Adhyaya 12

Verse 1

ऋषभ उवाच । नमस्कृत्य महादेवं विश्वव्यापिनमीश्वरम् । वक्ष्ये शिवमयं वर्म सर्वरक्षाकरं नृणाम्

ऋषभ उवाच—महादेवं विश्वव्यापिनमीश्वरं नमस्कृत्य, नृणां सर्वरक्षाकरं शिवमयं वर्म वक्ष्ये।

Verse 2

शुचौ देशे समासीनो यथावत्कल्पितासनः । जितेंद्रियो जितप्राणश्चिंतयेच्छिवमव्ययम्

शुचौ देशे समासीनो यथावत्कल्पितासने। जितेन्द्रियो जितप्राणः शिवमव्ययं चिन्तयेत्॥

Verse 3

हृत्पुंडरीकांतरसन्निविष्टं स्वतेजसा व्याप्तनभोवकाशम् । अतींद्रियं सूक्ष्ममनंतमाद्यं ध्यायेत्परानंदमयं महेशम्

हृत्पुण्डरीकान्तरसन्निविष्टं स्वतेजसा व्याप्तनभोवकाशम् । अतीन्द्रियं सूक्ष्ममनन्तमाद्यं ध्यायेत् परानन्दमयं महेशम् ॥

Verse 4

ध्यानावधूताखिलकर्मबंधश्चिरं चिदानंदनिमग्नचेताः । षडक्षरन्याससमाहितात्मा शैवेन कुर्या त्कवचेन रक्षाम्

ध्यानावधूताखिलकर्मबन्धश्चिरं चिदानन्दनिमग्नचेताः । षडक्षरन्याससमाहितात्मा शैवेन कुर्यात् कवचेन रक्षाम् ॥

Verse 5

मां पातु देवोऽखिलदेवतात्मा संसारकूपे पतितं गभीरे । तन्नाम दिव्यं वरमंत्रमूलं धुनोतु मे सर्वमघं हृदिस्थम्

मां पातु देवोऽखिलदेवतात्मा संसारकूपे पतितं गभीरे । तन्नाम दिव्यं वरमन्त्र मूलं धुनोतु मे सर्वमघं हृदिस्थम् ॥

Verse 6

सर्वत्र मां रक्षतु विश्वमूर्त्तिर्ज्योतिर्मयानंदघनश्चिदात्मा । अणोरणीयानुरुशक्तिरेकः स ईश्वरः पातु भयादशेषात्

सर्वत्र मां रक्षतु विश्वमूर्तिर्ज्योतिर्मयानन्दघनश्चिदात्मा । अणोरणीयानुरुशक्तिरेकः स ईश्वरः पातु भयादशेषात् ॥

Verse 7

यो भूस्वरूपेण बिभर्ति विश्वं पायात्स भूमेर्गिरिशोऽष्टमूर्तिः । योऽपां स्वरूपेण नृणां करोति संजीनं सोऽवतु मां जलेभ्यः

यो भूस्वरूपेण बिभर्ति विश्वं पायात् स भूमेर्गिरिशोऽष्टमूर्तिः । योऽपां स्वरूपेण नृणां करोति संजीवनं सोऽवतु मां जलेभ्यः ॥

Verse 8

कल्पावसाने भुवनानि दग्ध्वा सर्वाणि यो नृत्यति भूरिलीलः । स कालरुद्रोऽवतु मां दवाग्नेर्वात्यादिभीतेरखिलाच्च तापात्

कल्पावसाने भुवनानि दग्ध्वा सर्वाणि यो नृत्यति भूरिलीलः । स कालरुद्रोऽवतु मां दवाग्नेर्वात्यादिभीतेरखिलाच्च तापात् ॥

Verse 9

प्रदीप्तविद्युत्कनकावभासो विद्यावराभीतिकुठारपाणिः । चतुर्मुखस्तत्पुरुषस्त्रिनेत्रः प्राच्यां स्थितं रक्षतु मामजस्रम्

प्रदीप्तविद्युत्कनकावभासो विद्यावराभीतिकुठारपाणिः । चतुर्मुखस्तत्पुरुषस्त्रिनेत्रः प्राच्यां स्थितं रक्षतु मामजस्रम् ॥

Verse 10

कुठारवेदांकुशपाशशूलकपालढक्काक्षगुणान्दधानः । चतुर्मुखो नीलरुचिस्त्रिनेत्रः पायादघोरो दिशि दक्षिणस्याम्

कुठारवेदांकुशपाशशूलकपालढक्काक्षगुणान्दधानः । चतुर्मुखो नीलरुचिस्त्रिनेत्रः पायादघोरो दिशि दक्षिणस्याम् ॥

Verse 11

कुंदेन्दुशंखस्फटिकावभासो वेदाक्षमालावरदाभयांकः । त्र्यक्षश्चतुर्वक्त्र उरुप्रभावः सद्योधिजातोवतु मां प्रतीच्याम्

कुंदेन्दुशंखस्फटिकावभासो वेदाक्षमालावरदाभयांकः । त्र्यक्षश्चतुर्वक्त्र उरुप्रभावः सद्योधिजातोवतु मां प्रतीच्याम् ॥

Verse 12

वराक्षमालाभयटंकहस्तः सरोजकिंजल्कसमानवर्णः । त्रिलोचनश्चारुचतुर्मुखो मां पायादुदीच्यां दिशि वामदेवः

वराक्षमालाभयटंकहस्तः सरोजकिंजल्कसमानवर्णः । त्रिलोचनश्चारुचतुर्मुखो मां पायादुदीच्यां दिशि वामदेवः ॥

Verse 13

वेदाभयेष्टांकुशटंकपाशकपालढक्काक्षकशूलपाणिः । सितद्युतिः पंचमुखोऽवतान्मामीशान ऊर्द्ध्वं परमप्रकाशः

ऊर्ध्वे परमप्रकाशः सितद्युतिः पञ्चमुखः, वेदाभयेष्टाङ्कुशटङ्कपाशकपालढक्काक्षकशूलपाणिरीशानः मां सर्वतः पातु।

Verse 14

मूर्धानमव्यान्मम चंद्रमौ लिर्भालं ममाव्यादथ भालनेत्रः । नेत्रे ममाव्याद्भगनेत्रहारी नासां सदा रक्षतु विश्वनाथः

मम मूर्धानं चन्द्रमौलिः पातु, भालं भालनेत्रः पातु; नेत्रे भगनेत्रहारी पातु, नासां विश्वनाथः सदा रक्षतु।

Verse 15

पायाच्छ्रुती मे श्रुतिगीतकीर्तिः कपोलमव्या त्सततं कपाली । वक्त्रं सदा रक्षतु पंचवक्त्रो जिह्वां सदा रक्षतु वेदजिह्वः

श्रुती मे श्रुतिगीतकीर्तिः पायात्, कपोलं सततं कपाली पातु; वक्त्रं पञ्चवक्त्रः सदा रक्षतु, जिह्वां वेदजिह्वः सदा रक्षतु।

Verse 16

कंठं गिरीशोऽवतु नीलकंठः पाणिद्वयं पातु पिनाकपाणिः । दोर्मूलमव्यान्मम धर्मबाहुर्वक्षःस्थलं दक्षमखांतकोऽव्यात्

कण्ठं मे नीलकण्ठो गिरीशोऽवतु, पाणिद्वयं पिनाकपाणिः पातु; दोर्मूलं मे धर्मबाहुः पातु, वक्षःस्थलं दक्षमखान्तकोऽव्यात्।

Verse 17

ममोदरं पातु गिरींद्रधन्वा मध्यं ममाव्यान्मदनान्तकारी । हेरंबतातो मम पातु नाभिं पायात्कटी धूर्जटिरीश्वरो मे

ममोदरं गिरीन्द्रधन्वा पातु, मध्यं मदनान्तकारीऽव्यात्; नाभिं हेरम्बतातः पातु, कटीं मे धूर्जटिरीश्वरः पायात्।

Verse 18

ऊरुद्वयं पातु कुबेरमित्रो जानुद्वयं मे जगदीश्वरोऽव्यात् । जंघायुगं पुंगवकेतुरव्यात्पादौ ममाव्या त्सुरवंद्यपादः

ऊरुद्वयं मे कुबेरमित्रः पातु; जानुद्वयं जगदीश्वरः अव्यात्। जङ्घायुगं पुंगवकेतुरव्यात्; पादौ मम सुरवन्द्यपादः अव्यात्॥

Verse 19

महेश्वरः पातु दिनादियामे मां मध्ययामेऽवतु वामदेवः । त्रियंबकः पातु तृतीययामे वृषध्वजः पातु दिनांत्ययामे

दिनादियामे मां महेश्वरः पातु; मध्ययामे वामदेवः अवतु। तृतीययामे त्र्यम्बकः पातु; दिनान्त्ययामे वृषध्वजः पातु॥

Verse 20

पायान्निशादौ शशिशेखरो मां गंगाधरो रक्षतु मां निशीथे । गौरीपतिः पातु निशावसाने मृत्युंजयो रक्षतु सर्वकालम्

निशादौ मां शशिशेखरः पायात्; निशीथे मां गङ्गाधरः रक्षतु। निशावसाने गौरीपतिः पातु; सर्वकालं मृत्युञ्जयः रक्षतु॥

Verse 21

अंतःस्थितं रक्षतु शंकरो मां स्थाणुः सदा पातु बहिःस्थितं माम् । तदंतरे पातु पतिः पशूनां सदा शिवो रक्षतु मां समंतात्

अन्तःस्थितं मां शङ्करः रक्षतु; बहिःस्थितं मां स्थाणुः सदा पातु। तदन्तरे पशुपतिः पातु; समन्तात् सदा शिवः मां रक्षतु॥

Verse 22

तिष्ठंतमव्या द्भुवनैकनाथः पायाद्व्रजंतं प्रमथाधिनाथः । वेदांतवेद्योऽवतु मान्निषण्णं मामव्ययः पातु शिवः शयानम्

तिष्ठन्तं मां भुवनैकनाथः अव्यात्; व्रजन्तं प्रमथाधिनाथः पायात्। निषण्णं मां वेदान्तवेद्यः अवतु; शयानं मां अव्ययः शिवः पातु॥

Verse 23

मार्गेषु मां रक्षतु नीलकंठः शैलादिदुर्गेषु पुरत्रयारिः । अरण्यवासादिमहाप्रवासे पायान्मृगव्याध उदारशक्तिः

मार्गेषु मां रक्षतु नीलकण्ठः; शैलादिदुर्गेषु पुरत्रयारिः। अरण्यवासादिमहाप्रवासे पायान्मृगव्याध उदारशक्तिः॥

Verse 24

कल्पांतकाटोपपटुप्रकोपः स्फुटाट्टहासोच्चलितांडकोशः । घोरारिसेनार्णवदुर्निवारमहाभयाद्रक्षतु वीरभद्रः

कल्पान्तकाटोपपटुप्रकोपः स्फुटाट्टहासोच्चलിതाण्डकोशः। घोरारിസേനार्णवदुर्निवारमहाभयाद्रक्षतु वीरभद्रः॥

Verse 25

पत्त्यश्वमातंगघटावरूथसहस्रलक्षायुतकोटिभीषणम् । अक्षौहिणीनां शतमाततायिनां छिंद्या न्मूढो घोरकुठारधारया

पत्त्यश्वमातङ्गघटावरूथसहस्रलक्षायुतकोटिभीषणम्। अक्षौहिणीनां शतमाततायिनां छिन्द्यान्मूढो घोरकुठारधारया॥

Verse 26

निहंतु दस्यून्प्रलयानलार्चिर्ज्वलत्त्रिशूलं त्रिपुरांतकस्य । शार्दूलसिंहर्क्षवृकादिहिंस्रान्संत्रासयत्वीशधनुःपिनाकम्

निहन्तु दस्यून्प्रलयानलार्चिर्ज्वलत्त्रिशूलं त्रिपुरान्तकस्य। शार्दूलसिंहर्क्षवृकादिहिंस्रान्सन्त्रासयत्वीशधनुःपिनाकम्॥

Verse 27

दुःस्वप्नदुःशकुनदुर्गतिदौर्मनस्यदुर्भिक्षदुर्व्यसनदुःसहदुर्यशांसि । उत्पाततापविषभीतिमसद्ग्रहार्तिव्याधींश्च नाशयतु मे जगतामधीशः

दुःस्वप्नदुःशकुनदुर्गतिदौर्मनस्यदुर्भिक्षदुर्व्यसनदुःसहदुर्यशांसि। उत्पाततापविषभीतिमसद्ग्रहार्तिव्याधींश्च नाशयतु मे जगतामधीशः॥

Verse 28

ओंनमो भगवते सदाशिवाय सकलतत्त्वात्मकाय सकलतत्त्वविहाराय सकललोकैककर्त्रे सकललौकैकभर्त्रे सकललोकैकहर्त्रे सकललोकैकगुरवे सकललोकैकसाक्षिणे सकलनिगमगुह्याय सकलवरप्रदाय सकलदुरितार्तिभंजनाय सकलजगदभयंकराय सकललोकैकशंकराय शशांकशेखराय शाश्व तनिजाभासाय निर्गुणाय निरुपमाय नीरूपाय निराभासाय निरामयाय निष्प्रपंचाय निष्कलंकाय निर्द्वंद्वाय निःसंगाय निर्मलाय निर्गमाय नित्यरूपविभवाय निरुपमविभवाय निराधाराय नित्यशुद्धबुद्धपरिपूर्णसच्चिदानंदाद्वयाय परमशांतप्रकाशतेजोरूपाय जयजय महारुद्र महारौद्र भद्रावतार दुःखदावदारण महाभैरव कालभैरव कल्पान्तभैरव कपालमालाधर खट्वांगखड्गचर्मपाशांकुशडमरुशूलचापबाणगदाशक्तिभिं डिपालतोमरमुसलमुद्गरपट्टिशपरशुपरिघभुशुंडीशतघ्नीचक्राद्यायुधभीषणकरसहस्र मुखदंष्ट्राकराल विकटाट्टहासविस्फारितब्रह्मामण्डल नागेंद्र कुण्डल नागेंद्रहार नागेंद्रवलय नागेंद्रचर्मधर मृत्युंजय त्र्यंबक त्रिपुरांतक विरूपाक्ष विश्वेश्वर विश्वरूप वृषभवाहन विषभूषण विश्वतोमुख सर्वतो रक्षरक्ष मां ज्वलज्वल महामृत्युभयमपमृत्युभयं नाशयनाशय रोगभयमुत्सादयोत्सादय विषसर्पभयं शमयशमय चोरभयं मारयमारय मम शत्रूनुच्चा टयोच्चाटय शूलेन विदारयविदारय कुठारेण भिंधिभिंधि खड्गेन छिंधिछिंधि खट्वांगेन विपोथयविपोथय मुसलेन निष्पेषयनिष्पेषय बाणैः संताडय संताडय रक्षांसि भीषयभीषय भूतानि विद्रावयविद्रावय कूष्मांडवेतालमारीगणब्रह्मराक्षसान्संत्रासयसंत्रासय ममाभयं कुरुकुरु वित्रस्तं मामाश्वास याश्वासय नरकभयान्मामुद्धारयोद्धारय संजीवयसंजीवय क्षुत्तृड्भ्यां मामाप्याययाप्यायय दुःखातुरं मामानन्दयानंदय शिवकवचेन मामाच्छादया च्छादय त्र्यंबक सदाशिव नमस्तेनमस्तेनमस्ते । ऋषभ उवाच । इत्येतत्कवचं शैवं वरदं व्याहृतं मया । सर्वबाधाप्रशमनं रहस्यं सर्व देहिनाम्

ॐ नमो भगवते सदाशिवाय—सकलतत्त्वात्मकाय, सकलतत्त्वविहाराय, सकललोकैककर्त्रे-भर्त्रे-हर्त्रे, सकललोकैकगुरवे, सकललोकैकसाक्षिणे, सकलनिगमगुह्याय, सकलवरप्रदाय, सकलदुरितार्तिभञ्जनाय, सकलजगदभयङ्कराय, सकललोकैकशङ्कराय, शशाङ्कशेखराय, शाश्वतनिजाभासाय, निर्गुणाय निरुपमाय नीरूपाय निराभासाय निरामयाय, निष्प्रपञ्चाय निष्कलङ्काय निर्द्वन्द्वाय निःसङ्गाय निर्मलाय निर्गमाय, नित्यरूपविभवाय निरुपमविभवाय निराधाराय, नित्यशुद्धबुद्धपरिपूर्णसच्चिदानन्दाद्वयाय, परमशान्तप्रकाशतेजोरूपाय। जय जय महारुद्र महारौद्र भद्रावतार दुःखदावदारण महाभैरव कालभैरव कल्पान्तभैरव कपालमालाधर—खट्वाङ्गखड्गचर्मपाशाङ्कुशडमरुशूलचापबाणगदाशक्तिभिण्डिपालतोमरमुसलमुद्गरपट्टिशपरशुपरिघभुशुण्डीशतघ्नीचक्राद्यायुधभीषण! सहस्रकर सहस्रमुख दंष्ट्राकराल विकटाट्टहासविस्फारितब्रह्माण्डल! नागेन्द्रकुण्डल-हार-वलय-चर्मधर! मृत्युंजय त्र्यम्बक त्रिपुरान्तक विरूपाक्ष विश्वेश्वर विश्वरूप वृषभवाहन विषभूषण विश्वतोमुख! सर्वतो रक्ष रक्ष मां। ज्वल ज्वल; महामृत्युभयमपमृत्युभयं नाशय नाशय; रोगभयमुत्सादय उत्सादय; विषसर्पभयं शमय शमय; चोरभयं मारय मारय; मम शत्रूनुच्चाटय उच्चाटय। शूलेन विदारय विदारय; कुठारेण भिन्धि भिन्धि; खड्गेन छिन्धि छिन्धि; खट्वाङ्गेन विपोथय विपोथय; मुसलेन निष्पेषय निष्पेषय; बाणैः सन्ताडय सन्ताडय। रक्षांसि भीषय भीषय; भूतानि विद्रावय विद्रावय; कूष्माण्डवेतालमारीगणब्रह्मराक्षसान् संत्रासय संत्रासय। ममाभयं कुरु कुरु; वित्रस्तं मामाश्वासय आश्वासय; नरकभयान्मामुद्धारय उद्धारय; संजीवय संजीवय; क्षुत्तृड्भ्यां मामाप्यायय आप्यायय; दुःखातुरं मामानन्दय आनन्दय; शिवकवचेन मामाच्छादय आच्छादय। त्र्यम्बक सदाशिव नमस्ते नमस्ते नमस्ते। ऋषभ उवाच—इत्येतत्कवचं शैवं वरदं व्याहृतं मया; सर्वबाधाप्रशमनं रहस्यं सर्वदेहिनाम्।

Verse 29

यः सदा धारयेन्मर्त्यः शैवं कवचमुत्तमम् । न तस्य जायते क्वापि भयं शम्भोरनुग्रहात्

यः सदा धारयेन्मर्त्यः शैवं कवचमुत्तमम्। न तस्य जायते क्वापि भयं शम्भोरनुग्रहात्॥

Verse 30

क्षीणायुर्मृत्युमापन्नो महारोगहतोऽपि वा । सद्यः सुखमवाप्नोति दीर्घमायुश्च विंदति

क्षीणायुर्मृत्युमापन्नो महारोगहतोऽपि वा। सद्यः सुखमवाप्नोति दीर्घमायुश्च विन्दति॥

Verse 31

सर्वदारिद्र्यशमनं सौमंगल्यविवर्धनम् । यो धत्ते कवचं शैवं स देवैरपि पूज्यते

सर्वदारिद्र्यशमनं सौमङ्गल्यविवर्धनम्। यो धत्ते कवचं शैवं स देवैरपि पूज्यते॥

Verse 32

महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः । देहांते शिवमाप्नोति शिववर्मानुभावतः

महापातकसंघातैर्मुच्यते चोपपातकैः। देहान्ते शिवमाप्नोति शिववर्मानुभावतः॥

Verse 33

त्वमपि श्रद्धया वत्स शैवं कवच मुत्तमम् । धारयस्व मया दत्तं सद्यः श्रेयो ह्यवाप्स्यसि

त्वमपि वत्स श्रद्धया मया दत्तं शैवं कवचमुत्तमं धारय; सद्य एव श्रेयः शिवकृपया अवाप्स्यसि।

Verse 34

सूत उवाच । इत्युक्त्वा ऋषभो योगी तस्मै पार्थिवसूनवे । ददौ शंखं महारावं खड्गं चारिनिषूदनम्

सूत उवाच—एवमुक्त्वा ऋषभो योगी तस्मै पार्थिवसूनवे महारावं शङ्खं ददौ, अरिनिषूदनं खड्गं च ददौ।

Verse 35

पुनश्च भस्म संमंत्र्य तदंगं सर्वतोऽस्पृशत् । गजानां षट्सहस्रस्य द्विगुणं च बलं ददौ

पुनश्च भस्म मन्त्रेण संमन्त्र्य तदङ्गं सर्वतोऽस्पृशत्; गजानां षट्सहस्रस्य द्विगुणं बलं तस्मै ददौ।

Verse 36

भस्मप्रभावात्संप्राप्य बलैश्वर्यधृतिस्मृतीः । स राजपुत्रः शुशुभे शरदर्क इव श्रिया

भस्मप्रभावात् संप्राप्य बलैश्वर्यधृतिस्मृतीः स राजपुत्रः शरदर्क इव श्रिया शुशुभे।

Verse 37

तमाह प्रांजलिं भूयः स योगी राजनंदनम् । एष खड्गो मया दत्तस्तपोमंत्रानुभावतः

प्राञ्जलिं राजनन्दनं भूयः स योगी तमाह—एष खड्गो मया दत्तस्तपोमन्त्रानुभावतः।

Verse 38

शितधारमिमं खड्गं यस्मै दर्शयसि स्फुटम् । स सद्यो म्रियते शत्रुः साक्षान्मृत्युरपि स्वयम्

यस्यै त्वं स्फुटं शितधारमिमं खड्गं दर्शयसि, स शत्रुः सद्य एव म्रियते—साक्षान्मृत्युरपि स्वयमेव।

Verse 39

अस्य शंखस्य निह्रादं ये शृण्वंति तवाहिताः । ते मूर्च्छिताः पतिष्यंति न्यस्तशस्त्रा विचेतना

अस्य शङ्खस्य निह्रादं ये तवाहिताः शृण्वन्ति, ते मूर्च्छिताः पतिष्यन्ति—न्यस्तशस्त्राः विचेतनाः।

Verse 40

खड्गशंखाविमौ दिव्यौ परसैन्यविनाशिनौ । आत्मसैन्यस्वपक्षाणां शौर्यतेजोविवर्धनौ

खड्गशङ्खाविमौ दिव्यौ परसैन्यविनाशिनौ; आत्मसैन्यस्वपक्षाणां शौर्यतेजोविवर्धनौ।

Verse 41

एतयोश्च प्रभावेन शैवेन कवचेन च । द्विषट्सहस्रनागानां बलेन महतापि च

एतयोः प्रभावेन शैवेन कवचेन च, द्विषट्सहस्रनागानां महता बलेनापि च।

Verse 42

भस्मधारणसामर्थ्याच्छत्रुसैन्यं विजेष्यसि । प्राप्य सिंहासनं पैत्र्यं गोप्तासि पृथिवीमिमाम्

भस्मधारणसामर्थ्याच्छत्रुसैन्यं विजेष्यसि; प्राप्य सिंहासनं पैत्र्यं गोप्तासि पृथिवीमिमाम्।

Verse 43

इति भद्रायुषं सम्यगनुशास्य समातृकम् । ताभ्यां संपूजितः सोऽथ योगी स्वैरगतिर्ययौ

इति भद्रायुषं मातृसहितं सम्यगनुशास्य, ताभ्यां सम्यक् संपूजितः स योगी ततः स्वैरगतिः स्वेच्छया यथाकामं जगाम।