Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8
Devanagari script
सूर्य उवाच । मयि दृष्टे सदा यस्मात्कुरुषे स्वाक्षिसंयमम् । तस्माज्जनिष्यते मूढे प्रजासंयमनो यमः
Transliteration
sūrya uvāca | mayi dṛṣṭe sadā yasmātkuruṣe svākṣisaṃyamam | tasmājjaniṣyate mūḍhe prajāsaṃyamano yamaḥ
Translation
सूर्य उवाच—यतो मयि दृष्टे त्वं नित्यं स्वाक्षिसंयमं करोषि, तस्मात् हे मूढे, प्रजासंयमनो यमः जनिष्यते।
Word by Word
सूर्यःthe Sun (Sūrya)
सूर्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मयिin/at me
मयि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
दृष्टेwhen (I am) seen / upon being seen
दृष्टे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; (सप्तमी-सम्बन्धः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
यस्मात्since/because
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतु-अर्थे (because of/since)
कुरुषेyou do/perform
कुरुषे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
स्वाक्षि-संयमम्restraint of your own eyes
स्वाक्षि-संयमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक) + संयम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य अक्ष्णोः संयमः)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तस्मात् = therefore/from that cause
जनिष्यतेwill be born
जनिष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
मूढेO deluded one
मूढे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
प्रजा-संयमनःrestrainer of beings
प्रजा-संयमनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + संयमन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजानां संयमनः = restrainer of creatures)
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
Speaker
Sūrya
Characters & Entities
S
SūryaY
YamaFAQs
Restraint and regulation are divine principles; Yama embodies cosmic discipline that sustains moral order.
No tīrtha is specified; the verse is part of a mythic explanation of Yama’s birth.
None; it frames a moral-cosmic principle through narrative (saṃyama as a divine function).