिर्न च रोगश्च न शत्रुर्न च दुष्कृतम् । गावस्तस्य विवर्द्धंते धनधान्यादिसंकुलम्

तस्य न हानिर्भवति न च रोगः, न शत्रुर्न च दुष्कृतं बाधते; तस्य गावो विवर्धन्ते, धनधान्यादिसंकुलं गृहं भवति।

Verse 29

न शाकिन्या भयं तस्य न च राज्ञश्च वैरिणः । न च व्याधिभयं चैव सर्वत्र विजयी भवेत्

तस्य शाकिन्याः भयं नास्ति, न च राज्ञो वैरिणः; न च व्याधिभयं, स सर्वत्र विजयी भवेत्।

Verse 30

विद्याश्चतुर्द्दशास्यैव भासंते पठिता इव । सूर्यवद्द्योतते भूमावानंदमा श्रितो नरः

तस्मै चतुर्दश विद्याः पठिता इव स्वयमेव प्रकाशन्ते। स चानन्दे प्रतिष्ठितो नरः भूमौ सूर्य इव तेजसा विराजते॥